جاڭاشا وقىتۋ – قاجەتتىلىك

699
0
بولىسۋ:

قوعامنىڭ سۇرانىسىنا قاراي بىلىم بەرۋ – زامان تالابى. ەلباسى جولداۋىندا «بولاشاقتا وركەنيەتتى دامىعان ەلدەردىڭ قاتارىنا ەنۋ ۇشىن, زامان تالابىنا ساي بىلىم قاجەت. بىزدىڭ مىندەتىمىز – بىلىم بەرۋدى ەكونوميكالىق وسۋدىڭ جاڭا مودەلىنىڭ ورتالىق بۋىنىنا اينالدىرۋ. وقىتۋ باعدارلامالارىن وقۋشىلاردىڭ سىني ويلاۋ قابىلەتىن جانە وز بەتىمەن ىزدەنۋ داعدىلارىن دامىتۋعا باعىتتاۋ قاجەت» دەگەن بولاتىن.

نەگىزگى ماقسات – بىلىم بەرۋدىڭ ماز­مۇنىن جاڭارتۋ. وقۋشىلاردى جاڭا تەحنولوگييامەن وقىتۋدىڭ ادىس-تاسىلدەرىن تيىمدى قولدانۋ. سون­دىقتان مۇعالىم تاجىري­بەسىن ساباق بەرۋدىڭ جاڭا ادىستەرى­مەن جەتىل­دىرەدى. جاڭا تاسىلدە وقۋشى­نىڭ پىكىرىن ەركىن ايتۋعا باسىم­دىق بەرىلەدى. شىعارما­شىلىق قابىلەتىن شىڭدايدى. مۇعالىم داستۇرلى ساباق بەرۋ ۇلگىسىن جاڭا ادىس-تاسىلدەرمەن تولىقتىرادى. ساباقتا جاتتىعۋ, تاپسىرمالاردى تۇرلەندىرىپ قولدانۋعا مۇمكىندىك كوپ. اتاپ ايتار بولساق, توپتىق, جۇپتىق, رولدىك ويىندار وقۋشى­لاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن ارتتى­را­دى. ولاردىڭ قابىلەتىن ەسكەرە وتى­رىپ, ارتۇرلى دەڭگەيدەگى تاپ­سى­رمالار بەرەدى.
سىن تۇرعىسىنان ويلاۋدى دامىتۋ باعدارلاماسى ج.پياجە, ل.ۆىگوتسكيي تەورييالارىنا سۇيە­نەدى. وقىتۋدا بالا­نىڭ تۇلعالىق دامۋىنا باسا مان بەرىلەدى. بىلىم بەرۋدىڭ جاڭا تەحنولوگييالارىن شىعارىپ, وقۋ ۇردىسىنە ەنگىزۋىمەن ەرەك­شە­لەنەدى.
ونىڭ ىشىندە باستاۋىش سىنىپ وقۋشى­لارى تانىمدىق قىزىعۋ­شى­لىعىن دامىتۋعا ەرەكشە كوڭىل بولگەن جون. سەبەبى, داعدىسى قالىپ­تاسىپ كەلە جاتقان بالالار­دىڭ قابىلەتىن ۇشتاۋ – وتە جاۋاپ­تى ىس. بالانىڭ تالانتىن ۇشتاۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى. وقۋشىنىڭ شىعار­ما­شى­لىق قابىلەتى ويى مەن پراكت­يكالىق ىس-ارەكەت­تە­رى ارقى­لى قالىپتاسادى. مۇعالىم وقۋ­لىق­تاعى دايىن بىلىمدى تۇسىن­دىرۋشى, باعالاۋشى عانا ەمەس. تانىمدىق ىس- ارەكەتتى تيىمدى ۇيىم­داستىرا بىلگەنى جون. سوندا عانا بالا شىعارماشىلىق دامۋعا دەن قويادى. ماسەلەن, ساۋات اشۋ كەزىندەگى ساباقتار وقۋشىنىڭ دى­بىس پەن ارىپتى مەڭگەرۋمەن قا­تار سوزدىك قورىن مولاي­تا­دى. سوي­لەۋ­گە ۇيرەتۋ, تۇرلى تاپسىر­مالار بەرۋ, وقۋشىنىڭ وي-ورىسىن ارتتىرادى. اربىر سۇراق وقۋشى­نىڭ ويىن دامىتۋعا لايىق ەتىپ بەرىلۋى تيىس. وقىتۋ بارىسىندا جاڭا ادىستەردى پايدالانۋ وقۋشى­لاردىڭ وي-ورىسىن دامىتادى. ەستە ساقتاۋ قا­بى­لەتىن دامىتادى. وقۋشىنى وي­لاۋ, ىزدەنۋ, زەرتتەۋگە باۋليدى. وز پىكىرىن ايتۋعا مۇمكىن­دىك بەرى­لە­دى.
بۇگىنگى تاڭدا بىلىم بەرۋ ماز­مۇ­نىن جا­ڭارتۋدىڭ ەرەكشەلىگى كوپ. اتاپ ايتار بولساق, پان بو­يىن­شا جاڭاشا وقىتۋ. پەداگو­گي­كالىق تاسىلدەردىڭ تيىمدىسىن قول­دانۋ. مۇعالىمدەردى جاڭا­شىل­دىققا ۇمتىلدىرۋ. ناتيجەسىندە, مۇعالىمدەر جاڭارتىلعان بىلىم بەرۋ باعدارلاماسىنىڭ قۇرىلى­مىن, ماتەريالداردىڭ كۇردەلىلى­گىن, وسۋ رەتىن, مازمۇن-ماقساتىن بىلەدى. جاڭا باعدارلاماعا سايكەس, ساباق بەرۋ تاسىلدەرىن, وقۋ ماتە­ريال­دارىن قولدانا­دى. كريتە­ريال­­دى باعالاۋ جۇيەسىن تۇسىنە­دى. پەداگوگكە قاجەتتى بىلىك پەن داع­دى­لار قالىپتاسادى.

تۇرسىن جانىسباەۆا,
بالدىبەرەك جالپى ورتا مەكتەبىنىڭ باستاۋىش سىنىپ مۇعالىمى,
تولە بي اۋدانى,
تۇركىستان وبلىسى

بولىسۋ: