اي نۇرىن ۇستاپ مىنسە دە, قىزىققا تويماس ادامزات!

1003
0
بولىسۋ:

بۇقار جىراۋ قالقامانۇلىنىڭ تۋعانىنا – 350 جىل. قازاقتىڭ ۇلى ويشىلى, فيلوسوفى, دالا كەمەڭگەرى جوڭعار باسقىنشىلىعى تۇسىندا, ەلدىڭ بولاشاعى قىل ۇستىندە تۇرعان الماعايىپ كەزەڭدە ومىر سۇردى. وسىنداي اۋىر ساتتەردە ابىلاي حانعا كەڭەس بەرىپ, ەل-جۇرتىن باسقىنشى جاۋعا قارسى كۇرەستە بىرىكتىرۋگە, بىر تۋدىڭ استىنا توپتاستىرۋعا كۇش سالعان ادام. ونىڭ كۇرەسكەر جىرلارى ۇش عاسىر وتسە دە, وزەكتىلىگىن جويعان جوق.

***
جال, قۇيرىعى قابا دەپ,
جابىدان ايعىر سالماڭىز.
قالىڭ مالى ارزان دەپ,
جامان قاتىن الماڭىز.
جابىدان ايعىر سالساڭىز,
جاۋعا مىنەر ات تۋماس.
جامان قاتىن الساڭىز,
توپقا كىرەر ۇل تۋماس.

***
جيىرما دەگەن جاسىڭىز,
اعىپ جاتقان بۇلاقتاي.
وتىز دەگەن جاسىڭىز,
جارعا ويناعان لاقتاي.
قىرىق دەگەن جاسىڭىز,
ەرتتەپ قويعان قۇر اتتاي.
ەلۋ دەگەن جاسىڭىز,
و دا بىر كوشكەن ەل ەكەن,
الپىس دەگەن جاسىڭىز,
قايعىلى-مۇڭلى كۇن ەكەن.
سەكسەن دەگەن جاسىڭىز,
قاراڭعى تۇمان تۇن ەكەن.
توقسان دەگەن جاسىندا,
اجالدان باسقا جوق ەكەن.

***
اي نە بولار كۇننەن سوڭ?
كۇن نە بولار ايدان سوڭ?
قۇلپىرىپ تۇرعان بايشەشەك,
قۋراي بولار سولعان سوڭ.
حاندار كيگەن قامقا تون,
شۇبەرەك بولار توزعان سوڭ.
ەڭسەسى بيىك كەڭ ساراي,
مورتىق بولار بولگەن سوڭ.
توردە وتىرعان قارت باباڭ,
تورەسىن جاڭىلار مالدان سوڭ.
توركىندەگەن بيكەشىڭ,
تىركەۋسىز و دا قايتار مالدان سوڭ,
دوڭعالاق اربا جۇرە الماس,
قوس ارىسى سىنعان سوڭ,
جىگىت جاقسى بولا الماس,
العانى جامان بولعان سوڭ,
قوس-قوس وردا, قوس ورداع
قوسىلا قونباس مالدان سوڭ.
قوسپاق وركەش سارى اتان,
قوم جاساماس مايدان سوڭ.
***
اۋىل ماڭىن مال جەسە,
اۋىل سانىن كەتىرەر.
ەلدىڭ ىشىن داۋ دەسە,
ەلدىڭ سانىن كەتىرەر,
كورشى ارالاس وتپەسە,
كوڭىلدىڭ كوركىن كەتىرەر.
ابىسىن تاتۋ وتپەسە,
اعايىن سانىن كەتىرەر.
اعايىن تاتۋ وتپەسە,
ۇلىستىڭ سانىن كەتىرەر.
بىرىن بىرى كەشپەسە,
ەڭ سوڭىندا وشتەسىپ,
بىرىن بىرى ولتىرەر.
قارايىپ قانى كەكتەسىپ,
بىرىن بىرى ولتىرەر.

***
مىنگەن اتىڭ ارىسا,
كوز كورىم جەر مۇڭ بولار.
قارا كوزدەن نۇر تايسا,
بىر كورۋىڭ زار بولار.
جامان سايعا سۋ تۇسسە,
وتكەل بەرمەس وتۋگە.
قايىرىمسىزعا مال بىتسە,
سۋسىن بەرمەس ەشكىمگە.
جامان بولسا العانىڭ,
كۇنىڭ قاراڭ كەشەردە.
قىمباتتى ەسىل بىر باسىڭ
ەڭكەيىپ كەتەر كەسەلگە.

***
الەمدى تۇگەل كورسە دە,
التىن ۇيگە كىرسە دە,
اسپاندا جۇلدىز ارالاپ,
اي نۇرىن ۇستاپ مىنسە دە,
قىزىققا تويماس ادامزات!

***
اينالاسىن جەر تۇتقان,
ايدى باتپاس دەمەڭىز.
اينالا ىشسە تاۋسىلماس,
كول سۋالماس دەمەڭىز.
قۇلاندار وينار قۋ تاقىر,
قۋراي بىتپەس دەمەڭىز.
قۋراي بىتپەس قۇبا جون,
قۇلان جورتپاس دەمەڭىز.

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*