مارالتاي اقىننىڭ ماقامدارى

395
0
بولىسۋ:

مارالتايدىڭ قاتارىنان قارا ۇزگەن, قازىرگى قازاق پوەزيياسىنىڭ دۇلدىل دارابوز اقىنى ەكەنىن تۋعان ادەبيەتىمىز بەن ونەرىمىزدىڭ سان سالاسىنىڭ ساڭلاقتارى جارىسا جازعانىنا قاراپ-اق باعالاۋعا بولار ەدى. سوعان قاراماستان, سىيلاس ىنى, اقيىق اقىنىمىز جىگىت اعاسى جاسىنا تولعان تۇستا بىرەر اۋىز سوزىمىزدى ارناپ, ىقىلاسىمىزدى بىلدىرۋدى جون كوردىم. تەگى بىر اقىننىڭ شىعارماشىلىعى تۋرالى اركىمنىڭ پايىم-تانىمى ارتۇرلى بولا بەرەتىنى بار. سونداي-اق تازا تالانتتىڭ اشىلماي, ايتىلماي تاسادا قالاتىن كەزدەرى بولاتىنى دا جاڭالىق ەمەس. بالكىم, مەن دە جۇرت ايتپاعاندى تاپ باسىپ ايتا الماسپىن, الايدا تىرىسىپ باعايىن دەپ شەشتىم. تاۋەكەل…

اقىن كىتاپتارىنىڭ قاي بەتىن اشىپ, قاي ولەڭىن وقىساڭ دا, وڭكەي ۇيلەسىم مەن كەلىسىمگە قۇرىلعان, قيىننان قيىستى­رىل­عان شۋاقتى شۋماقتارى باۋراپ الا­دى. ويتكەنى اقىننىڭ ولەڭ-جىرلارىنىڭ تورت قۇبىلاسى تەڭ, قۇرىلىمىنىڭ ەر-تۇرمانى سايلى. تاراتىپ ايتار بولسام: اقىن ولەڭدەرىندەگى سوزدەرىنىڭ بوياۋى قانىق, تەڭەۋلەرى توسىن, ۇيقاستارى ۇرىمتال, اۋەزى اۋەندى, مازمۇنى ماندى. جۇرەك سوزىن تاۋىپ جازعاندىقتان دا جان سارايىڭدى جارقىراتىپ, جاساندىرىپ جىبەرەتىن تاپقىرلىعى تامساندىرماي قوي­سىن با?! ولەڭدەرىنىڭ تالىمدىك تام­سىلى, تانىمدىق تەرەڭدىگى ونىڭ فيلو­سو­فييا­لىق سيپاتىن ايعاقتاپ تۇر. ويى تە­رەڭ, پايىمى پاراساتتى, سەزىمى تۇڭ­عيىق. ال ەستەتيكالىق اسەرى ەسىڭدە ساقتالىپ قالۋىنىڭ سىرى – وسى وي-تولعام­دا­رى­نىڭ سونىلىعىندا جاتسا كەرەك. ونى اشىن­دىراتىن اششى شىندىق – قوعامدا ورىن العان الەۋمەتتىك ادىلەتسىزدىك. ول – قۇر دال­باسا ايقاي ەمەس, سوز ساپتاسى مەن وي كەس­تەسى ۇيىرىلە ۇيلەسكەن جۇرتى­نىڭ جۇرە­گىن­دەگى سوزدەردىڭ ساۋلەسى. ۇلت­تىڭ بولمىسى – تازا قازاقى قالپى ور­نەك­تەل­گەن, وتكىرلىگى مەن وزەكتىلىگى ەرەكشە ولەڭدەرى سۇيسىنتىپ, سۇيىندىرەتىن قاسيەتى­مەن قىمبات. وقىر­مان­نىڭ جان دۇنيەسىن دۇر سىلكىن­دى­رە­تىن سەبەبى – ارعىماق ارىن­دى, قىران قاناتتى اقىن­نىڭ ولەڭ­دە­رىنىڭ شىنايى شىن­دىق­تى, الاپات سەزىمدى, پافوستى پاراساتتى كەلىس­تى­رىپ جازۋىنىڭ ارقاسى.
ۇلى دالادا ماڭگىلىك ەلدىڭ گۇلدەنىپ, وركەندەي بەرۋى ۇشىن ۇلتقا ايانباي قىزمەت كورسەتۋ ار قازاق بالاسىنىڭ باستى بورى­شى­نا اينالسا عانا مۇراتىمىزعا جەتەمىز. وسى ورايدا زييالى قاۋىمنىڭ, ونىڭ ىشىندە سوزدەرى الابوتەن وتىمدى اقىن-جازۋ­شىلاردىڭ ازاماتتىق پارىزى ايرىق­شا. ازاتتىق تاڭى اتا سالا اقىندىق اتقا مىنگەن مارالتايدىڭ ورشىل ولەڭ­دە­رىن باعالاۋ بارىسىندا وسى ۇستانىمعا جۇگىنگەن جون. اقىننىڭ ولەڭدەرىن وقي باس­تاعان سات ونىڭ سونشاما مۇڭدى سارى­نىنىڭ سىرىنا بىردەن بويلاي المايسىڭ. ەلدىگىمىزدىڭ ىرگەسىن قالاپ, ەجەلدەن ار­مان­داعان باقىتتى بولاشاعى­مىزعا كو­شىمىزدى تۇزەگەن سىن ساتتە جان جادى­را­تار, رۋح بەرەر جارقىن جىرلار جازباي شەرلى كوڭىلدىڭ كۇيىن كۇيتتەي بەرگەنى نەسى دەپ قاباق شىتىپ, رەنجۋىڭ مۇمكىن. الايدا… ارتىن باعىپ, ويلانا كەلە, تۇسى­نى­گىمىزدىڭ تۇ­بىرىنەن قاتە ەكەنىن مويىن­داۋعا ماج­بۇر­سىڭ. سويتسە, اقىن بۇگىندى ەمەس, ەلدىڭ ەرتەڭىن ويلاپ, جانى كۇيىپ, ورتەنىپ ولەڭ قاشاپ جۇر ەكەن. ايتپەسە, ماقتانىپ, ما­ساتتانىپ ودا جازۋدىڭ وڭايلىعىن بىلە تۇرا وقىرماندارىنا وسىنداي كۇرمەۋى كۇر­دەلى, تۇيسىنىپ قابىلداۋعا قيىن, ور­نەك­تى دە ورەلى ولەڭدەر ۇسىنباس ەدى عوي. مارالتايدىڭ ماقساتى مىرجاقىپتىڭ ويان قازاعىن ويلان قازاققا جۇگىندىرۋ ەكەن…
…بۇرىلىپ قاراتپايتىن ارتىڭا بىر,
جاستىق-اي, سوزىڭ وتكىر, زارپىڭ اۋىر.
شىعا ساپ ارۋ تۇننىڭ قۋىسىنان,
بىردەڭە ايتپاق بولىپ حالقىما بۇل.
كىم بىراق قۇلاق قويار كەسىمىمە,
تىلىمدى جات جاۋلاسا بەسىگىمدە.
ەل جايلى لام-ميم دەمەس اعالارداي
جۇرگەنمەن ەلباسىنىڭ ەسىگىندە…
(«الاڭ»)
قاراقان باسىنىڭ ەمەس, ۇلتىنىڭ ۋايىمىن جۇرەككە جەتكىزە جىرلاۋىنا قالايشا ريزا بولماسسىڭ.
ولەڭدەرىنىڭ ورىمىندەگى ورلىك پەن ەرلىك­تىڭ سارىنى ساناڭدى سەرپىلتىپ, تەكتى ۇلتتىڭ ۇرپاعى ەكەنىڭدى ەسىڭە تۇسىرىپ, ماقتانىش سەزىمىنە بولەيدى. مىسالى, مارالتايدىڭ «كەنتاۆر» ولەڭىندە جارتى الەمدى جاۋلاپ العان بابالارىمىزدىڭ ومىردەن نامىسىن تاپتاتپاي وتكەندەرىن ايتىپ, بۇگىنگى بىزدىڭ ونەگە الۋىمىزدى ويىمىزعا سالىپ ارى رۋحتاندىرىپ وتىر.
…بولماۋى تيىس مۇراتىم مۇڭدى
تولاعاي بىر ۇل تۋاتىن سىندى – كىسى بەينەلى, تارپاڭ جۇرەكتى,
كەشەگى… بىزدىڭ ۇعاتىن سىردى…
(«كەنتاۆر»)
باعزىداعى بابالاردىڭ سەنىمىن اقتاي­تىن الاش ارىستارىنىڭ جاس ۇرپاعى بارى كوڭىلگە مەدەت. اقىننىڭ كەنتاۆرى تار­پاڭى الاپات رۋح, سەمسەر سەزىم, زور سەنىمنىڭ سيمۆولى ىسپەتتى. بۇل ويىمىزدى وسى ولەڭدەگى مىنا بىر شۋماقتار ايعاقتاپ تۇر ەمەس پە?!
…پۇشايمان حالىم ورتەدى مەنى,
قىلقوبىز كەۋدەم شەرتەدى نەنى?
جال بىتتى, كەنەت… جوتاما مەنىڭ
وقيعاداعىداي ەرتەگىدەگى.
عالامات سولاي باستالىپ بىر سات,
قۇيعىتىپ كەتتىم تاستاردى تۋراپ.
اتىلدىم كوككە جاي سيياقتانىپ,
تۇمعىم التىن – اي سيياقتانىپ…
(«كەنتاۆر»)
بۇلايشا ۇلتىن ۇلىقتاپ, تاعدىرىنا الاڭ­داپ, ونىڭ باسىنان كەشكەنىن – وت­كەن ومىرىنىڭ قاسيەتى مەن قاسىرەتىن تەرەڭ­نەن تولعاپ, جۇرەكتى قوزعاپ, كوركەم سوز­بەن سومداۋ, ارينە, بىلىم-بىلىكتىڭ, كور­گەن­­دى-كوشەلىكتىڭ, اقىندىق العىر شەبەر­لىك­­تىڭ ناتيجەسى. بۇگىنگىدەي قاربا­لاس, الا­شاپقىن ۋاقىتتا بار ۋايىمى حالقى­نىڭ اسقاق مۇراتىنىڭ ورىندالۋىن اڭساپ, ەل بولاشاعى – جاس ۇرپاقتىڭ سانا­سىنا ابايشا ساۋلە تۇسىرۋدى ماقسات ەتكەن مارالتايدىڭ سارا سوزىنە سۇيىنىپ, سۇيسى­نەسىڭ دە, بارەكەلدى دەپ باتا بەرۋگە اسىعاسىڭ.
جازيرا دالا, اسقار تاۋلارى, جەرىنىڭ بايتاقتىعى مەن بايلىعى جات جۇرتتىڭ قىزعانىشى مەن كوزقۇرتىنا اينالىپ, باعزى زاماننان كۇنى بۇگىنگە دەيىن ونى بولىپ العىسى كەلەتىن سىرت ەلدەردىڭ سىرى بەلگىلى. زامانىندا تولە بي بابامىز بيلىك قۇرعان, كەيىن جامباسى جەرگە تيگەن تاشكەنت شاھارى دا قازاققا تيەسىلى قالا-تىن. سونداي ەلىمىزدىڭ ەنشىسىندەگى كيە جەرلەردىڭ كەيبىرى كورشىلەرىمىزدىڭ قونى­سى­نا اينالىپ كەتكەنىنە اشىنعان حال­قى­مىزدىڭ وكىنىشىن اقىننىڭ ولەڭىنە قوسىپ, كونە تاريحتى تىرىلتۋى جون-اق قوي.
…جانىڭدى سەنىڭ جارالى سەزەمىن ەلىم,
زاماننىڭ مىناۋ تارىلعان كەزەڭىن كوردىڭ.
باسىنا ەركىن بارا الماي بابانىڭ بۇگىن,
ورتەنىپ ىشىم, وكسيدى وزەگىم مەنىڭ.
سوزىمدى مەنىڭ نەعىلسىن توباسى تومەن,
تاريحىن جازعان تۇرىكتەر وباسىمەنەن.
ولسە دە بىزدىڭ بابالار بولاشاق ۇشىن,
بەلگىلەپ كەتكەن مەكەنىن مولاسىمەنەن.
(«قارلىعاش»)
ال بۇل – كەشەگى كەڭەستىك كەزەڭدە تالاي جەرى تالاپايعا تۇسىپ, قولدى بولعانىن, تاشە­نوۆ سىندى اسىل ازا­ماتتاردىڭ كۇرە­سە جۇرىپ قايتار­عانىن دا ەسىمىزگە سالىپ وتىرعان سالماقتى سوز.
ويىن سوزبەن ورنەكتەپ, تەرەڭنەن تولعاپ جازاتىن مارالتايدىڭ اقىندىق قولتاڭباسىن جازباي تانيسىڭ. ويتكەنى ونىڭ ومىر, تىرشىلىك تۋرالى وي-تولعام­دارى­نىڭ مازمۇن-ماعىناسى وزگەشە, جاڭاشا سيپاتىمەن وقشاۋ تۇر. ايتالىق «الاتاۋ» ولەڭىنەن ەكى تۇرلى وي تۇيەسىڭ. «سەنى كۇن, مەنى كۇنشىل مەنسىنبەيدى, تۇرعان سوڭ تابانىمىز جەرگە تيىپ» دەگەن قوس جولدان بىز پەندەشىلىككە بەرىلىپ, وزىنەن اتى وزعان, ابىرويى اسقان ادامدى قىزعانىشتىڭ قىزىل يتىنە – كورەال­ماۋ­شى­لىققا سالىنۋدىڭ سالقىنىن سەزەمىز جانە سول بىر سوراقى قىلىقتان جيرەنە­مىز. بۇل بىر قىرى دەڭىز. ەكىنشىدەن, سەن سيياقتى اسقار تاۋى, مەن سيياقتى ارلى اقىنى بولماسا قازاعىم قايتەر ەدى? سو­نىڭ مانىن بىلە تۇرىپ, وزگەلەرگە وكپەلەمەي, جادىراپ, جارقىن عۇمىر كەشەيىك, ەل-جۇرتىمىزدىڭ ەڭسەسى بيىك بولسا ريزامىز دەگەن تۇپكى تۇيىنى قانداي ويلى, ماندى, ماقساتتى!.. وسى بىر-اق مىسالدان مارالتايدىڭ ولەڭدى جۇرەگىنەن وتكىزىپ جازاتىن وتە ويشىل دا سەزىمتال اقىن ەكەنىنە كوزىمىزدى جەتكىزەمىز.
جانىڭدى تەربەپ, جۇرەگىڭدى جاندىراتىن وتتى سەزىمگە ورانعان وقىس ويلارى ساناڭدى ىزگىلىكتىڭ ساۋلەسىمەن نۇرلاندىراتىن شايىردىڭ شاپاعاتتى ولەڭ شۋماقتارى وزىنىڭ وسىنداي وزگەشە سىر-سيپاتىمەن باۋراپ الاتىنى اقيقات.
تاۋەلسىزدىكتىڭ تۋى تىگىلىپ, شاتتىققا بولەنگەن شاقتى شابىتتانا جىرلاعان شايىردىڭ مىنا بىر ويلارى بارشا قازاق بالاسىنىڭ جۇرەگىندەگى سوزى عوي. وقىپ كور:
…بىرلىگىمدى تاپسام-داعى جوعالعان,
قايدان تابام تاريحىمدى تونالعان?!.
تار جاتىرىن جارىپ شىققان قۇلدىقتىڭ
سابي – ەلگە ساۋلەڭدى قۇي, و, جالعان.
كارىن قايتا توكپەسىن دەپ جات ومىر,
ۋا, بابالار, بالالارىڭا باتا قىل.
ۇرپاقتارىڭ ۇمىتىنە ەر سالدى,
قولىڭ بوس پا, دەمەپ جىبەر, و,تاڭىر!
تامىرىنان جاراتىلىپ تەكتى سوز,
ال, ارمانشىل اسقاق حالقىم, كوكتى كەز…
كوك بايراقتى قىران تەكتى قازاققا
كۇن استىندا قانات جايار جەتتى كەز…
(«ۋ قايتارۋ»)
اقىندىق تەگەۋرىنى الاپات اقىننىڭ تاپقىرلىعى تاڭدانارلىق. ەلدىڭ سوزىن سويلەپ, تىلەگىن جەتكىزۋدىڭ بۇدان اسقان, بۇدان وزگە جولى بار ما?! قيلى كەزەڭدەردى باسىنان وتكەرگەن قازاقتىڭ شەرلى تاعدىرىن جانىمەن تۇسىنگەن اقىننىڭ جىگەرلى جىرىن اسقاق رۋحتى رەكۆيەم رەتىندە قابىلدايسىڭ.
اقىننىڭ ولەڭ-جىرلارى تۇنىپ تۇر­عان فيلوسوفييالىق وي. قوعام ومىرىن­دەگى تۇرلى قيىندىقتار مەن قايشى­لىق­تار حاقىن­دا وي تولعاپ, تۇيىندى تولعانىستار ارقى­لى زەردەلەۋ اقىن شىعارماشىلى­عى­نا ارقاۋ بولعان. ادامنىڭ رۋحاني بولمىسىن ولەڭدەرىندە ورنەكتەگەن اقىننىڭ وي-تولعامدارىنىڭ تەرەڭدىگى مەن سوزىنىڭ زەرەكتىگى ايرىقشا! ال ەندى رۋحاني داعدارىسقا ۇشىراعان ۇرپاقتى ەل كەلە­شەگى, ۇلت مۇددەسى تىپتى دە تولعاندىر­ماي توقىراۋعا ۇرىندىرارى بەلگىلى. اقىننىڭ جانىن جەپ, ۋايىم-قايعى شەگىپ, وي-ساناسى ارپالىسقا تۇسكەن ساتتە جۇرەگىمەن جازعان جىرلارى بارىمىزدى دە بەيجاي قالدىرماسى حاق.
بىر ۇمىت, بىر وكىنىشتەن تۇراتىن ومىر­دىڭ سان سىنى, سان سىرى بار. سول جايىن­دا تولقي وتىرىپ, تولعانا سويلەگەن مارال­تايدىڭ كۇدىك پەن ۇمىت الماسا اربا­عان كوڭىلىنىڭ تەبىرەنىسى وقىرمانىن دا ويعا قالدىرىپ, مازاسىزداندىرۋى اقيقات-اۋ…
…اڭسارىن العان اسىنداي بولىپ جەرىكتىڭ,
كورىنىپ كەزەك كوڭىلىمدى نەسىن ەلىتتىڭ?
تۇسىنەسىڭ بە,
تۇبىرسىز مىنا دۇنيەنى,
پەيىلى تازا, جۇرەگى اپپاق كورىكتىم?
باسا دا بەردىم, قايتەيىن, قاتە ار ىزدى.
تابىلماي قالىپ جانىمدى ۇعار جان ىزگى.
جالعاننىڭ جالعان ەكەنىن سەزىپ بارلىعى
ارلارىن ساتىپ,
ارسىز بوپ كەتكەن تارىزدى…
جانىما جىلى تيگەننەن كەيىن گۇل دەمىڭ,
وزىڭە اشتىم توت باسقان جۇرەك ىلگەگىن.
قاناتى دال-دال سۇڭقارمەن بىراق ساپارعا,
عۇمىرىن قيىپ, شىعا دا قويار بىرگە كىم?!.
(«ۇمىت»)
ادامنىڭ رۋحاني الەمنىڭ الىمساقتان قالىپتاسقان قۇندىلىقتارىن اسپەتتەۋ جانە سول كيەلى قاسيەتتەن ايىرىلىپ قالماۋدىڭ جولىن اداسپاي تابۋدى مەڭزەگەن اقىن سوزىنىڭ تۇيىنى تۇسىنىكتى.
…ەرىكسىز تۇسەر ىلديدان,
ەركىڭمەن شىعار ور ارتىق.
تىزەرلەپ ومىر سۇرگەننەن,
كوسىلىپ جاتار كور ارتىق…
ومىر سۇرۋدىڭ اسقاق تا اقيقات قاعيداسى – فيلوسوفيياسى بۇل. اقىننىڭ جۇرە­گىڭدى جىلاتاتىن, جانىڭدى جارا­لاي­تىن قۇسالى ولەڭدەرىن وقي وتىرىپ تا جاسى­ماي­سىڭ: ويلاناسىڭ, تولعاناسىڭ, سودان كەيىن سەزىمىڭ سەرپىلىپ, جان دۇنيەڭ جاسا­نىپ, قايراتتانىپ, جىگەرلەنىپ, قايتا تۋعان­داي كۇي كەشەسىڭ. بۇل بولسا اقىن سوزىنىڭ قۇدىرەتى ەمەي نەمەنە?!
جىلقى مىنەزدى, تارپاڭ تۇلعالى باعزى بابالارىنىڭ ۇرپاعى جالعاسى ەكەنىمىزدى ەسىمىزگە تۇسىرىپ, تىرشىلىكتىڭ قيىن-قىستاۋ ساتتەرىندەگى سىناقتارىنا كەزىككەندە جىلاپ, جاسىماي, تۇنەرىپ, تۇڭىلمەي, يىلىپ, بۇگىلمەي, جىگەرلەنىپ, نامىستانىپ قاسقايا قارسى تۇرۋ قاجەتىن قاپەرىمىزگە سالىپ وتىرعان سوزدەرى قانداي سۇيكىمدى! ۇلتتى رۋحتاندىرىپ, قاناتتاندىرىپ, جەبەپ جىبەرەتىن ۇلاعاتتى سوز.
شابىتتى دا ارىندى اقىننىڭ كۇن­دەي كۇركىرەپ, تولقىنداي تۋلاپ, جاسىن­داي جارقىلداعان رۋحتى جىرلارىنا قوسا, بىردە سامال جەلدەي سامال لەبىمەن كوڭىل قۇسىڭدى كوككە ورلەتىپ, بىردە تەرەڭ ويعا باتىرىپ, مۇڭعا بولەپ, بىردە جان-جۇرە­گىڭ­دى سىزداتىپ سىرلاسا جونەلەتىن ليري­كا­لارى دا جەتىپ جاتىر. اسىرەسە, ماحاببات, سۇيىسپەنشىلىكتىڭ قىر-سىرىن اقتارا, اعىنان جارىلا جازعان جىرلارىنىڭ جونى بولەك. اققۋداي سىلانعان قىردىڭ كەر­بەز ارۋلارىنىڭ بەكزات بولمىس-بەي­نەسىن ولەڭگە كوشىرگەن سۋرەتكەرلىگى كەرە­مەت. الاسۇرىپ, اساۋ ارعىماقتاي الىپ قاشقان الاۋ سەزىمدەر جىر جولدا­رى­نا جاۋھارداي شاشىلىپ تۇسكەن. اقىن بۇل ورايدا كۇيدىم-سۇيدىم دەگەن جالاڭ سوز­دەر­گە اۋەس ەمەس. ىنتىزار كوڭىلدىڭ, جالىن­دى جۇرەكتىڭ ىستىق سەزىمىن سۋىت­پاي, جان سىرىن جايىپ سالادى. مانايى سەبەپپەن عاشىعىنان ايىرىلىپ قالعان جىگىتتىڭ قوشتاسۋ سوزى, جاڭا بۇر جارعان قىزىل گۇلدەي ۇلبىرەگەن كوڭىلىنىڭ كەنەت سولعىن تارتىپ, الىستاپ كەتكەنىنە قاپا­لان­عان ساتى جان-جۇرەگىڭدى قوزعايتىن سيقىرلى سەزىمگە تولى. ليريكالىق كەيىپ­كەردىڭ وزىن-وزى سابىرعا شاقىرعان لەپەسىنىڭ تۇيىنىندەگى شىندىعى – جاتقان بىر فيلوسوفييالىق تەرەڭ ويدىڭ قىزۋلى وشاعى.
…وتكەن كۇن وتتى, جوعالعان,
ۋايىمداي بەرمە, ۋ ىشىپ…
وسىناۋ ەكى-اق جول ولەڭدە ومىردىڭ استارلى اقيقاتى, سىرلى سۋرەتى بارىنشا بوياماسىز ايتىلعان-اق قوي…
جالعاندا جانىڭدى تۇسىنەتىن جالعىز ادامىڭا حابارلاسىپ, مۇڭىڭدى شاعىپ, بىر جەڭىلدەنىپ قالعىڭ كەلەر كەزدەر بولادى ەمەس پە?! سونداي ساتتەگى سەزىمىڭدى سوزبەن سۋرەتتەگەن اقىن:
…مەن ساعان حابارلاسام, كۇيىنگەندە,
يىلمەس جەردە باسىم يىلگەندە.
…مەن ساعان حابارلاسام, كۇلە الماسام,
قايتەيىن حالىمدى ۇعىپ, تىل الماساڭ.
جاقىنداپ و باسىڭدا نەڭ بار ەدى,
شەشىنىپ ورت ىشىنە كىرە الماساڭ.
باسقا ەمەس, جانى نازىك, سىيلاسىپ, سىرلاسىپ, سەنىپ جۇرگەن قىز بالاعا وسىلايشا, تاۋسىلا تىل قاتىپ, بازىنا-تىلەگىن جەتكىزىپ وتىر ارى ونىڭ جارالى جانىن تۇسىنىپ, دەمەۋ بولارىنا كۇدىگى دە بار سيياقتى.
مىنا قييۋى قاشقان تىرشىلىكتىڭ اششى-تۇششى دامىن تاتا جۇرىپ, تاعدىردىڭ تار سوقپاعىنان اداسپاي, امان-ەسەن شىعۋدى كوكسەپ, جانىن تۇسىنەتىن وقىرمانىنا سىرىن ايتىپ, تۇماندى ويىن سەيىلتىپ العىسى كەلگەن كەيىپكەردىڭ پاك سەزىمىن بىلدىرەتىن ولەڭنىڭ پالسا­پالىق پاراساتىنا سۇيسىنبەسكە نە شارا?! وقىپ كورەيىك:
…سىرىمدى وزگەگە ەمەس, ساعان اشام,
(اشپاس ەم, سەنى جاقىن ساناماسام).
ارىمنىڭ اق وتاۋى بارىڭە ورتاق,
تاعدىردىڭ داۋىلىندا پانالاساڭ.
…سىرىمدى تۇسىنەر دەپ ساعان اشام.
(سىرلاسار ادامدار دا از, سارالاساڭ)
كورەسىڭ تەرەڭىمدە نە جاتقانىن,
جانىمنىڭ جاعالاۋىن جاعالاساڭ.
(«عازيز سەزىم»)
ادامنىڭ ۇيقىسىن شايداي اشاتىن, جاۋراعان جۇرەگىن جىلىتاتىن, ۇمىتىنىڭ ۇزىگىن جالعاپ, تىنجىر مۇڭىن سەيىلتىپ, ارمان اسۋلارىنا قۇلشىندىراتىن, شى­نايى شىندىعىمەن رۋحاني شولىڭدى قان­دىراتىن رۋحتى ولەڭ-جىرلارى وقىر­مان ويىن تەربەپ, تولعاندىراتىن, تالانتىنا تابىندىراتىن مارالتايدىڭ بولمىسى بولەكشە اقىن ەكەنى باسەكە­دەن بەلگىلى.
كوڭىلدەگى سىرىن جۇرەگىندەگى جىرىنا وراپ, قالىڭ ەلى – قازاعىنىڭ رۋحىن وياتىپ, نامىسىنا قامشى باسقان ايبوز اقىننىڭ ارمان-ماقساتى ۇلى دالانىڭ ۇل-قىزدارىنىڭ باقىتتى داۋرەن سۇرىپ, بوستان حالقىنىڭ جارقىن بولاشاعىنا, ۇلتىنا قالتقىسىز قىزمەت كورسەتۋدى ازاماتتىق پارىزى ساناۋلارىنا تىلەك قوسۋ. بۇگىنگى قازاق ولەڭىنىڭ ورەڭ جۇيرىگى ساناتىنداعى ساڭلاق اقىن مارالتايدىڭ ماقامدارىنان كوڭىلگە تۇيگەن ويلارىم­نىڭ بىر ۇزىگى وسى ەدى…

قۋانىشباي قۇرمانعالي,
«الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى

بولىسۋ: