قازاقستان مەن تۇركييا: بەكەم باۋىرلاستىق

904
0
بولىسۋ:

مەملەكەت باسشىسى ىسساپارمەن تۇركييا رەسپۋبليكاسىنا باردى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تۇركييا پرەزيدەنتى رەجەپ تايىپ ەردوعانمەن كەزدەستى.

سالتاناتتى قارسى الۋ راسىمىنەن كەيىن قازاقستان مەن تۇركييا پرەزيدەنتتەرى اراسىندا كەلىسسوز وتتى. كەزدەسۋدە مەملەكەت باسشىلارى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ جانە ساۋدا-ەكو­نوميكالىق قاتىناستاردى نىعايتۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن تالقىلادى. سونىمەن قاتار نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن رەجەپ تايىپ ەردوعان حالىقارالىق جانە وڭىرلىك كۇن تارتىبىندەگى ماڭىزدى ماسەلەلەر جونىندە پىكىر الماستى.
بۇدان كەيىن مەملەكەت باسشىسى قازاقستان مەن تۇركييا اراسىنداعى جوعارى دەڭگەيدەگى ستراتەگييالىق ىنتىماقتاستىق كەڭەسىنىڭ ۇشىنشى وتىرىسىنا قاتىستى. قازاقستان پرەزيدەنتى وتىرىسقا قاتىسۋشىلار الدىندا سويلەگەن سوزىندە ەكى جاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ قازىرگى ماسەلەلەرىنە جان-جاقتى توقتالدى.
– قازاقستان مەن تۇركييا اراسىنداعى قارىم-قاتىناس ستراتەگييالىق سەرىكتەستىك رۋحىندا دامىپ كەلەدى. ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستار
ىن­تىماقتاستىعىمىزدىڭ ماڭىزدى بولىگى سانا­لادى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ تۇركييانىڭ ماڭىزدى ينۆەستيتسييالىق ارىپتەستەرىمىزدىڭ بىرى ەكەنىن ايتا كەلە, ەكىجاقتى بايلانىستاردى ودان ارى نىعايتۋ­دىڭ ناقتى شارالارىنا توقتالدى. وزارا ىنتى­ماقتاستىق ماسەلەلەرىن شەشۋ ۇشىن قازاقستان مەن تۇركييا اراسىنداعى ۇكىمەتارالىق كوميسسييانىڭ مۇمكىندىكتەرىن تيىمدى پايدالانۋ قاجەتتىگىن اتاپ وتتى. سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى «جاڭا سينەرگييا» اتتى بىرلەسكەن باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ ناتيجەلەرىنە توقتالىپ, ينۆەستيتسييالىق ارىپتەستىكتى دامىتۋ پەرسپەكتيۆالارى تۋرالى اڭگىمەلەدى.
– بۇگىندە قازاقستان «نۇرلى جول» باعدارلاماسى اياسىندا كولىك ينفراقۇرىلىمىن جاڭارتۋدا. بىز وسى باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە, ورتالىق ازيياداعى جەتەكشى لوگيستيكالىق حابقا اينالۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. وسىعان باي­لا­نىس­تى, بىزگە ەلدەرىمىزدىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن تيىمدى پايدالانۋ قاجەت, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ مۇناي-گاز جانە اسكەري-ونەركاسىپ سالالارىنداعى قاتىناستاردى نىعايتۋ ماسەلەلەرىنە نازار اۋداردى. سونداي-اق مەملەكەت باسشىسى اگروونەركاسىپ كەشەنىندە, تۋريستىك جانە عىلىمي-تەحنيكالىق سالالاردا تيىمدى بايلانىستار ورناتۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ وتتى. كەڭەس بارىسىندا مادەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرىنە دە ەرەكشە مان بەرىلدى.
ەكى مەملەكەت اراسىندا ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق تۋراسىندا تالقى جاساۋ ۇشىن ەلباسى كورشى ەلدىڭ كاسىپكەرلەرىمەن دە كەزدەستى. اتاپ ايتقاندا, «وياك حولدينگ» كومپانيياسىنىڭ باس اتقارۋشى ديرەكتورى سۇلەيمەن ەردەممەن, «يىلدىرىم گرۋپپ» كومپانيياسى باسقارماسىنىڭ توراعاسى روبەرت يۋكسەل يىلدىرىممەن جانە «كوچ حولدينگ» كومپانيياسى باسقارماسىنىڭ توراعاسى الي يىلدىرىم كوچپەن جۇزدەستى.
پرەزيدەنت ينۆەستيتسييالىق ىنتىماقتاستىق پەن ەكونوميكانىڭ تۇرلى سالالارىنداعى بىرلەسكەن جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ماسەلەلەرىنە توقتالدى. تاۋەلسىزدىك العان تۇستان بەرى ەلىمىزگە تۇركييا 3 ميلليارد اقش دوللارىنان استام ينۆەستيتسييا قۇيعان. بۇگىندە قازاقستاندا تۇرىك كاپيتالىنىڭ قاتىسۋىمەن 2 مىڭعا جۋىق كاسىپورىن جۇمىس ىستەپ وتىر. «قازاقستان مەن تۇركييا اراسىنداعى قاتىناستار وزارا دوستىققا, باۋىرلاستىق پەن سەنىمگە نەگىزدەلگەن. ساۋدا اينالىمى جونىنەن تۇركييا قازاقستاننىڭ ستراتەگييالىق سەرىك­تەستەرىنىڭ العاشقى وندىعىنا كىرەدى. ەكى ەل اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 2017 جىلى 27 پايىزعا وسىپ, 2 ميلليارد اقش دوللارىنا جۋىقتادى» دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
سونىمەن قاتار قازاقستان پرەزيدەنتى ەكى ەل كاسىپكەرلەرىن قولداۋعا باعىتتالعان «جاڭا سينەرگييا» باعدارلاماسىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ ناتيجەلەرى جونىندە ايتتى. «وسى باعدارلاما اياسىندا قۇنى 800 ميلليون دوللار بولاتىن 23 جوبا ىسكە قوسىلىپ, 3 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنىنىڭ اشىلۋىنا مۇمكىندىك بەردى. كەشە ەكى ەلدىڭ بيزنەس وكىلدەرى قۇنى 1,7 ميلليارد دوللاردان اساتىن 24 كەلىسىمشارتقا قول قويدى. بۇل – بىزدىڭ وزارا سەنىم مەن ىنتىماقتاستىعىمىزدىڭ جارقىن مىسالى» دەدى ەلباسى.
قازاقستاندا ينۆەستيتسييالىق احۋالدى جاقسارتۋ جونىندە كەشەندى جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ۇشىن زاڭناماعا تيىستى وزگەرىستەر ەنگىزىلگەن. دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ «بيزنەس جۇرگىزۋ جەڭىلدىگى» رەيتينگىندە قازاقستان 190 ەلدىڭ اراسىندا – 36-ورىندا. مەملەكەتىمىز ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمى ينۆەستيتسييالىق كوميتەتىنىڭ مۇشەسى ەكەنىن دە نۇرسۇلتان ابىشۇلى اتاپ وتتى. قازاقستاندا 11 ارنايى ەكونوميكالىق جانە 24 يندۋسترييالىق ايماق بار. ولاردىڭ جۇمىسىنا قاتىسۋشىلار ۇشىن سالىقتىق جانە وزگە دە جەڭىلدىكتەر قاراستىرىلعان. قازاقستان ەۋروپا مەن ازييا اراسىنداعى ترانسكونتينەنتال مۋلتيمودالدى جۇك تاسىمالىن بەلسەندى دامىتۋدا. ەلىمىز ارقىلى 5 تەمىرجول جانە 6 حالىقارالىق اۆتوموبيل جولى وتەدى. ترانسكاسپيي مۋلتيمو­دالدى جۇك تاسىمالىن دامىتۋ ۇشىن كوپ جۇمىس اتقارىلۋدا. اقتاۋ پورتى جاڭعىرتىلىپ, ونىڭ مۇمكىندىكتەرى كەڭەيتىلدى.
«وياك حولدينگ» كومپانيياسىنىڭ باس اتقارۋشى ديرەكتورى كومپانييانىڭ جۇمىسى جونىندە كەڭىنەن اڭگىمەلەپ, قازاقستاندا بيزنەسىن دامىتۋعا مۇددەلىلىك تانىتتى. «يىلدىرىم گرۋپپ» كوم­پانيياسى باسقارماسىنىڭ توراعاسى روبەرت يۋكسەل يىلدىرىممەن وتكەن كەزدەسۋدە حروم وندىرۋ جانە حيمييا وندىرىسى سالالارىنداعى ينۆەس­تيتسييالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى. مەملەكەت باسشىسى بۇگىندە اقتوبە وب­لىسىندا تۇرىك كومپانيياسى جۇمىس ىستەپ جات­قانىن ايتىپ, ينۆەستورلاردىڭ ەكى ەل اراسىنداعى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى ودان ارى نىعايتۋعا باعىتتالعان جوسپارلارىن قولداي­تىنىن بىلدىردى. «كوچ حولدينگتىڭ» باسقارما توراعاسىمەن ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماق­تاستىقتى دامىتۋ جانە قازاقستاندا ينۆەس­تيتسييالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ پەرسپەكتيۆالارىن تالقىلادى. قارسى تاراپ قورعانىس ونەركاسىبىندەگى جانە ەكونوميكانىڭ باسقا دا وندىرىس سالا­لارىنداعى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا مۇددەلى ەكەندەرىن جەتكىزدى.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستانداعى ونەركاسىپ كاسىپورىندارىن جەكەشەلەندىرۋ ۇدەرىسىنە جانە اگروونەركاسىپ كەشەنىندەگى يننوۆاتسييالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ قاتىسۋ مۇمكىندىگى بار ەكەنىن دە اتاپ وتتى. سونىمەن قاتار قازاقستان پرەزيدەنتى تۇرىك بيزنەسمەندەرىن نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى مەن يننوۆاتسييالىق تەحنولوگييالار پاركى بازاسىندا قۇرىلعان يننوۆاتسييالىق كلاستەرلەردىڭ جۇمىسىنا اتسا­لىسىپ, تۋريستىك سالاداعى بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ مۇمكىندىكتەرىن قاراستىرۋعا شاقىردى. سوڭىندا قازاقستان پرەزيدەنتى ەكى ەل بيزنەسمەن­دەرىن بۇگىنگى جاسالىپ وتىرعان مۇم­كىندىكتىڭ بارىن پايدالانا وتىرىپ, مەم­لەكەتارالىق بايلانىستاردى دامىتۋ جانە نىعايتۋ ىسىنە بەلسەندى اتسالىسۋعا شاقىردى.

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*