جامبىلدىڭ جالاعاشتاعى كونە دومبىراسى

1159
0
بولىسۋ:

قازاق حالىق پوەزيياسىنىڭ ايگىلى تۇلعاسى, ولەڭ سوزدىڭ دۇلدۇلى, داۋلەسكەر جىراۋ, جىرشى جامبىل جاباەۆتىڭ بىز بىلەتىن ۇش دومبىراسى بار. بىرى, ومىرىنىڭ سوڭعى جىلدارى تۇرعان, بۇگىندە مادەني ەسكەرتكىش مۇراجايىنا اينالعان ۇيىندە بولسا, ەندى بىر دومبىراسى الماتىداعى ىقىلاس اتىنداعى رەسپۋبليكالىق مۋزىكا اسپاپتار مۇراجايىندا ساقتاۋلى. ال ۇشىنشىسى قىزىلوردا وبلىستىق جالاعاش اۋداندىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىندە تۇر.

ايگىلى جىراۋدىڭ اقىندىق, انشىلىك ونەرىنە باستاۋ بولعان جالاعاشتاعى كونە دومبىرا جامبىلدىڭ  تالاي انى مەن جىرىنىڭ دۇنيەگە كەلۋىنە سەبەپشى بولعان. جامبىل كەڭىستىگىنىڭ كوركەم دەڭگەيگە كوتەرىلۋىنە جول اشقان قوڭىر دومبىرا تۇتاس ونەرسۇيەر قاۋىمنىڭ قۇندى جادىگەرى. عاسىردان استام تاريحى بار دومبىرانى فولكلورتانۋشى ماردان بايدىلداەۆتىڭ قىزى جانات 2006 جىلى وتكىزگەن ەكەن.
اۋداندىق مۋزەي قورىندا بىرنەشە دومبىرا ساقتاۋلى تۇر ەكەن. سولاردىڭ ىشىندە جامبىل مەن ونىڭ نەمەرەسى الىمقۇلدىڭ تۇتىنعان دومبىراسى دا بار. جامبىل جاباەۆتى بارشا قازاق تانىعانمەن نەمەرەسى الىمقۇل جايلى اعا بۋىن بىلسە دە, بۇگىنگى جاستارعا بەيتانىس ەسىم. سوندىقتان تانىستىرا كەتۋ لازىم. الىمقۇل توققۇلىۇلى جامبىلوۆ 1927 جىلى قازىرگى الماتى وبلىسى, جامبىل اۋدانىندا دۇنيەگە كەلگەن. بالا كەزىنەن جامبىل اتاسىنىڭ تالىم-تاربيەسىن كورىپ وسەدى. وز زامانداستارى ماناپ كوكەنوۆ, نادەجدا لۋشنيكوۆا, تاعى دا باسقا ايتىسكەر, اقىن-جىراۋلارمەن سوز دوداسىنا تۇسكەن تۇلعا. اتاسى جامبىل مەن قازاقتىڭ باسقا دا اقىن-جىراۋلارىنا ارناپ كوپتەگەن تولعاۋلار جازعان قازاقستاننىڭ حالىق اقىنى. تەكتىنىڭ ۇرپاعى جارتى عاسىردان استام مادەنيەت سالاسىندا ەڭبەك ەتىپ, 2015 جىلى ومىردەن وزادى.
قۇندى دۇنيەنىڭ جالاعاش توپىراعىنا قالاي كەلگەنى جايىندا مۋزەيدىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى مارات شومەكەي سىر شەرتەدى.
– بۇل دومبىرانى الىمقۇل جامبىلوۆ, جەرلەسىمىز, عالىم, فولكلورتانۋشى ماردان بايدىلداەۆقا 1982 جىلى قارماقشى اۋدانىندا ۇيىمداستىرىلعان رەسپۋبليكالىق ايتىستا سىيعا تارتىپتى. دومبىرانى مۋزەي قورىنا ماردان بايدىلداەۆتىڭ قىزى جانات 2006 جىلى وتكىزگەن. اتالعان دومبىرانى كەزىندە اقىن-جىراۋ جامبىلدىڭ وزى ۇستاعان كورىنەدى. اتاسى تارتقان دومبىرا شاناعىنان باسقا بولىكتەرىنىڭ بارلىعىن نەمەرەسى الىمقۇل قايتا جوندەپ, قالپىنا كەلتىرگەن, – دەيدى مارات شومەكەي.
قاسيەتتى اسپاپ, سول قالپىندا. الى كۇنگە وڭدەۋدەن وتپەگەن كۇيىندە تۇر. قاسيەت قونعان دومبىرا شاناعى قاتتى اعاشتان تۇتاس شابىلعان. مۋزەي قىزمەتكەرىنىڭ ايتۋىنشا, مۋزىكالىق اسپاپ جەتىسۋلىك ۇلگىدە جاسالعان. شاناعى ۇزىن, بەسبۇرىشتى, مويىنتۇعىر جاعى سۇيىرلەۋ, تۇيمەتۇعىر جاعى تورتبۇرىشتى, ەكى بۇيىرى تۇيمەتۇعىر تۇسىنان باستاپ جوعارىعا قاراي سال كەڭەيىپ, مويىنتۇعىرىنا قاراي قايتا تارىلا تۇسكەن. موينى جىڭىشكە ارى ۇزىن. ارقاسى ۇشكىرلى ارى دوڭەس. شاناعىنىڭ بەتى قاراعايمەن, ال قاپسىرما بەتى جۇقا تاقتايشامەن جابىلىپتى. دىبىس ويىعى ادام شىناشاعىنىڭ ۇشى سييارلىقتاي عانا. قۇلاق تەسىكتەرى قوس شەكتىڭ ارا قاشىقتىعىنا ىڭعايلانىپ, سال عانا قيعاشتاۋ ورنالاسىپتى. قۇلاقتارى مەن تۇيمەتىعىرىعى اعاشتان جاسالعان.
مىنە, مۋزەيدىڭ  باستى قۇندىلىعىنىڭ بىرى بولعان جامبىل بابامىزدىڭ دومبىراسى جالاعاش جەرىنە وسىلاي جەتكەن. ۇلتتىڭ ۇلى مۇراسىن ۇلىقتاعان سىر بويىنا بۇل ۇلتتىق  اسپاپتىڭ ورنى تىم ەرەكشە.
ۇرپاقتان ۇرپاققا امانات بولعان حالىق مۇراسىن كوپكە كورسەتۋدە مۋزەيدىڭ الار ورنى وزگەشە. بۇنى ونەر مەن مادەنيەت جانە عىلىمي قۇندىلىقتاردى ساقتاۋعا, تاريحي مالىمەتتەردى جيناقتاپ, تاراتۋعا, ۇرپاققا تانىمدىق تاربيە بەرۋگە ارنالعان شاڭىراق دەسەك ارتىق ايتپايمىز. سىر ەلىندەي قاسيەتتى ولكەدەگى تاۋسىلمايتىن قازىنا بولعان قاسيەتتى جادىگەرلەر وتكەن تاريحتى بولاشاققا جەتكىزۋشى قۇندى دەرەككوز بولىپ قالا بەرمەك.

نۇربەك داۋرەنبەكوۆ,
قىزىلوردا وبلىسى.

بولىسۋ: