جايىقتىڭ سۋىندا قاۋىپ جوق, ەندەشە نەگە بالىق قىرىلدى?

1038
0
بولىسۋ:

اتىراۋعا قر قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ ەكولوگييالىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى جونىندەگى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيياسىنىڭ مۇشەلەرى كەلدى. كوميسسييا بالىققا جەتكەن جۇتتىڭ ناقتى سەبەبىن ايتپاسا دا بالىقتاردىڭ بارىنا, وزەن سۋىن تۇتىنۋعا بولاتىنىن ايتىپ كەتتى.

قر قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ ەكولوگييالىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى جونىندەگى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيياسىنىڭ مۇشەلەرى اتىراۋعا جەتىسىمەن بىردەن جايىق وزەنى بويىن جاعالاپ, بالىقتىڭ جاپپاي قىرىلعان نەگىزگى وشاقتارىنا باردى, بالىقشىلارمەن كەزدەسىپ جاعداي سۇراستى, سۋ استىنا دا ارنايى مامانداردى جىبەرىپ, بالىق ولەكسەلەرىن ىزدەپ كوردى. ار جەردەن سۋ سىنامالارى الىنىپ, تىرى بالىق پەن ولەكسەلەرى دە زەرتحانالارعا جونەلتىلدى.

جايىققا بارىپ جاعدايدى كورگەن كوميسسييا وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن باسپاسوز ماسليحاتىندا قر ەنەرگەتيكا ۆيتسە-مينيسترى سابيت نۇرلىباي:«بىز جايىق وزەنىندە بولىپ, بالىق اۋلاۋشىلارمەن سويلەستىك. ولاردىڭ اۋلاعان بالىقتارىن كوردىك. اۋلاعان بالىقتارمەن بىرگە ولگەن بالىقتاردىڭ دا اۋعا تۇسكەنىن كوردىك, بىراق ولار كوپ ەمەس. وزەندە بالىق بار» دەپ الدىمەن مان جايدى بايانداۋ ۇشىن اتىراۋ وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ا.ناۋتيەۆكە سوز بەردى. ونىڭ ايتۋىنشا, بالىق ولىمىنە قاتىستى وقيعا تىركەلگەن كۇنى-اق جەرگىلىكتى اكىمدىك تيىستى قۇرىلىمدارمەن بىرگە جايىق سۋىنان سىنامالار الىپ, ولگەن بالىقتاردى جيناۋ جۇمىستارىن جۇرگىزگەن.سونىمەن قاتار ساۋدا ورىندارى قاتاڭ باقىلاۋعا الىنعان. قازىرگى تاڭدا بالىقتاردى جويۋ جۇمىستارى جولعا قويىلىپ, وزەننەن بالىقتاردىڭ ولەكسەسىن جيناۋ ۇشىن جالپىحالىقتىق سەنبىلىك جارييالانعان.

اۋىلشارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار الەمى كوميتەتىنىڭ باسشىسى ورىنباسارىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ناريمان جۇنىسوۆتىڭ ايتۋىنشا, بالىق جاپپاي قىرىلعان 5 نەگىزگى نۇكتە انىقتالعان. بىرىنشىسى – پەرەتاسكا كانالى. مۇندا 1,3 توننا بالىق ولەكسەسى شىقتى. شىعىن كولەمى 1, 25 ملن تەڭگەنى قۇرادى. جايىق وزەنىندە 8,65 توننا بالىق ولەكسەسى شىعىپ, شىعىن – 8,5 ملن تەڭگە. جايىق-اتىراۋ بەكىرە شاباقتارىن وسىرۋ زاۋىتىندا 1,8 توننا باعالى بالىق قىرىلىپ, شىعىن كولەمى 424,8 ملن تەڭگەنى قۇراعان. لۋگوۆسكوي جىلقى زاۋىتى دا بەكىرە تۇقىمداس بالىقتارىنان ايىرىلىپ قالدى. بىراق, بۇل جەكەمەنشىك مەكەمە بولعان سوڭ, مۇنداعى شىعىن كولەمى ناقتىلانباعان. «جايىقتاعى بالىقتىڭ جاپپاي قىرىلۋى جالپى بالىق قورىنىڭ ازايۋىنا سەبەپ بولمايدى. ويتكەنى, ولگەن بالىقتىڭ نەگىزگى بولىگى قولدان وسىرىلىپ كەلگەن بالىقتار.  جايىقتاعى يحتيوفاۋنا مونيتورينگى كورسەتكەنىندەي, وتكەن جىلى وزەندە 21 مىڭ تونادان استام بالىق قورى بارى انىقتالعان. ولگەن 8 توننادان استام بالىق, جالپى قوردىڭ 0,04 پايىزىن قۇرايدى بارلىق بالىق ەسەپكە الىنادى جانە قىلمىستىق ىستى جاساعان قىلمىسكەرلەر بارلىق كەلتىرىلگەن شىعىندى وتەيدى» – دەدى ناريمان جۇنىسوۆ.

ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ ەكولوگييالىق رەتتەۋ مەن قاداعالاۋ كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى زۇلفۋحار جولداسوۆتىڭ ايتۋىنشا, بالىقتىڭ جاپپاي قىرىلۋى بەلەڭ العان سوڭ, وبلىس ورتالىعىنداعى تورت كومپانييا – «جايىق-اتىراۋ بەكىرە تۇقىمداس بالىقتار زاۋىتى» رمم, «اتىراۋ بەكىرە تۇقىمداس بالىقتار زاۋىتى» رمم, «اتىراۋ سۋ ارناسى» جانە «جىلۋ-ەلەكتر  ورتالىعى» مەكەمەلەرى تەكسەرىلگەن ەكەن. ناتيجەسىندە «سۋ ارناسىنىڭ» وزەنگە جىبەرەتىن سۋلارىندا حلوريدتاردىڭ رۇقسات ەتىلگەن مولشەردەن اسىپ كەتكەنى انىقتالىپتى. بىراق, بۇل ناقتى بالىقتىڭ قىرىلۋىنا سوقتىرعان سەبەپ ەمەس.

ال, «اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى» اق نەگە تەكسەرىلمەدى دەگەن ساۋالعا, استانالىق مەيمان بۇل كاسىپورىن پايدالانعان سۋلارىن تىكەلەي جايىق وزەنىنە قۇيمايتىنىن, اعىندى سۋلارىن ارنايى قۇبىرلار ارقىلى جەرگىلىكتى تۇرعىندار «تۋحلايا بالكا» اتاپ كەتكەن عيماراتقا قۇياتىنىن ايتتى. «بىزدىڭ انىقتاعانىمىزداي, «تۋحلايا بالكا» جەراستى سۋلارىمەن دە جايىق وزەنىمەن بايلانىسپايدى. ايتارلىعى «اتىراۋ مۇناي وندەۋ زاۋىتى»جشس بىز وزگە ماسەلەلەرمەن تەكسەرگەندە دە, پايدالانعان سۋلارىندا زيياندى قىلدىقتاردى انىقتاي المادىق» – دەدى اتالمىش كوميتەت توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ز.جولداسوۆ.

دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى جانداربەك بەكشين جايىق وزەنىندە ادامداردىڭ اعزاسىنا اسەر تيگىزەتىن ەشقانداي زاتتار انىقتالعان جوق دەپ مالىمدەدى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇگىنگى كۇنى بىردە-بىر سىناما كورسەتكىشتەرىنىڭ اسىپ بارا جاتقانى انىقتالعان جوق.

استانالىق كوميسسييا بالىقتىڭ ولىمىنە قاتىستى تەكسەرۋ قورتىندى ناقتى قاشان دايىن بولاتىنىن ايتپادى.

– كۇنى كەشە عانا سوت ساراپتاماسى ينستيتۋتى زەرتتەۋ مەرزىمىن ۇزارتۋ جونىندە ۇسىنىس جاسادى, ال ازىرگە بالىقتىڭ نەدەن قىرىلعانى دا, كىم كىنالى ەكەندىگى دە بەلگىسىز. بالىقتىڭ جاپپاي قىرىلۋىن تەكسەرۋ مەن تەرگەۋ ماسەلەسى ۇكىمەت پەن پرەزيدەنت اپپاراتى باسشىلىعىنىڭ تىكەلەي قاداعالاۋىندا – دەدى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسييانىڭ توراعاسى سابيت نۇرلىباي.

سايىپ كەلگەندە ازىرگە انىعى جايىقتا  بالىق بار, سۋدان قاۋىپ جوق.

دەسەك تە وزەن بويىنداعى قىرىلعان بالىقتاردى كورگەن جانداردا ۇرەي باسىم.

تۇرسىن جۇمابەكقىزى,
اتىراۋ وبلىسى

بولىسۋ: