تىل تۇعىرىنا تىرەۋ

331
0
بولىسۋ:

تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن جۇزەگە اسىپ جاتقان «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى باعىتتارىنىڭ بىرى – «جاڭا گۋمانيتارلىق بىلىم. قازاق تىلىندەگى 100 جاڭا وقۋلىق» جوباسى گۋمانيتارلىق بىلىم سالاسىنا ايتارلىقتاي جاڭا لەپ اكەلدى. سەبەبى, الەمنىڭ ەڭ ۇزدىك دەگەن ۋنيۆەرسيتەت وقۋلىقتارىن قازاق تىلىنە اۋدارۋ تىل تۇعىرىن بيىكتەتۋ دەپ تۇسىنەمىن.

ۋنيۆەرسيتەتتە مادەنيەتتانۋ, فيلوسوفييا, ەتيكا-ەستەتيكا سالا­لارى بويىنشا وقىتۋشىلىق قىز­مەتىمدى باستاعاندا, جاسىرا­تى­نى جوق, قازاق تىلىندەگى عىلى­مي اقپارات جۇتاڭدىعى كوڭىلگە قاياۋ تۇسىرەتىن. جەكەلەگەن مامان­دار, تىپتى ىرگەلى جوعارى وقۋ ورىندارى وز بەتىمەن قازاق تىلىنە تانىمال شەتەلدىك وقۋلىقتى اۋدارۋ ماسەلەسىن كەشەندى تۇردە شەشۋگە قاۋقارسىز ەكەنىن دە جاقسى تۇسىنەتىنبىز. ويتكەنى وقۋلىقتىڭ اۆتورلىق قۇقىعىنا رۇقسات الۋ, ونىڭ اۋدارماسى مەن رەداكتسيياسىن ساپالى قامتاماسىز ەتۋ, باسىپ شىعارۋ – تەك ايتۋعا عانا وڭاي, اسا كۇردەلى شارۋا.
بىراق وسى كۇردەلى دە ماڭىزدى ىس دەر ۋاقىتىندا جۇزەگە اسى­رى­لىپ جاتىر. ەلباسىمىزدىڭ تىكەلەي قاداعالاۋىمەن «جاڭا گۋمانيتارلىق بىلىم. قازاق تىلىن­دەگى 100 جاڭا وقۋلىق» جوبا­سى بويىن­شا بىلتىر جارىققا شىق­قان الان بارناردتىڭ «انترو­­پولوگييا تاريحى جانە تەو­ريياسى» كىتابىنىڭ جانە بيىل اۋدارىلعان يۋريي لوتماننىڭ «سەميوسفەرا» كىتابىنىڭ عىلى­مي رەداكتورى بولدىم. بولا­شاق­تا يۋريي بورەۆتىڭ «ەستەتيكا» وقۋل­ىعىن رەداكتسييالاماق جوسپا­رىم بار. اتالعان كىتاپتاردىڭ بارلىعى دا مەنىڭ ماماندىعىما تىكەلەي قاتىستى. ارى ماقتانىپ ايتارلىق جايت – الان بارنارد­تىڭ كىتابىن مەن كەزىندە جەتەك­شى­ل­ىك ەتكەن PhD دوكتور جۇلدىز جۇماشەۆا اۋدارىپ شىقتى. بۇل ۇرپاقتار ساباقتاستىعىنىڭ بىر كورىنىسى دەپ ەسەپتەيمىن.
جوبانى تيىمدى جۇزەگە اسىرۋ ار­قىلى بىز, بىرىنشىدەن, قازاق تى­لىن­دە بىلىم الىپ جاتقان ستۋ­دەنت­­تەر مەن عىلىمي ىزدەنۋشى­لەر­­گە الەمدىك عىلىمنىڭ سوڭعى جەتىستىكتەرىمەن انا تىلىندە تانى­سۋ مۇمكىندىگىن بەرەمىز. بۇل جوبا وتاندىق ۋنيۆەرسيتەتتەر بەرەتىن بىلىم مازمۇنى مەن دەڭگەيىنىڭ الەمدىك وقۋ ورىندارىمەن تەڭە­سۋى­نە, قوسديپلومدى وقۋ باعدار­لا­مالارىن دايارلاۋعا جول اشادى. سەبەبى, جوعارى وقۋ ورىندارىمىز بەن شەتەلدىك ارىپتەستەردىڭ وقۋ باعدارلامالارىن ۇيلەستىرۋگە, ناتي­جەسىندە, وتاندىق گۋماني­تار­­­لىق بىلىم سالاسىن زامان اعى­مى­نا بەيىمدەۋگە مۇمكىندىك تۋعى­زاد­ى. وزىق وقۋلىقتار بىلىم ساپا­سىن كوتەرۋگە, مازمۇنىن جان-جاقتى جاڭارتۋعا, تىڭ ادىس­تەمەلەردى يگەرۋگە, سىني ويلاۋ قابىلەتىن ارتتىرۋعا نەگىز بولماق.
ونىڭ ۇستىنە, وقۋلىقتار­دىڭ ەلەكتروندى نۇسقالارى مەن ونلاين كۋرستارى شىعاتىنىن ەسكەرسەك, بۇل جوبا تسيفرلى قازاق­ستانعا قوسقان وزىندىك ۇلەس بول­ماق. سونىمەن قوسا, انتروپو­لو­گييا وقۋلىعى بويىنشا كورۋگە ىڭعاي­لى 25 ونلاين ۆيدەودارىس دايار­لان­عان­دىعى دا بەلگىلى. ول دا قازىرگى زاماناۋي بىلىم بەرۋ تەح­نو­لوگييا­لا­رىن قولدانا وتى­رىپ, قا­شىقتان وقىتۋعا زور مۇمكىندىك بەرەدى.
ناتيجەسىندە, انا تىلىمىزدىڭ عىلىمي ورتادا قولدانۋ اياسىن ۇلعاي­تامىز, قازاق تىلىندەگى گۋما­ني­تارلىق عىلىم ورىسىنىڭ كە­ڭەيۋى­نە مۇمكىندىك تۋعىزامىز. مەم­لە­كەتتىك تىلدىڭ تانىم كوك­جيە­گىن كەڭەيتىپ, ونى جاڭا عىلى­مي اقپاراتتارمەن بايىتامىز. دە­مەك, قازاق تىلىنىڭ جاھاندىق ۇردىس­تەر اۋانىندا جۇتىلىپ كەت­پەي, زامانعا ساي دامۋىنا جاعداي جاسايمىز.
ەندى بۇل وقۋلىقتاردى وقۋ باع­دارلاماسىندا قولدانۋ ماسە­لە­سىنە كەلەر بولساق, جوبانىڭ العاشقى كەزەڭىندە اۋدارىلعان وقۋ قۇرالدارى 112 ۋنيۆەرسيتەتتىڭ گۋمانيتارلىق باعىتتاعى فاكۋل­تەت­تەرىنىڭ وقۋ ۇدەرىسىنە ەندى. ناقتى ايتسام, «انتروپولوگييا تاريحى جانە تەوريياسى» وقۋلىعى اباي اتىنداعى قازۇپۋ-دا تا­ريح, ايماقتانۋ, پسيحولوگييا, في­­لو­­سوفييا, مادەنيەتتانۋ, مە­نەد­ج­مەنت, ەكونوميكا مامان­دىق­تارىندا وقىتىلادى. سون­داي-اق ال-فارابي اتىنداعى قا­زاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە دە فيلو­سوفييا, مادەنيەتتانۋ, دىن­تانۋ ماماندىقتارىنداعى ستۋ­دەنت­تەر بۇل پاندى نەگىزگى وقۋ كۋر­­سى رەتىندە وقيدى. ال 2018-2019 جىلدارى اۋدارىلعان وقۋ­لىق­تار قاتارىنداعى «سە­ميوس­فەراعا» كەلەتىن بولساق, ول وسى جوعارىدا اتالعان مامان­دىق­تارمەن بىرگە, بارلىق تىل مامان­دىقتارىندا – فيلولوگييا, لين­گۆيس­تيكا, سونداي-اق ونەرتانۋدا سۇرانىسقا يە كىتاپتار تىزىمىندە تۇراتىنىنا سەنىمدىمىن.

اقتولقىن قۇلساريەۆا,
اباي اتىنداعى
قازۇپۋ-دىڭ پرورەكتورى

بولىسۋ: