الەۋجەلىدە اركىم وتىر, اكىم دە وتىر…

1093
0
بولىسۋ:

اكىمدەردىڭ الەۋمەتتىك جەلىگە جاپپاي تىركەلۋىن الەۋمەت ارقالاي قابىلدادى. بىرى جون دەسە, ەكىنشىسى الەۋجەلىدەن باسقا جەردە دە ومىر بار ەدى دەيدى. اكىم-قارالاردىڭ وز اككانۋتتارىن وزدەرى جۇرگىزەتىنىنە كۇمانمەن قارايتىندار دا بار. قالاي دەسەك تە, اكىمدەر شوعىرى الەۋجەلىگە باس سۇقتى. ارينە, بۇعان دەيىن دە جەلى ارقىلى حالىقپەن جۇمىس ىستەگەن اكىم-قارالار بولدى. جەلىدەگى جۇرت ۇشىن كەيىن قوسىلعاندارعا قاراعاندا, سولاردىڭ سۇيكىمى جوعارى. 

سوڭعى جىلدارى جەلىدەگى اكىم­دەردىڭ اراسىندا بەلسەندىسى رەتىندە نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ اكىمى باقىت سۇلتانوۆ اتالىپ جۇر. جەلىگە جەتى جىل بۇرىن «باي­لانعان» ەلوردا باسشىسى­نىڭ بەلسەندىلىگى قالا اكىمى بول­عالى تىپتى ارتا تۇستى. ال وزى مۇنى بەلسەندىلىككە بالامايدى. باق وكىلدەرىمەن وتكەن بەيرەسمي كەزدەسۋدە «Facebook-تەگى پاراق­شامدا جازبا قالدىرماسام دا, قولىم قالت ەتكەندە مەنى تەگتەگەن جازبالاردى مىندەتتى تۇردە قارايمىن» دەگەنى بار.
شىمكەنتتىڭ اكىمى عابيدول­لا ابراحمانوۆ 2011 جىلى Twitter-گە تىركەلگەنىمەن, الەۋ­جەلىدەگى بەلسەندىلىگىن توقاەۆتىڭ «توقپاعىنان» كەيىن كۇشەيتكەن سەكىلدى. اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى ەرمەك مارجىقپاەۆ Instagram-دا كوكشەتاۋ قالاسىن باسقارىپ تۇرعاندا تىركەلگەن ەكەن. جەلى قولدانۋشىلارمەن جۇمىس ىستەۋدە ىسىلىپ قالعان ول, ناۋرىزدا وبلىس اكىمى بولىپ تاعايىندالدى. دەمەك, اكىم نازار اۋداراتىن ماسەلەنىڭ گەوگورافييالىق اۋقىمى كەڭەيە تۇستى. اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى وڭداسىن ورازالين Facebook جەلىسىندە ناۋرىز ايىنىڭ سوڭىندا پايدا بولعانىمەن, پاراقشاسىن ازىرگە باسپاسوز حاتشىسى جۇرگىزىپ وتىر. الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى اماندىق باتالوۆ Facebook-تەگى پاراق­شاسىندا كاسىبي قىزمەتىنەن بولەك جەكە ومىرىنە قاتىستى قىزىقتى جازبالار جازىپ جۇر. كەيدە بۇل اكىم بلوگەرلەردى جول­دا قالدىراتىنداي اسەر بەرەدى. سەبەبى, وزى قاتىسقان شارادان فوتورەپورتاج جارييالايتىن اكىم سول سۋرەتتەردى وزى تۇسىرە مە ەكەن دەپ ويلانىپ تا قالامىز.
الەۋمەتتىك جەلىدە ەشقانداي رەسمي پاراقشا اشپاعان اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرلان نوعاەۆ­تى Telegram جەلىسىندەگى akimatatyrau توبىنان تاۋىپ ال­دىق. بۇل توپتا وبلىس تۇرعىن­دا­رى­نىڭ ماسەلەسىن شەشۋگە بەل­سە­نە قاتىساتىن بولىپ شىقتى. قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى ەرلان قوشانوۆتى Twitter-دەن كورە باستاعانىمىزعا كوپ بولا قوي­عان جوق. پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمى بولات باقاۋوۆ – Instagram-نىڭ بەلسەندى پايدالانۋشىسى. جۇمى­سى مەن جەكە ومىرى تۋرالى جازبا­لا­رىنان ونىڭ وتباسىنداعى 11 با­لانىڭ 10-شىسى ەكەنىن بىل­دىك. اناسى تۋرالى ادەمى ەستەلى­گىمەن بولىسكەن اكىم جەلى قولدانۋ­شى­لارىنىڭ قوشەمەتىنە بولەن­گەن. ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى ەرا­لى توعجانوۆ تا Facebook جەلىسىندە بەلسەندى بولىپ جۇر, كەشە بىرنەشە پوست جارييالادى. سول ساتتى پايدا­لانىپ, مەس­سەند­جە­رىنە سۇراق قال­دىردىق. سۇ­راعىمىز جاۋاپسىز قالدى.
ازىرگە الەۋمەتتىك جەلىلەردە اككاۋنت اشپاعان بەس اكىم قالدى: باۋىرجان بايبەك (الماتى قالا­سى), دانيال احمەتوۆ (شقو), ار­حيمەد مۇحامبەتوۆ (قوستاناي وب­لىسى), قىرىمبەك كوشەرباەۆ (قى­زىلوردا وبلىسى) جانە ومىر­زاق شوكەەۆ (تۇركىستان وبلىسى).

اكىم ۇشىن قاي جەلى تيىمدى?

«اكىمدەردىڭ الەۋمەتتىك جەلىگە كەلۋى – جاقسى باستاما. ديالوگقا اشىق ازاماتتىق قوعام دەمو­كراتييانىڭ اجىراماس بولىگى. حالىققا الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى جاقىن بولعان شەنەۋنىكتىڭ جامان بولعانىن كورمەدىك. ونى تۇسىنەتىن دە, جۇمىسىنان قاشىپ, قۇلا­عى­مىز تىنىش بولسىنشى دەيتىن شە­نەۋنىكتەر دە جەتەدى. حالىققا جا­قىن بولعان, بايلانىسقا شىق­قان دۇرىس. دەگەنمەن Instagram وتە ىڭعايسىز كوممۋنيكاتسييا قۇ­رالى ەكەنىن ايتىپ وتەيىن. سەبەبى, كۇنىنە مىڭداعان كوممەنت جازى­لادى. ونىڭ بارىن وقۋ, جاۋاپ بەرۋ, اناليز جاساۋ مۇمكىن ەمەس. ارينە, بەلگىلى سوزدەر مەن ناقتى اككاۋنت­تار بويىنشا سۇرىپ­تاي­تىن سوفت قۇرالدار بار. بىراق ار سۋرەتتىڭ استىندا نەادەكۆات بەلگىسىز اككاۋنت­تار مەن ورىنسىز كوممەنت ورىپ جۇر», – دەيدى SMM مامانى نۇرلان جاناي.
ونىڭ ايتۋىنشا, Twitter-گە تىركەلگەن دۇرىس, حالىقارالىق اۋديتورييا, ساۋاتتى ساراپشىلار مەن مىقتى جۋرناليستەر باقىلاپ وتىرادى. اۋديتوريياسى كوپ بول­عانى ۇشىن عانا Instagram-عا تىر­كەلۋ تۇسىنىكسىز. ساننان ساپا ما­ڭىز­دى دەپ ساناسا, Facebook-تەن پا­راقشا اشۋى كەرەك دەگەن پىكىردە.
ساياساتتانۋشى تالعات قاليەۆ­تىڭ پىكىرىنشە, مۇمكىندىگى بولسا, بارلىق جەلىدەن پاراقشا اشۋعا بولادى, تەك بالانستى ساقتاسا بول­عانى, ايتپەسە, الەۋجەلى – ۋا­قىتتىڭ ۇرىسى.
«جەلىدە ۇزاق وتىرۋ نەگىزگى جۇ­مىسقا كەدەرگى. ەگەر دوستىعىمدا اكىمدەر پايدا بولسا, ولاردىڭ پا­راقشاسىنان اتقارعان جانە اتقا­را­تىن جۇمىسى تۋرالى وقىعىم كە­لەدى. وڭىرلەردە قانداي دا بىر وقي­عا ورىن العاندا اكىم دە, پو­لي­تسييا دا جۇمعان اۋزىن اشپاي قويادى. سونداي كەزدە الەۋجەلى شۋ­لاپ جا­تادى. سول ساتتە جەلىنى پاي­دالا­نىپ, وسىنداي وقيعا بول­عانى راس, ونى رەتكە كەلتىرۋ ۇشىن جۇمىس ىس­تەپ جاتىرمىز, جاعداي با­قىلا­ۋى­مىزدا دەسە, حالىق سا­بىر­عا كەلەدى. مەن ۇشىن الەۋجەلى اكىم­گە دە, الەۋمەتكە دە سونىسى­مەن پاي­دالى بولار ەدى», – دەيدى تالعات قاليەۆ.

جەلىدەن تىس جەردە دە ومىر بار

تالعات قاليەۆ الەۋمەتتىك جەلى حالىقپەن بايلانىس ورناتۋدىڭ ەڭ توتە جولى بولعاندىقتان, اكىم­دەردىڭ جەلىگە تىركەلۋىن قولدايدى.
«الەۋجەلىگە تىركەلۋ اكىمنىڭ زاماناۋي ەكەنىن كورسەتەدى, ال اكىم­گە پروبلەمامەن جەدەل تا­نى­سىپ, شۇعىل شەشۋگە مۇمكىندىك بە­رەدى. بىراق الەۋجەلىگە عانا بە­يىم­دەلىپ كەتۋگە بولمايدى. مەن الەۋمەتتىك جەلىدە بارمىن, حالىق جۇمىسىمدى كورىپ وتىر, لايك باستى, دەمەك جۇمىسىم كەرەمەت دە­گەن ويعا ەرىپ كەتپەسە ەكەن. الەۋ­­مەتتىك جەلى بايلانىس جا­ساۋ­دىڭ بىر جولى عانا, تەك ونى جۇ­مىسقا تيىم­دى قولدانا بىلسە بول­عانى. سوسىن الەۋجەلىگە اكىم­دەردىڭ بارى تىركەلۋى شارت تا ەمەس. مىسالى, استانا مەن الماتى تۇرعىندارىنىڭ باسىم بولىگى الەۋمەتتىك جەلىگە شوعىر­لان­عان. مۇندا اكىم ۇشىن الەۋجە­لىنىڭ پايداسى وراسان. ال وڭىر­لەردە, اسىرەسە اۋدانداردا اكىمنىڭ جەلىدە وتىرعانىنان پايدا جوق. سەبەبى, ول القاپتاعى ەگىس جۇمىس­تارىن باقىلاپ, دالادا جۇرۋى كە­رەك. اۋىل-ايماقتاعى جۇرتتىڭ بارى جەلىدە ەمەس, اكىم ول جۇرتپەن بەتپە-بەت كەزدەسۋى كەرەك», – دەيدى ساياساتتانۋشى.

ناۋقانشىل شەنەۋنىكتەردىڭ ىسى

ال بلوگەر ارشات ورازدىڭ پى­كىرىنشە, اكىمدەردىڭ الەۋمەتتىك جەلىگە تىركەلۋى ۋاقىتشا قۇبىلىس.
«تىركەلگىسى كەلگەندەر, بايلا­نىسقا اشىقتارى, وزىنە سەنىم­دىلەرى بۇرىننان تىركەلەر ەدى. حا­لىقپەن بايلانىستى بۇعان دە­يىن وزگە رەسۋرستار ارقىلى جولعا قويعان اكىمدەر ۇشىن الەۋمەتتىك جەلىگە تىركەلۋ قاجەت تە ەمەس.
پرەزيدەنت توقاەۆ Twitter-دى بۇرىننان قولدانادى, ونىڭ ار تۋيتى – جاڭالىق. Instagram-عا تىر­كەلۋى اقپارات اۋقىمىن كەڭەيت­كىسى كەلگەننەن بولار.
وز باسىم جاپپاي تىركەلۋلەردى ناۋقانشىل شەنەۋنىكتەردىڭ ىسى رەتىندە باعالايمىن. دەمەك وز ينيتسياتيۆالارى جوق, بۇيرىق­-نۇسقاۋمەن عانا جۇرىپ ۇي­رەنگەن. ولاردا تۇراقتىلىق بول­مايدى. وسىندايدا «اكىمدەر اككاۋنت­تارىن وزدەرى جۇرگىزە مە?» دەگەن دە سۇراق تۋادى. جەلىگە بۇرىننان تىركەلگەن, جەلىدە جازىلعان ماسەلەلەرمەن تانىسىپ وتىراتىن اكىمدەر بار. مىسالى, جەكە وزىم نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ اكىمى باقىت سۇلتا­نوۆتىڭ, باي­قوڭىر اۋدانى اكىمى ەرلان قانا­لي­موۆتىڭ, وسكەمەن قالاسىنىڭ اكىمى جاقسىلىق ومار­دىڭ وز اككاۋنتتارىن وزدەرى جۇرگىزەتىنىن بىلەمىن. اكىمدەرمەن كەزدەسۋلەردە مۇنى ۇنەمى سۇراي­مىن. سۇلتانوۆ باق وكىلدەرىمەن كەزدەسۋدە اك­كاۋنتتى قول استىن­دا­عىلاردىڭ جۇرگىزۋى دۇرىس ەمەس ەكە­نىن ايتقان ەدى, اركىم اككاۋن­تى­نا يە بولۋى كەرەك. بالكىم ەشتەڭە جازباس, بىراق جەلىدە جازىلع­ان­داردى كو­رىپ, قاداعالاپ وتىرادى. الەۋ­مەت­تىك جەلى اكىمدەرگە سول ۇشىن كەرەك, حالىقتىڭ مۇڭ-مۇق­تاجى­مەن, سىن پىكىرىمەن, ۇسىنى­سىمەن تانىسۋ ما­ڭىزدى. مۇنى بۇرىننان ىستە­مە­گەندەر ەندى ەرىكسىز تىركەلگەن بول­سا, ولارعا كۇمانمەن قاراي­مىن. ال ناۋقانعا ەرمەي, تىركەل­مەگەندەر تۋرالى ايتارىم, ولاردا حالىقپەن بايلانىس جاقسى جولعا قويىلعان دەگەن سوز», – دەيدى بلوگەر.

اكىم پاراقشاسى تىنىشتاندىرۋ قۇرالى ەمەس

«سيقىرلى SMM» كىتابىنىڭ اۆتورى نۇرلان جانايدىڭ اي­تۋىنشا, ونلاين بەلسەندىلىكتەن بو­لەك وففلاينداعى شارۋالار دا جۇ­يەلى ىستەلۋى كەرەك. ايتپەسە, ون­لايندا بارىن قاتىراتىن, ومىر­دە ەشكىمدى جانىنا جۋىتپايتىن باسشىلار دا بار. لايك, رەپوست, كوممەنت – بۇل دا بىر SMM-نىڭ باعالاۋ كورسەتكىشى. دەگەنمەن وسى الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى جۇمىستار ورتتى ۋاقىتشا وشىرەتىن پروفي­لاك­تيكالىق شارۋا ەمەس, ۇزاق مەرزىمگە قاراستىرىلعان جۇيەلى, جان-جاقتى كەلىسىلگەن, مامان­دار­مەن اقىل­داسىپ شەشىلگەن سترا­تەگييا بولۋى قاجەت.
«ايتپەسە, اكىمدىكتەردىڭ بۇ­رىنعى پاراقشالارىن باقىلاپ جۇرمىز. باسى بار, اياعى جوق, بىر جەردە تەك ورىسشا, قازاقشاسى جوق, بىرنەشە پاراقشا قاتار اشىل­عان جانە پاراقشالاردىڭ اتى جۇيەسىز كەتكەن», – دەگەن ول اكىم­دىكتەردىڭ SMM-ىن جۇرگىزۋ جولدارىن ۇسىندى. ياعني, اكىم­دىك­تەر 2-3 جىلعا (كەمى 1 جىل) كون­تەنت ستراتەگييا قۇرۋى كەرەك. جۇ­مىس قان­داي باعىتتا ىستەلەدى, مامان­داردى قالاي بەكىتەمىز, ولاردىڭ بىلىمى مەن تاجىريبەسى جەتە مە? جۇمىستىڭ ناتيجەسىن قالاي ولشەيمىز دەگەن سۇراقتىڭ جاۋابىن انىقتاپ الۋ كەرەك.
«ەكىنشىدەن, 3 ايعا (كەمى 1 اي) كونتەنت-جوسپار قۇرۋ. الەۋمەتتىك جەلىدە قانداي تاقىرىپتار قوزعا­لادى? قاي تاقىرىپتىڭ اۋديتو­ريياعا جەتكەنىن قالاي بىلەمىز? KPI قالاي بولادى? قاي كونتەنتكە كىم جاۋاپتى? ونى كىم سالادى نەمەسە اۆتوماتتاندىرىلا ما? ۋاقىتى قانداي? بۇل جەرلەردە جالپى كون­تەنت نە تۋرالى بولاتىنى جازىلسا, بىر اپتاعا ماتىن, سۋرەت دايىن الدىن الا جاسالىپ تۇرۋى كەرەك. SMM كوماندادا كەمى 4 ادام بولۋى كەرەك. باسپاسوز حاتشى بۇلاردىڭ جۇمىستارىن قاداعالاپ, باقىلاپ, ەسەپ الىپ وتىرادى. Facebook, Twitter-گە باسپاسوز حاتشى جالپى جاۋاپتى بولعانمەن, تىكەلەي ونىڭ شارۋاسى ەمەس. ونىڭ جانىنا كو­مەكشىلىككە سا­ۋاتتى SMM مامان­دار (الەۋمەتتىك جەلى حاتشىسى) الۋ كەرەك. Cول 4 ادام­نىڭ ىشىندە سا­بىرلى, سا­ۋاتتى, حالىقپەن بايلا­نىس ورناتا الاتىن بىرەۋىن تەك كوممەنتكە قوياسىز (جۋنيور SMM مامانى). ودان كەيىن تۇرلى توپت­ار­مەن, ولار­دىڭ كونتەنتىمەن جۇيەلى جۇمىس ىستەيتىن كومميۋنيتي مەنەدجەر. ول سول توپتاعى حا­لىققا جاقىن, بەلگىلى بىر ورتادا ابى­روي­لى ادام بولۋى كەرەك. تارقاتىپ ايتساق, بلوگەر, جۋر­ناليستەردى رەتتەپ, سولاردىڭ كوڭىلىن تاباتىن ادام. ۇشىنشىسى ديزاينەر (وپە­را­تور, فوتوگراف, ۆيدەومونتاج) – ساپا­لى فوتو, ۆيدەو, ديزاينەرلىك شا­رۋاعا جاۋاپتى بولادى. تور­تىن­شىسى – سترا­تەگييادان باستاپ بارلىق جۇ­مىستى قاداعالايتىن, ۋاقىتىلى پوست شىعاراتىن, ساۋاتتى, تاجى­ري­بەلى ادام. ول – سەنيور SMM مامانى, ياعني SMM كوماندانىڭ باسشىسى. ناقتى كەيستەرى, بۇرىن ىستەگەن جوبالارى بار ادام بولسا, تىپتى جاقسى», – دەيدى.
SMM – ويىنشىق ەمەس. سا­لىن­عان سۋرەت, جازىلعان پوست, اي­تىلعان اڭگىمە وسىندا ساقتا­لادى. سوندىقتان وسى باستان دۇ­رىس, جۇيەلى ارى ناقتى قادام جا­سالۋى كەرەك. الەۋمەتتىك جەلىدەگى اكىم پاراقشاسى ۋاقىتشا پيار اكتسييا, حالىقتى تىنىشتاندىرۋ, ماني­پۋ­لياتسييا قۇرالى بولىپ كەتپەۋى كەرەك. ويتكەنى حالىق كوزى اشىق, كوكىرەگى وياۋ, بارىن بىلىپ, تۇسىنىپ وتىر.

حاليما بۇقارقىزى

بولىسۋ: