مەكتەپ ماڭايىنداعى مەشىتتەر بۇزىلا ما?

1700
1
بولىسۋ:

قازاقستاندا بيىل ساۋىر ايىندا دىني عيماراتتاردىڭ قۇرىلىسىن رەگلامەنتتەيتىن جاڭا نورمالار قابىلدانعان بولاتىن. ەندى مەكتەپتەن 300 مەتر اۋماقتا ورنالاسقان بارلىق مەشىت بۇزىلا ما?

 Sputniknews.kz پورتالىنىڭ مالىمدەۋىنشە, بۇل ماسەلەنى شىمكەنت قالاسى مەن تۇركىستان وبلىسىندا 800-دەن اسىپ كەتكەن عيباداتحانالاردىڭ جاي-كۇيىن دىن قىزمەتكەرلەرى, دىن ىستەرى جانە قۇرىلىس باسقارمالارىنىڭ ماماندارى قاتىسقان كەڭەستە تالقىلانعان. ولاردىڭ قانشاسى زاڭدى, قانشاسى زاڭسىز سالىنعانىن شەنەۋنىكتەر ازىرگە انىقتاي العان جوق.

«وبلىستا سوڭعى ۇش جىلدا سەگىز مەشىت سالۋعا رۇقسات بەرىلگەن. قالعانى زاڭسىز سالىنعان» دەيدى ساۋلەت جانە قالا قۇرىلىسى باسقارماسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى.

«ەگەر ادام زاڭسىز عيباداتحانا سالسا, ول ونى وزى سۇرۋى تيىس. كەيىن ول جەرگە, قۇرىلىس سالۋعا قاجەتتى رۇقساتتاردى الىپ, تيىستى ورگانعا حابارلاۋعا مىندەتتى. سودان كەيىن قۇرىلىستى باستاۋعا رۇقسات ەتىلەدى» دەيدى تۇركىستان وبلىسى ساۋلەت جانە قۇرىلىس باسقارماسىنىڭ باسشىسى باقىتباي دۇيسەبەكوۆ. «مەشىت سالۋ باستاماسىن كوتەرەتىن ادامداردىڭ بىرازى رۇقسات المايتىندىقتان, وڭىردە زاڭسىز تۇرعىزىلعان مەشىتتەردىڭ سانى جىل ساناپ كوبەيۋدە. سونىڭ سالدارىنان اۋىلدار مەن وكرۋگتەردەگى كەيبىر دىني عيماراتتار كوبىنەسە بوس قالادى» دەيدى جەرگىلىكتى شەنەۋنىكتەر.

«وبلىستا جانە شىمكەنتتە 800-دەن استام مەشىت بار, كوبىسى بوس قالىپ جاتادى. وعان ادام سانىنىڭ جەتپەۋى نەمەسە قۇرلىس نورماسىنىڭ ساقتالماۋى سەبەپ بولادى. ول مەشىتتەرگە ەشكىم بارماعاندىقتان, بىز ونى عيبادات بولمەسىنە اينالدىرامىز» دەيدى تۇركىستان وبلىسى دىن ىستەر باسقارماسىنىڭ باسشىسى سامات ساپارباەۆ. شەنەۋنىكتەر مەتسەناتتاردان قانداي دا بىر دىني نىساندى سالار كەزدە زاڭ نورمالارىن ساقتاۋدى وتىندى.

وسى ماسەلەگە قاتىستى قازاقستان مۇسىلماندارى دىني باسقارماسىنىڭ مامانى «ايقىنعا» ارنايى جاۋاپ بەردى.

 باۋىرجان ەسماحان, قازاقستان مۇسىلماندارى دىني باسقارماسىنىڭ نايب-مۇفتيى:

دىني عيباداتحانالاردىڭ قۇجاتى زاڭ تالابىنا ساي بولۋى تيىس

 

 سوڭعى كۇندەرى باق بەتتەرىندە «قازاقستاندا بيىلعى جىلدىڭ ساۋىرىندە دىني عيماراتتاردىڭ قۇرىلىسىن رەگلامەنتتەيتىن جاڭا نورمالار قابىلداندى. ەندى مەكتەپتەن 300 مەتر اۋماقتا ورنالاسقان بارلىق مەشىت سۇرىلەدى» دەگەن اقپاراتتار تارادى. ماسەلەنىڭ مان- جايىنا تەرەڭىرەك ۇڭىلىپ قارايىق.

بۇگىندە تىركەلگەن, رەسمي جۇمىس ىستەپ تۇرعان مەشىتتەردىڭ سۇرىلۋى مۇمكىن ەمەس. سەبەبى, ول مەشىتتەر سالىنعان ۋاقىتتارىندا رەسمي رۇقساتىن العان. قۇجاتتارى تولىق بولىپ تابىلادى. ماسەلە مەشىت نەمەسە دىني عيبادات ۇيىن الداعى ۋاقىتتا  سالۋعا قاتىستى بولۋى مۇمكىن. كەيبىر ازاماتتارىمىز اقپاراتتى بىردەن قابىلداپ, مەملەكەتتى قارالاپ جاتقان جازبالاردى دا كورۋگە بولادى. مەملەكەتتىك زايىرلى جۇيە – دىندى مويىندامايتىن, دىنگە قارسى جۇمىس ىستەيتىن جۇيە ەمەس.  وسىنى تۇسىنىپ الايىق. قايتا, كەرىسىنشە دىني-سەنىم بوستاندىعىن جانە قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەدى.

بىرىنشىدەن, بارلىق دىني ۇيىمدار 2011 جىلى قابىلدانعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «دىني قىزمەت جانە دىني بىرلەستىكتەر تۋرالى» زاڭى اياسىندا جۇمىس ىستەيدى. ەلىمىز بويىنشا 2012 جىلى رەسپۋبليكا بويىنشا بارلىق دىني بىرلەستىكتەر قايتا تىركەۋدەن وتتى. بۇگىندە قازاقستاندا جالپى سانى 18 كونفەسسييانى قۇرايتىن 3693 دىني ۇيىم زاڭ اياسىندا وز قىزمەتىن جۇرگىزىپ وتىر. ونىڭ 2500-دەن استامى مەشىت. بۇل مەشىتتەردىڭ بارلىعى «قازاقستان مۇسىلماندارى دىني باسقارماسى» رەسپۋبليكالىق يسلامي دىني بىرلەستىگىنىڭ (بۇدان ارى – قمدب) فيليالى رەتىندە تىركەلگەن. وسى زاڭ اياسىندا دىني بىرلەستىك فيليالدارىنىڭ جەر قۇجاتتارى, عيمارات قۇجاتتارى تالاپتارعا ساي, زاڭدى بولۋى كوزدەلدى. وسى نەگىزدە كوپتەگەن مەشىتتەر مەملەكەتتىك جەر اكتىسى مەن عيماراتىنىڭ قۇجاتتارىن تولىققاندى راسىمدەۋدى  قمدب 2014 جىلدان باستاپ قولعا العان. سەبەبى, 2014 جىلدىڭ 30-ماۋسىمىندا قابىلدانعان №231-V-3 زاڭعا سايكەس, قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا 2014 جىلدىڭ 1-قىركۇيەگىنەن 2015 جىلدىڭ 31-جەلتوقسانىنا دەيىن مۇلىكتى جارييا ەتۋ ناۋقانى جارييالانعان بولاتىن. وسى ناۋقان بارىسىن تيىمدى پايدالانىپ, مەشىت قۇجاتتارىن رەتتەۋگە وبلىس, اۋدان, اۋىل يمامدارى جاپپاي جۇمىلدىرىلدى. ولارعا وسى ناۋقاننىڭ تيىمدىلىگى مەن ماڭىزدىلىعى تۇسىندىرىلدى. تۋىنداعان ماسەلەلەر شەشىلىپ وتىردى. ناتيجەسىندە, كوپتەگەن دىني ۇيىمدار وزدەرىنىڭ عيماراتتارىن زاڭداستىرىپ الدى. ياعني, عيبادات ورىندارى جىلجىمايتىن نىسان رەتىندە ادىلەت دەپارتامەنتىنە تىركەلگەن مەشىتتەردىڭ بارى دە قمدب-نىڭ فيليالى رەتىندە تانىلادى.

ەكىنشىدەن, مەملەكەتتىڭ زايىرلى قاعيداتتارىن ساقتاۋ ماقساتىندا دىن ىستەرى جانە ازاماتتىق قوعام مينيسترىلىگى 2017 جىلى دىني ادەبيەتتى جانە دىني مازمۇنداعى وزگە دە اقپاراتتىق ماتەريالداردى, دىني ماقساتتاعى زاتتاردى تاراتۋ ۇشىن ارنايى ستاتسيونارلىق ۇي-جايلاردىڭ, سونداي-اق عيبادات ۇيلەرىنەن تىس جەرلەردە دىني ىس-شارالاردى وتكىزۋگە ارنالعان ۇي-جايلاردىڭ ورنالاستىرىلۋىن ايقىنداۋ جونىندەگى جاڭا نۇسقاۋلىق قابىلداعان بولاتىن. جاڭا نۇسقاۋلىققا ەنگىزىلگەن جاڭاشىلدىقتاردىڭ نەگىزگىسى – تەمىر جول جانە اۆتوۆوكزالدار, اۋەجايلار مەن پورتتاردا دىني ىس-شارالاردى وتكىزۋگە ارنالعان قۇلشىلىق بولمەلەرىن اشۋعا قاتىستى شەكتەۋدىڭ الىنىپ تاستالۋى. اتالعان وزگەرىس الىس جولعا شىعىپ, ساياحاتتايتىن دىندارلاردىڭ دىني قاجەتتىلىكتەرىن قاناعاتتاندىرۋ مەن ولارعا بارىنشا جاعداي جاساۋ ماقساتىندا ەنگىزىلگەنىن بىلەمىز. ەلىمىزگە قوناق رەتىندە كەلەتىن نەمەسە ەل اۋماعىندا ساياحاتتاپ جۇرەتىن دىندارلار ۇشاقتارىن نەمەسە قاتىنايتىن كولىك تۇرلەرىن كۇتىپ, اۋەجايلار مەن اۆتو جانە تەمىرجول ۆوكزالدارىنىڭ كۇتۋ بولمەلەرىندە ۇزاق ۋاقىت بويى وتىرۋعا ماجبۇر بولىپ جاتادى. سوندىقتان ولاردىڭ قۇلشىلىق جاساۋىنا اتالعان عيماراتتاردا ارنايى ورىندار بولۋى قاجەت.

بۇرىندارى مەملەكەتتىك ورگانداردان 300 مەتر قاشىقتىقتا ورنالاسپاسا ۇي-جايلاردا قۇلشىلىق بولمەلەرىن (نامازحانا) اشۋعا شەكتەۋ قويىلاتىن. ەندى 300 مەترگە دەيىنگى شەكتەۋ دىني بىلىم ۇيىمدارىن قوسپاعاندا, تەك بارلىق بىلىم مەكەمەسىنىڭ اۋماعىنا قاتىستى قولدانىلاتىن بولادى.

سونىمەن بىرگە, قۇلشىلىق ەتۋ بولمەلەرىن اشقان ۋاقىتتا قۇلشىلىق جاساۋعا قاجەتتى جاعداي جاساۋ ۇشىن تيىستى تالاپتار ساقتالۋى كەرەك. دىني ىس-شارالاردى وتكىزۋگە ارنالعان ۇي-جايلاردىڭ جالپى اۋدانى 20 شارشى مەتردەن باستاپ 100 شارشى مەترگە دەيىن بولۋى قاجەت. سونداي-اق, ۇي-جايلار كۇزەتتى باسقارۋ پۋلتىنە تىكەلەي شىعاتىن بەينەكامەرالارمەن جابدىقتالۋى تيىس. بۇدان بولەك, اتالعان ۇي-جايلار دارەت الۋ ۇشىن قاجەتتى سانيتارلىق تاراپپەن قامتاماسىز ەتىلىپ, زاڭناماعا سايكەس سانيتارلىق-ەپيدەميولوگييالىق تالاپتارعا ساي بولۋى كەرەك.

قوعامدىق ورىنداردا قۇلشىلىق بولمەلەرىن اشۋ نەمەسە اشپاۋ شەشىمىن عيمارات يەلەرىنىڭ وزدەرى قابىلدايدى.

بۇگىنگى ۋاقىتقا دەيىن مەشىتتەردىڭ 90 پايىزعا جۋىعى  قۇجاتتارى دۇرىس دەپ ەسەپتەيمىز. تەك سوڭعى جىلدارى اشىلعان مەشىتتەردىڭ قۇجاتتارى ەندى راسىمدەلىپ جاتۋى مۇمكىن. تەك مەشىت سالۋشى كىسىلەر اۋەلى نەگىزگى رۇقساتتاردى العاننان كەيىن بارىپ مەشىت سالسا دەگەن نيەت. ول ۇشىن الدىمەن مەشىت ورنالاسقان جەردىڭ قۇجاتى (مەملەكەتتىك جەر اكتىسى), ەكىنشى مەشىت عيماراتىنىڭ پايدالانۋعا جارامدىلىعىن راستايتىن قۇجاتى (تەحپاسپورت) جانە سوڭعىسى فيليال رەتىندە تىركەلگەنىن كۋالاندىراتىن قۇجاتىن راسىمدەۋى تيىس. بۇلاي بولماعان جاعدايدا دىني عيبادات ورىندارى زاڭسىز بولىپ تابىلادى.

مايرا باقىت

 

بولىسۋ:

1 پىكىر جازىلعان

پىكىر جازۋ


*