ناعىز موتيۆاتور – قازىبەك بي

681
0
بولىسۋ:

زاماناۋي سوزبەن كەستەلەر بولساق, قازاق جۋرناليستيكاسىنداعى بۇگىنگى برەند-ەسىم – نۇرتورە جۇسىپ. برەند-ەسىمنىڭ جازۋ ستيلى بولسا ترەندكە اينالارى قاپىسىز. سولاي دەپ ايتۋعا حاقىمىز بار. شەبەر­لىك دارىسىنە قاتىسقان ەۋرا­زييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى جۋر­ناليستيكا جانە ساياسات­تانۋ فاكۋلتەتىنىڭ ستۋدەنت­تەرى­مەن كەزدەسۋگە دايارلىعى تىڭعىلىقتى ەكەن. تىڭداۋ­شى­لار – جۋرناليستيكا, باسپا ىسى, PR مەن ساياساتتا­نۋ­عا ماماندانعان ورەندەر. 

 

قالامگەر اڭگىمەسىنىڭ القيسسا­سىن كىتاپ وقۋ مادەنيەتىنەن باستا­دى. وي زەردەسىندە بۇگىنگى ستۋدەنت پەن كەشەگى ستۋدەنتتىڭ كەلبەتى. جيى قوزعالار ماسەلە – كەشەگى بۋىننىڭ كىتاپقۇمارلىعى, بۇگىنگى ۇرپاقتىڭ ينتەرنەتكە يكەمدەلۋى. كوپتىڭ كوكە­يىن­دەگى ساۋالعا قوناقتىڭ جاۋابى بولەكشە شىقتى: «كىتاپ وقۋ مادەنيەتىن جوعالتىپ العانى­مىز راس. بىراق ول قاسيەتتىڭ قايتا تۇلەيتىنىنە سەنەمىن. الەمدى جيى ارالايمىن. ەۋروپادا قوعامدىق ورىننىڭ ار تۇسىندا كىتاپ, گازەت وقىپ وتىرعان ادامدى كوزىم شال­دى. شەتەل حالقىمەن ارالاسقا­نىمدا سۇراپ بىلگەنىم, ولار دا كەزىندە كىتاپ وقۋ مادەنيەتىن جوعالتىپ العان كەزەڭدى باستان وتكەرگەن. بىراق كەيىن بۇل مادە­نيەت­تى جاڭعىرتقان. كىتاپ دۇكەن­دەرىن, كىتاپحانالاردى جاڭا فور­ماتتا جۇمىس ىستەۋگە كوشىرۋگە ىقپال ەتكەن. ادامداردى وقۋعا ىنتالاندىرعان. مەنىڭشە, بىزدىڭ ەلدە دە قازىر وسى ىنتالاندىرۋ جۇ­رىپ جاتىر. ەندەشە, وقۋ مادە­نيەتىن قايتا قالىپتاستى­را­تى­نى­مىزعا سەنەمىن. ويتكەنى ادامنىڭ دۇشپانى كىتاپ وقىماعان ادام».

 


كىتاپ وقۋعا كەلگەندە اۋىزدى قۋ شوپپەن سۇرتەتىن بۇگىنگى جاستار­عا كوڭىلى تولماس دەگەن ويىمىز بەكەر ەكەن. «جاستارعا كوڭىلىڭىز تولا ما?» دەگەن ساۋال باعزىدان كەلە جات­قان كلاسسيكالىق سۇراق قوي. ب.ز.د. 399 جىلى قايتىس بولعان سوكرات «جاستاردىڭ تاربيەسى ناشار. ولار بايلىققا قۇمار. باسشىسىن كەلەمەجدەپ, ۇلكەندى سىيلاۋدى بىلمەيدى, اتا-اناسىن تىڭدامايتىن تىلازار. جاستار بۇزىلعان» دەگەندى قاي زاماندا دا ايتىپ كەلگەن. كلاسسيكالىق سۇراق­قا «تولمايدى» دەگەن كلاسسيكالىق جاۋاپ بەرۋگە بولادى. بىراق مەنىڭ جاستارعا كوڭىلىم تولادى. جاستار – العىر, ەلگەزەك, ەركىن ەلدىڭ ەركىن ويلى ۇلاندارى. كوڭىلىم تولماي­تىن تۇسى بولسا, ەڭ الدىمەن وزىمىز­گە كوڭىلىمىز تولماۋى كەرەك. ويت­كەنى سول جاستاردى تاربيەلەگەن وزىمىز عوي. دەگەنمەن اعا بۋىنعا قاتىسسىز دا جايت بار. سوعان كوڭى­لىم تولمايدى. ول – جاستاردىڭ ۇمىت­شاقتىعى. قازىر وقىعان نارسە­سىن قازىر ۇمىتاتىنى. ول دا بىر زاماننىڭ بۇگىنگى بولمىسى. وسىندايدا «قىرىمنىڭ قىرىق باتىرىن» جاتقا سوعا جىرلايتىن باياعىنىڭ مۇرىن جىراۋى ەسكە تۇسەدى. نە دەگەن جادى, ا?!».

 


قالام ۇستاعان جاستارعا باعىت-باعدار بەرگەن قالامگەر ۇيرەتۋدەن جالىق­پايدى. «جازۋدان جالىق­پاڭ­دار. مىقتى جۋرناليست جاز­عاندا وزىن اياماي جازۋى كەرەك, مول جازۋى كەرەك. سوندا عانا وزىندىك ستيل­دەرىڭ قالىپتاسادى. امەري­كالىق الەمگە ايگىلى جازۋشى, جۋرناليست دجەك لوندوندى بارىڭ بىلەسىڭ. سول كىسىنىڭ العاشقى كىتا­بىن باسپا­دا­عى­لار 600 رەت قايتا­رىپ تاستاپ وتىرعان ەكەن. بىراق ول سوندا دا بەتى قايتپاعان ەكەن. مۇن­داي قايسارلىق, جانكەشتىلىك سىزدەرگە دە تان بولسىن. سوندا عانا جۋرناليستىك ماشىق­تارىڭ ۇشتالا­دى, ورەلەرىڭىز وسەدى. ەكىنشى بىر ايتارىم, تانىمال ادامدار تۋرالى دوسە جيناۋعا ادەتتەنىڭدەر. ول جۇيەلى تۇردە بولۋى كەرەك. دوسەگە قاراپ وتى­رىپ, تەرەڭ تالداۋ جازۋعا ماشىق­تا­نىڭ­دار. دوسە ول بىر مالى­مەتى مول دەرەككوز عوي. اۋقىم­دى, ىرگەلى ىسپەن اينالىسۋعا جۇرەك­سىن­بەڭىزدەر. جاس كەزدە باتىل بو­لى­ڭىزدار. 13 جاسىن­دا ەلگە بيلىك ەتىپ, تورەلىگىن ايتقان قازى­بەك بي قاپەردە بولسىن. 13 جاسىندا ول تايكەلتىر بي باستاعان قازاق ەلشى­لەرى قۇرامىندا قالماق حانى قونتا­جىعا بارىپ, باتىر­لى­عىمەن, شەشەندىگىمەن كوزگە تۇسكەن. موتي­ۆا­تسييانى كوپ ايتاسىڭدار عوي. ناعىز موتيۆاتور – قازىبەك بي» دەپ جول سىلتەدى.

 


ەلباسى كىتاپحاناسىندا قالام­گەرمەن بولعان 2 ساعاتتىق كەزدە­سۋ زۋ ەتە وتە شىقتى. اڭگىمە­نىڭ تاعىلىمىنا شولىركەگەن شا­كىرت­­تەردىڭ «تاعى دا ايتا تۇسسە ەكەن» دەگەن سۇراۋلى جۇزىنەن اڭ­عاردىق. كەزدەسۋگە ازسىنعان ستۋ­دەنت­تەرگە قالعان ايتار سوزدى كىتا­بىنان ىزدەۋدى ۇسىندى. سويتتى دە اۆتور وزىنىڭ «مىڭ قۇمىرسقا جانە بىز» كوسەمسوز ەڭبەگىن كىتاپ­حا­نا قورىنا جانە ۇزدىك ساۋال قوي­عان ستۋدەنتكە تارتۋ ەتتى. ستۋ­دەنت پەري­زات ساعانتاي: «العان اسە­رىمدى ايتىپ جەتكىزۋ قيىن. اسى­رەسە, قالامگەر اعامىزدىڭ «قان­داي مامان يەسى بولسا دا, باستىسى كاسىبي مامان بولۋ, جاقسى ادام بولۋ – مىندەتىڭ» دەگەن سوزى بىزگە قانات بىتىرىپ, شابىتتان­دىر­دى. ونە­گە بولار سوزدەردى تۇرتىپ الىپ وتىر­دىم» دەگەن ويىمەن بولىستى.

 

قانات اۋەسباي,
ەلباسى كىتاپحاناسىنىڭ اعا ساراپشىسى

بولىسۋ: