تابىسقا جەتۋدىڭ 85 پايىزى الەۋمەتتىك-ەموتسييالىق وقۋعا بايلانىستى

201
0
بولىسۋ:

بىلىم سالاسىندا جۇرگىزىلگەن سوڭعى زەرتتەۋلەر ناتيجەسىندە XXI عاسىردا تولىققاندى ومىر ۇشىن بالاعا مەكتەپتەگى بازالىق بىلىممەن بىرگە بىرقاتار الەۋمەتتىك-ەموتسييالىق داعدىنىڭ قاجەت ەكەنىن كورسەتتى. ولار – قارىم-قاتىناس ورناتۋ, جاۋاپتى شەشىم قابىلداۋ, سەزىمدەردى باسقارۋ, شيەلەنىسكەن جاعدايلاردى شەشۋ, ەمپاتييا, ماقساتتارعا جەتۋ داعدىلارى. وسىنىڭ بارى جينالىپ كەلگەندە, الەۋمەتتىك-ەموتسييالىق وقۋدى (SEL) قۇرايدى. 

بۇل تۋرالى نۇر-سۇلتان قالاسىندا وتىپ جاتقان «XXI عاسىردا ادام كاپيتالىن دامىتۋ فاكتورى رەتىندە اكادەمييالىق جانە الەۋمەتتىك-ەموتسييالىق وقۋدى بىرىكتىرۋ» تاقىرىبىنداعى حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسييادا ايتىلدى. ىس-شارانى «سانا» عىلىمي-تاجىريبەلىك پسيحولوگييا ورتالىعى ۇيىمداستىردى.

150-دەن استام ادام قاتىسقان جيىنعا ايماقتارداعى بىلىم باسقارمالارىنىڭ جانە مەكتەپ پسيحولوگتارىن دايىندايتىن جوو-نىڭ وكىلدەرى, مەكتەپ ديرەكتورلارى, مەكتەپ پسيحولوگتارى, مۇعالىمدەر مەن الەۋمەتتىك-ەموتسييالىق وقۋ ساراپشىلارى كەلدى.

الەۋمەتتىك-ەموتسيالىق وقۋ – بۇل بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ ومىر قيىندىقتارىنا پسيحولوگييالىق توزىمدىلىگىنىڭ جانە باسەكەگە قابىلەتتىلىگىنىڭ كىلتى. بۇگىنگى تاڭدا, الەۋمەتتىك-ەموتسيالىق وقۋ اقش, كانادا, فينلياندييا, قحر, كورەي رەسپۋبليكاسى جانە اۆسترالييا ەلدەرىنىڭ ۇلتتىق جالپى بىلىم بەرۋ جۇيەلەرىنە ساتتى ەنگىزىلگەن.

مەكتەپكە دەيىنگى جانە مەكتەپ جاسىنداعى 97 000 وقۋشى قاتىسقان ساراپتاما (الەمنىڭ 38 ەلىنەن) SEL باعدارلاماسىنىڭ اكادەمييالىق ۇلگەرىمدى 13%-عا ارتتىراتىنىن, پسيحيكالىق كۇيزەلىستى 14%-عا تومەندەتەتىنىن جانە كامەلەتكە تولماعاندار اراسىنداعى قىلمىس دەڭگەيىن 19%-عا ازايتىنىن كورسەتتى. ساراپشىلاردىڭ بەرگەن قورىتىندىسى بويىنشا, ادام تابىستىلىعىنىڭ 15-20% مەكتەپ پەن ۋنيۆەرسيتەتتە العان بىلىمىمىزگە جانە 80-85% الەۋمەتتىك-ەموتسييالىق ينتەللەكتىمىزگە بايلانىستى بولادى ەكەن. بۇل SEL باعدارلاماسىنىڭ تيىمدىلىگىن كورسەتەتىن ناتيجەنىڭ ازداعان بىر بولىگى عانا.

قازاقستاندا قازىر وقۋشىلاردىڭ جۇكتەمەسى وتە جوعارى, بۇل بالالاردىڭ دەنساۋلىعىنا كەرى اسەر ەتەدى. اكادەمييالىق بىلىم بالالاردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگى مەن پسيحولوگييالىق ورنىقتىلىعىن قامتاماسىز ەتپەيدى. سوندىقتان, وسى ماسەلەنى شەشۋ ۇشىن, پسيحولوگتار, پەداگوگتار جانە اتا-انالار وزارا بايلانىسا ارەكەت ەتۋى تيىس.

كونفەرەنتسييا بارىسىندا قاتىسۋشىلار ۇلتتىق بىلىم جۇيەسىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن تالقىلاپ, اكادەمييالىق جانە الەۋمەتتتىك-ەموتسييالىق وقۋ جۇيەلەرىن بىرىكتىرۋ مۇمكىندىكتەرىن قاراستىردى, سونداي-اق, كونفەرەنتسييانى ۇيىمداستىرۋشى – «سانا» عىلىمي-تاجىريبەلىك پسيحولوگييا ورتالىعى جاساعان «SANA skills» باعدارلاماسىمەن تانىستى.

– بالالار پسيحولوگيياسىنىڭ ەرەسەكتەردىكىنەن باسقا ەكەنىن بارى بىلەدى, سول سەبەپتى كوپ جاعدايدا بالانى نە مازالايتىنىن جانە وعان قالاي كومەكتەسەتىنىمىزدى بىلمەي جاتامىز. بۇل رەتتە مەكتەپتەگى پسيحولوگتار دا كىشكەنتاي تۇلعالارعا ۇنەمى لايىقتى قولداۋ كورسەتىپ, تيىستى كومەك بەرە الماۋى مۇمكىن. ال بالالار مەكتەپ بىتىرگەن سوڭ جانە ماماندىق تاڭداعاندا قاجەت بولاتىن تۇلعالىق-باعدارلى تاسىلگە مۇقتاج. وسى فاكتورلار بىزدى مەكتەپكە دەيىنگى جانە مەكتەپ جاسىنداعى بالالاردى الەۋمەتتىك-ەموتسييالىق وقىتۋعا ارنالعان «SANA skills» باعدارلاماسىن جاساۋعا يتەرمەلەدى, – دەيدى «سانا» عىلىمي-تاجىريبەلىك پسيحولوگييا ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى التىناي ابدراحمانوۆا.

اكادەمييالىق جانە الەۋمەتتىك-ەموتسييالىق وقۋدى بىرىكتىرۋ ماسەلەلەرىن تالقىلاۋ ناتيجەسىندە كونفەرەنتسيياعا قاتىسۋشىلار بىرقاتار ۇسىنىس دايىندادى. بىرىنشىدەن, SEL باعدارلاماسىن بارلىق وقۋ دەڭگەيىندەگى بىلىمدى دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا قوسۋ مۇمكىندىكتەرىن قاراستىرۋ. مەكتەپ باعدارلاماسىنا ەنگىزۋ ۇشىن, Bilim Land وقۋشىلارىنا ارنالعان پلاتفورمانى قولدانۋ ۇسىنىلدى. ەكىنشىدەن, «SANA Skills» باعدارلاماسىن سىناپ كورۋ ۇشىن, نۇر-سۇلتان جانە الماتى قالالارىنداعى بىرقاتار سىناقتىق مەكتەپتەردە باعدارلامانى ىسكە قوسۋدى ۇسىندى. ۇشىنشىدەن, SEL باعدارلاماسىن ورتا بۋىن مەن پسيحولوگييالىق-پەداگوگيكالىق بەيىن ماماندارىن دايىنداۋ مازمۇنىنا ەنگىزۋگە كەڭەس بەردى.

ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, SEL – بالا ومىرگە كەلگەن ساتتەن باستالاتىن تابيعي ۇردىس. اتا-انا مەن جاقىنداردىڭ ارى قارايعى تاربيەسى, وز تۇستاستارىمەن, پەداگوگتارمەن جانە ارىپتەستەرمەن ارالاسۋى ادامعا اردايىم جاڭا قيىندىقتاردى ەڭسەرۋگە كومەكتەسەدى. ياعني, SEL باعدارلاماسىن كەز كەلگەن جاستا وقۋعا بولادى, ارى وقۋ قاجەت.

27 ساۋىردە بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ الەۋمەتتىك-ەموتسييالىق دامۋىنا قاتىستى شەبەرلىك-ساباقتار سەريياسى وتەدى. الەۋمەتتىك-ەموتسييالىق وقۋ سالاسىنداعى قولدانبالى بىلىمىن رەسەيلىك جانە قازاقستاندىق تاجىريبەلى پسيحولوگتار قاتىسۋشىلارمەن بولىسەدى.

اسقار احمەتقازى

بولىسۋ: