ەڭبەكقور جاستارعا باسپانا بەرىلەدى

19
0
بولىسۋ:

نۇرلان نىعماتۋليننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ماجى­لىستىڭ جالپى وتىرى­سىن­دا اكىمشىلىك قۇقىقبۇزۋ­شىلىق تۋرالى كودەكسكە تۇزەتۋلەر ەنگىزەتىن جاڭا زاڭ جوباسى بىرىنشى وقى­لىمدا ماقۇلداندى. قۇ­جات­تى تالقىلاۋ بارىسىندا قالاۋلىلار قۇقىقبۇزۋشى­لىق جاساعانى ۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتۋ نە ىزگىلەندىرۋ ۇشىن ناقتى بىر ولشەمدەر بەلگىلەيتىن كەز جەتكەنىن ايتتى.

بۇل رەتتە ماجىلىس توراعاسى ىزگىلەندىرۋ ۇدەرىسىنە فورما­ليزم­سىز جانە ناۋقانشىلىقسىز كەلۋ قاجەتتىلىگىنە نازار اۋدارتتى: بۇل ابدەن بايىپتالعان كوزقاراستى تالاپ ەتەتىن سالماقتى جۇمىس دەمەك, ونىڭ بارىسىندا بارلىق وڭ جانە تەرىس جاقتارى تارازىعا تەڭ تارتىلىپ, باعامدالۋى تيىس. ماسەلەن, دەپۋتاتتار بيۋدجەتتى تيىمسىز يگەرۋدى انىقتاۋعا ارنال­عان كريتەرييلەردىڭ ناقتى بولۋ كەرەگىن ايتتى.
– جۇمىس توبى زاڭ جوباسىن ازىرلەۋشىلەرمەن جانە بارلىق مۇددەلى مەمورگاندارمەن بىرگە, ەكىنشى وقىلىمعا دەيىن بيۋدجەت قاراجاتتارىن تيىمسىز پايدا­لا­نۋدى انىقتاۋعا ارنالعان بارلىق كريتەرييلەردى پىسىقتاپ شىعۋى قاجەت. بۇل وسى كودەكس اياسىندا مەملەكەتتىك بيۋدجەت قارجىلارىن يگەرۋ كەزىندەگى مەملەكەتتىك ورگان­دار اكىمشىلىك باعدارلاما­لارىنىڭ بىرىنشى باسشىلارى ۇشىن دەربەس جاۋاپكەرشىلىكتى انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, – دەدى ن.نىعماتۋلين.
دەپۋتاتتار سونداي-اق ساپاسىز تۋريستىك قىزمەت كورسەتكەنى ۇشىن تۋروپەراتوردى ليتسەنزيياسىنان ايىرۋ نەمەسە قىزمەتىن توقتاتا تۇرۋدى قاراستىراتىن قولدانىس­تاعى زاڭ تالابىن جوياتىن جاڭا نورمانىڭ ورىندىلىعىنا كۇ­مان­داندى. وسى ورايدا نۇرلان زايروللاۇلى مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ بۇل ماسەلە بويىنشا ۇستانىمىنىڭ بۇلىڭ­عىر ەكەنىن ايتتى.
بۇدان بولەك, سپورتتىق جا­رىستى ۇيىمداستىرۋشىلار مەن سپورتشىلاردى پارا بەرىپ, ساتىپ العانى ۇشىن ايىپپۇل كولەمىن 200-دەن 100 اەك-كە دەيىن تومەن­دەتۋ, سونىمەن قاتار وسى قۇقىق­بۇزۋشىلىق ۇشىن اكىمشىلىك قاماق قولدانۋدى الىپ تاستاۋ تۋرالى جاڭا نورما دا دەپۋتاتتاردىڭ تاڭدانىسىن تۋعىزدى. ماجىلىس باسشىسى پالاتا قاراعان باسقا بىر زاڭ جوباسىندا جەڭىس جولىندا سپورتتاعى تىيىم سالىنعان ادىس­تەردى پايدالانعانى ۇشىن جاۋاپ­كەرشىلىك, كەرىسىنشە, قاتايتىلىپ وتىرعانىن ەسكە سالا كەلە, زاڭ جو­بالارىنداعى مۇنداي كەرەعار­لىق­تارعا كوڭىلتولماستىق بىلدىردى.
– ەندى «كەلىسىلگەن جەڭىستەر ۇشىن» جاۋاپكەرشىلىكتى تومەندەتۋ ۇسىنىلىپ وتىر. سوندا دايەكتى­لىك, بىرىزدىلىك قايدا? – دەگەن ول مادە­نيەت جانە سپورت مينيستر­لىگىن وسى ماسەلەنىڭ بايىبىنا با­رىپ, باسىن اشىپ الۋعا شاقىردى.
قالاۋلىلار اكىمشىلىك قۇ­قىق­بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستىڭ جۇيەلىگىن بۇزباۋ ۇشىن وعان ەنگىزى­لەتىن تۇزەتۋلەردى جەكە زاڭ تۇرىندە قابىلداۋدى ۇسىندى. ارىپتەس­تەرىنىڭ تۇزەتۋلەرىن قولداي وتى­رىپ, نۇرلان نىعماتۋلين بۇل كودەكسكە جىل سايىن 10-15 رەت تۇزەتۋلەر ەنگىزىلەتىنىن جانە ولار كوبىنەسە ىلەسپە زاڭ جوبالارى تۇ­رىندە بولىپ كەلەتىنىن جەتكىز­دى.
– بىر جاعدايدا جازانى ىزگىلەندىرەمىز, ال ىزىنشە جاۋاپ­كەر­شىلىكتى كۇشەيتەتىن نورمالار كەلەدى. كەيبىر باپتاردىڭ سانك­تسييالارى جۇيەلى پىسىقتاۋسىز ەنگىزىلەدى جانە ول قۇقىقبۇزۋ­شى­لىقتاردىڭ قوعامدىق قاۋىپتىلىگى دارەجەسىنە سايكەس كەلمەيدى. ال قۇقىق قورعاۋشىلار مەن سوت ور­گان­دارى ۇشىن جۇيەلىلىك جانە بىرىزدىلىك وتە ماڭىزدى, – دەگەن ماجىلىس توراعاسى اكىمشىلىك كو­دەكسكە بارلىق وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلاردى بىر زاڭمەن ەنگى­زۋ سەكىلدى جاڭا تارتىپتىڭ ورناۋى «ۇكىمەتكە – زاڭ جوبالارىن ازىر­لەۋ جۇمىسىن ساۋاتتى ارى كەشەندى نەگىزدە جوسپارلاۋعا, ال دەپۋ­تات­تارعا – سول زاڭ جوبالارى بو­يىن­شا جۇيەلى تۇردە جۇمىس ىستەۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنىن» نىقتادى.
جالپى وتىرىستا ماجىلىس دەپۋتاتتاردىڭ وزدەرى باستاماشى بولعان تۇرعىن ۇي قاتىناستارى بويىنشا زاڭنامالىق تۇزەتۋلەردى ماقۇلدادى. ەلباسى ن.نازارباەۆ Nur Otan پارتيياسىنىڭ XVIIى سە­زىندە جانە جاستار جىلىنىڭ سالتاناتتى اشىلۋ راسىمىندە كوپبالالى وتباسىلاردى, جۇمىس ىستەيتىن جاستاردى باسپانامەن قامتۋ شارالارىن قابىلداۋ تۋ­رالى تاپسىرما بەرگەن بولاتىن. زاڭ جوباسى وسى مىندەتتى جۇزەگە اسىرۋعا جانە اتالعان ساناتتاعى ازاماتتاردىڭ تۇرعىن ۇي ماسەلە­سىن شەشۋدىڭ زاڭنامالىق نەگىزىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان.
بىرىنشىدەن, «كوپبالالى وتبا­سى» ۇعىمى «نەكە (ەرلى-زايىپ­تىلىق) جانە وتباسى تۋرالى» كودەكسىنە سايكەس كەلتىرىلەدى. بۇل زاڭنامالىق اكتىلەر اراسىنداعى قايشىلىقتى جويادى. ەكىنشىدەن, «ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ۇي» ۇعىمى انىق­تالادى. بۇل تابىسى تومەن, الەۋمەتتىك وسال توپتارعا ارنال­عان, جەكەشەلەندىرىلمەيتىن تۇر­عىن ۇيدىڭ تۇراقتى كوممۋنالدىق قورىن قۇرۋعا جول اشادى. ۇشىن­شىدەن, «التىن القا» جانە «كۇمىس القامەن» ماراپات­تالعان نەمەسە بۇرىن «باتىر انا», I جانە II دارەجەلى «انا داڭقى» اتاقتارىن العان كوپبالالى انالار مەن وتباسىلار ساناتى ۇشىن ەندى اكىمدىكتەردە بولەك تۇرعىن ۇي كەزەگى پايدا بولادى جانە ولارعا باسپانانى بىرىنشى كەزەكتە الۋ قۇقىعى بەرىلەدى. تورتىنشىدەن, مەملەكەتتiك جوس­پارلاۋ جۇيەسiنiڭ شەگىندە ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ۇي جانە ونىڭ كولەمi ايقىندالادى. بەسىنشىدەن, مەملەكەتتىك جاستار ساياساتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى «جۇمىس ىستەيتىن جاستار» ۇشىن قولجەتىمدى باسپانا جۇيەسىن دا­مىتۋدى قاراستىرادى جانە مەملەكەتتىك جاستار ساياساتى جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگانعا, اتاپ ايتقاندا, اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگىنە «ساتىپ الۋ قۇقى­عىنسىز جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ۇيدى بەرۋ قاعيدالارىن» بەكىتۋ قۇزىرەتى بەرىلەدى.
تالقىلاۋدى قورىتىندىلاعان ماجىلىس توراعاسى ن.نىعماتۋلين بۇل زاڭ جوباسىنىڭ حالىق ۇشىن ماڭىزدى ەكەنىنە ەكپىن تۇسىرە كەلە, اسىرەسە, وڭىرلەردە باسپا­نا­مەن قامتۋدىڭ بارلىق ماسەلەلە­رىنىڭ ناقتى پىسىقتالۋى قاجەت ەكەنىن اتاپ وتتى.

ايحان شارىپ

بولىسۋ:

وقۋعا كەڭەس بەرەمىز