دارى-دارمەك باعاسى, وزگەرەدى شاماسى…

1444
0
بولىسۋ:

دارى-دارمەك باعاسى تاعى دا قىمباتتادى. اي دەيتىن اجا جوق بولعان سوڭ با, بۇل وزى اي سايىن تىركەلەتىن ۇدەرىسكە اينالىپ بارادى. كوكتەمدە دارى-دارمەك باعاسى 7 پايىزعا قىمباتتادى دەپ بىر شۋلاپ العان ەدىك. تامىز ايىندا دا باعا, وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا, 7 پايىزعا وسىپتى. وسىدان سوڭ 7 سانىن قاسيەتتى دەپ ايتىپ كور. فارماتسەۆتيكالىق وڭىر سانالاتىن الماتى وبلىسىنداعى پرەپاراتتار باعاسى تىپتى 16 پايىزعا شارىقتاعان. ەلىمىزدە شىعارىلاتىن دارىنىڭ 30 پايىزىن وندىرەتىن وڭىردە بۇل نەعىلعان قىمباتشىلىق دەرسىز, «ۇستا تەمىرگە جارىمايدى» دەگەندى دە ايتارسىز, بىراق وعان اسىقپاڭىز. جاۋابىن بىرگە ىزدەيىك.

دارى-دارمەك باعاسىنىڭ وسۋىن تەڭ­گەنىڭ قۇلدىراۋىمەن تۇسىندىرۋگە بولار, الايدا ول دا ناقتى جاۋاپ ەمەس ەكەن. پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى, الەۋ­مەتتىك-مادەني دامۋ جانە عىلىم كوميتەتىنىڭ مۇشەسى مۇرات باقتييارۇلى­نىڭ ايتۋىنشا, وتاندىق فارماتسەۆتيكا دامىماي قىمباتشىلىقتى شىدەرلەۋ مۇمكىن بولمايدى.
«بيىلدىڭ وزىندە دارى-دارمەك ماسەلەسى ماجىلىستە دە, سەناتتا دا قارالدى. سوڭعى ۇش جىلدا تەگىن بەرىلەتىن دارىلەر باعاسى 5 ەسە قىمباتتاپ كەتكەن جايى بار. ونىڭ نەگىزگى سەبەبى, «سك فارماتسييا» دارىلەردى وزگە ەلدەردەن شەتەل ۆاليۋتاسىنا ساتىپ الادى. سوندىقتان دا دوللاردىڭ باعاسى وسكەن سايىن شەتتەن الىناتىن دارى-دارمەكتىڭ باعاسى قىمباتتاي بەرەدى. بۇل – بىر سەبەبى. ەكىنشى سەبەبى, بىزدە وسى دارى-دارمەكتى ساتاتىن دارىحانالار وز باعا­لارىن وزدەرى قويادى جانە وعان قۇقىلى. بىر دارىحانادا 500 تەڭگە تۇراتىن دارى ەكىنشى دارىحانادا 800 تەڭگەگە ساتىلىپ جاتادى. دال قازىر ولاردى وسى قىلىعى ۇشىن جازعىرا المايسىز. ول ۇشىن تيىستى زاڭناما كەرەك. بىزدە وسى ماسەلەنى رەتتەۋ ۇشىن ارنايى نورماتيۆتىك قۇ­قىقتىق اكتىلەر دايىندالىپ جاتىر. سول كەزدە دارىلەردىڭ شەكتى باعاسى بەلگىلەنەدى. مۇنىڭ وزى نارىق زاڭىنا قايشى, بىراق امال جوق. سوندىقتان وزىمىزدەگى وتاندىق دارى-دارمەك وندى­رىسىن جولعا قويماي, بۇل ماسەلە الدى­مىزدان شىعا بەرەدى». – دەيدى سەناتور.
ونىڭ ايتۋىنشا, كوپ دارى شوپتەن جاسالادى, ول شوپتەر قازاقستاندا بار. ال قازىرگى كۇنى وتاندىق فارماتسەۆتيكا­لىق كومپانييالار دارى-دارمەكتىڭ نە­گىزگى شيكىزاتىن سىرتتان – رەسەي, ۋكراينا, قىتاي, ۇندىستان, ەۋروپادان الىپ كەلەدى. سول شيكىزات قازاقستاندا دا جەتكىلىكتى. ونى دامىتۋ ۇشىن مامان­دار كەرەك. ۇكىمەت وسى باعىتتا جۇمىستى جان­داندىرۋى تيىس-اق.
ادەتتە, دارى-دارمەكتىڭ باعاسى وسسە, «سك-فارماتسييا» كومپانيياسىنا حابارلاساتىن ادەتىمىز بار. اتالعان كومپانييانىڭ باسقارما توراعاسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى بەرىك شارىپتىڭ ايتۋىنشا, بۇل كومپانييا ناۋقاستارعا مەملەكەت تاراپىنان تەك تەگىن بەرىلەتىن دارى-دارمەكتەردى جەتكىزۋگە عانا جاۋاپ­تى. سوعان قاراماستان, پرەپاراتتار باعاسىنىڭ وسۋ سەبەبىن تۇسىندىرۋگە تى­رىستى.
«جەكەمەنشىك فارماتسەۆتيكالىق كومپانييالار جەرگىلىكتى جەردە دارىحا­نالار اشادى. ول دارىحانالار قانداي باعا قويادى, وزى شەشەدى. ولار نارىق زاڭىنا سايكەس ارەكەت ەتەدى. سۇرانىسقا قاراي ۇسىنىس جاسايدى. جەرگىلىكتى جەردە دارىحانالار از بولسا, سايكەسىنشە باسەكە بولمايدى دا, فارماتسەۆتيكالىق كومپانييا باعانى جوعارى قويادى.
ال با­سەكەلەس دارىحانا كوپ بولسا, بىر-بىرىن زەرت­تەي وتىرىپ, باعانى تومەن­دەتەدى», – دەيدى ول. ەگەر وسى قيسىنعا سالساق, وندا اۋىل-ايماقتىڭ بارلىعىنا دارىحانا سالىپ تاستاۋ كەرەك بولادى. بۇل لوگيكاعا كەلە مە?
قالاي دەسەك تە, جاڭا جىلعا دەيىن دارى-دارمەك باعاسىن رەتتەۋ مۇمكىن بولمايتىن تۇرى بار. سەبەبى, دارى-دار­مەك باعالارىنىڭ الا-قۇلاسىن رەت­تەيتىن زاڭ جوباسى قابىلدانعانشا بىرشاما ۋاقىت كەرەك. ال ەگەر جاڭا قۇجات كۇشىنە ەنسە, دارى-دارمەكتىڭ وتاندىق نەمەسە شەتەلدىك بولعانىنا قاراماستان, بارىنە بىردەي تالاپ قويىلادى-مىس. ال وعان دەيىن دارى-دارمەك باعاسىن وسىرىپ جىبەرگەن دارى­حانا قوجايىندارى مەن تاسىمالداۋشى كومپانييالاردىڭ قۇلاعىن شۋلاتۋدان باسقا امال جوق. سەبەبى, جۋىردا عانا دال وسى دارى-دارمەك ماسەلەسىنە ارنال­عان جيىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-مينيسترى الەكسەي تسوي دارى-دارمەك تاسىمال­داۋشىلاردىڭ 70 پايىزى جاۋاپتى ارى ادىل دەپ باعالاعان.
«كوپ جاعدايدا ولار باعانى كوتەر­مەيدى. بىراق, نارىقتىڭ وز «تەنتەكتەرى» دە بار. بىز ازىرلەپ جاتقان ەرەجەلەر سولاردى تىيۋدى كوزدەيدى», – دەگەن بولا­تىن. الايدا بۇل تارتىپ كەلەسى جىل­دىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ەنگىزىلەتىنىن ەسكەرسەك, سوعان دەيىن اۋىرمايتىن جول ىزدەۋدەن باسقا امال قالمايدى.

حاليما بۇقارقىزى

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*