ستراتەگييالىق ماڭىزدى كەزدەسۋلەر

998
0
بولىسۋ:

مەملەكەتتىك ساپاردىڭ ەكىنشى كۇنى ەلباسى قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى بۇكىلقىتايلىق حالىق وكىلدەرى جينالىسى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ توراعاسى لي چجانشۋمەن كەزدەستى.

تۇراقتى كوميتەت توراعاسى لي چجان­شۋ قىتايدىڭ بۇكىلقىتايلىق حالىق وكىلدەرى جينالىسىنىڭ اتىنان قازاقستان پرەزيدەنتىنە ىلتيپات بىلدىرىپ, مەملە­كەتتىك ساپار اياسىندا جۇرگىزىلگەن كەلىس­سوزدەردىڭ جەمىستى بولعانىنا توقتالدى جانە سولاردىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا قول قويىلعان قۇجاتتار قازىرگى كەزەڭدەگى ەكى­جاقتى قاتىناستاردىڭ ناقتى دامۋ جوس­پارىن ايقىنداعانىن اتاپ وتتى.
– سىز – بىزدىڭ حالقىمىزدىڭ ناعىز دوسىسىز, ال مەن ۇشىن ەڭ قۇرمەتتى مەملە­كەت قايراتكەرلەرىنىڭ بىرىسىز. سىزدىڭ باس­شىلىعىڭىزبەن قازاقستاندا نارىقتىق ەكونوميكا قالىپتاسىپ, حالىقتىڭ جاع­دايى جاقسارا تۇستى, قوعامدا تۇراقتىلىق بار. قازاقستاننىڭ الەمدەگى جانە وڭىردەگى بەدەلى اردايىم ارتۋدا. وزدەرىڭىز «نۇرلى جول» دەپ اتاعانداي, سىزدىڭ مەملەكەتىڭىز جارقىن بولاشاققا جول اشتى. سىز حالىق اراسىنان شىقتىڭىز, ونىڭ ارمان-مۇددەسىن بىلەسىز جانە ۇزاق جىلدار بويى قازاقستاندى تابىستى دامۋ جولىنا باستاپ كەلەسىز. سىز – قىتاي حالقى ۇشىن قاھارمان تۇلعاسىز, باسشىلار ۇشىن ۇلگى سانالاسىز. سىزدەردىڭ دوستارىڭىز ارى كورشىلەرىڭىز رەتىندە قازاقستاننىڭ جە­تىستىكتەرى ۇشىن شىن جۇرەكتەن قۋانىش­تىمىز, – دەدى بۇكىلقىتايلىق حالىق وكىلدەرى جينالىسى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ توراعاسى.


مەملەكەت باسشىسى لي چجانشۋعا وزىنىڭ جانە قازاقستاننىڭ اتىنا ايتىلعان جىلى سوزدەرى ۇشىن ريزاشىلىق بىلدىردى.
– سىزدى بۇكىلقىتايلىق حالىق وكىلدەرى جينالىسىنىڭ تۇراقتى كوميتەتىنىڭ توراعاسى لاۋازىمىنا تاعايىندا­لۋىڭىز­بەن قۇتتىقتايمىن جانە زور تابىس تىلەي­مىن, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەكى ەلدىڭ پار­لامەنتارالىق ىنتىماقتاستىعى ماسەلە­لەرىن تالقىلاۋ ساتىندە بۇكىلقىتايلىق حالىق وكىلدەرى جينالىسىنىڭ حىح سەزىندە قابىلدانعان جانە ەلدەگى تۇراق­تىلىقتى قولداۋعا, سونداي-اق قويىلعان مىندەتتەردىڭ ورىندالۋىنا باعىتتالعان شەشىمنىڭ قىتاي ۇشىن تاريحي ماڭىزى بار ەكەنىن اتاپ وتتى.
سونىمەن قاتار قازاقستان پرەزيدەنتى قىتاي مەملەكەتىنىڭ 40 جىل بويى قى­تايلىق وزىندىك ەرەكشەلىگى بار سوتسياليزم قۇرۋ جولىمەن كەلە جاتقانىن جانە سونىڭ بارىسىندا الەمدىك دەڭگەيدەگى جەتىستىككە قول جەتكىزگەنىن ايتتى.

– قىتاي بۇگىندە الەمدەگى ەكونوميكاسى وراسان زور جە­تەكشى ەلدەردىڭ بىرىنە اي­نالدى. يننوۆاتسييالار جىلدام ەنگى­زىلىپ, عىلىم سالاسىنا تارتىل­عان ينۆەستيتسييا كولەمى ارتۋدا. ەلدەرىڭىز وز دامۋىنىڭ مۇلدە جاڭا جولىنا قادام باستى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
جيىننان سوڭ قازاقستان پرەزيدەنتى حالىق باتىرلا­رىنىڭ ەسكەرتكىشىنە گۇل شوعىن قويۋ راسىمىنە قاتىستى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ مەملەكەتتىك ساپار بارىسىندا تيانانمەن الاڭىندا ورنا­لاسقان حالىق باتىرلارىنىڭ ەسكەرتكىشىنە گۇل شوعىن قويىپ, قىتاي حالقىنىڭ حىح جانە حح عاسىرلارداعى ۇلت-ازاتتىق كۇرەسى بارىسىندا قۇربان بولعان پەرزەنتتەرىنىڭ رۋحىنا تاعزىم ەتتى.
مونۋمەنت 1840 جىلعى بى­رىنشى اپيىن سوعىسىنان باستاپ, 1949 جىلى قىتاي حالىق رەس­پۋبليكاسى قۇرىلعانعا دەيىنگى كەزەڭدەگى قىتاي رەۆوليۋتسييالىق قوزعالىسىنىڭ تاريحىنان سىر شەرتەتىن وقيعالارعا ارنالعان.
سودان كەيىن, مەملەكەت باس­شىسى CNPC كورپوراتسيياسى ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى ۆان يلينمەن كەزدەستى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ CNPC كومپانيياسىنىڭ مۇناي مەن گازدى وندىرۋ, تاسىمالداۋ جانە ونى قايتا وڭدەۋ سالالارى بويىنشا قازاقستاننىڭ نەگىزگى ارىپتەسى بولىپ سانالاتىنىنا توقتالىپ, بۇل كاسىپورىننىڭ ەلىمىزدەگى جۇمىسىنا قاناعات­تاناتىنىن ايتتى.
– جالپى, وسى جىلدار ىشىن­دە قازاقستاندا 100 ميلليون توننادان استام مۇناي وندىرىلدى. بىز سىزدىڭ كومپانيياڭىزبەن ىنتىماقتاستىقتى جال­عاس­تىرۋعا دايىنبىز. اسى­رەسە, «كەڭقيياق-اتىراۋ» مۇناي قۇبىرىن پايدالانۋ ارقىلى ىشكى نارىققا جانە قىتايعا جەتكىزىلەتىن مۇناي كولەمىن ارتتىرا الامىز, – دەدى. كومپا­نييا باسشىسى CNPC-دىڭ قا­زاقستانداعى ارىپتەستەرمەن 20 جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى ىنتىماقتاسا جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقانىن جانە زور جەتىستىك­تەرگە جەتكەنىن ايتتى.
– سىزدىڭ كوڭىل بولگەنىڭىزدىڭ جانە قىتاي ۇكىمەتى كومەگىنىڭ ارقاسىندا ايتۋلى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزدىك. سىزگە زور قۇرمەتىم مەن ريزاشىلىعىمدى بىلدىرۋگە رۇقسات ەتىڭىز. بىزدىڭ مۇمكىندى­گىمىزدىڭ بار ەكەنىن جانە ونى ودان ارى دامىتىپ, جۇمىس ىس­تەۋگە نيەتتى ەكەنىمىزدى جەتكىزگىم كەلەدى, – دەدى ۆان يلين.
كومپانييا باسشىسى قا­زاقستان پرەزيدەنتىنە ىسكەرلىك كەڭەس اياسىندا جۇرگىزىلگەن كە­لىس­سوزدەر مەن قول قويىلعان كە­لىسىمشارتتار جونىندە بايان­دادى.
– ۇكىمەتىمىز جانە سي تسزين­پين مىرزانىڭ جەكە وزى قازاقستاندىق ارىپتەستەرمەن تىعىز ىنتىماقتاستىقتى جاڭا دەڭگەيدە دامىتۋعا مۇددەلىلىك تانىتىپ وتىر. بۇل مىندەتتى ورىنداۋعا شامامىز جەتەتىنىنە كامىل سەنەمىز, – دەدى كومپانييا باسشىسى.


سونداي-اق نۇرسۇلتان نازارباەۆ قىتاي حالىق رەس­پۋبليكاسىنىڭ ىسكەر توپتار وكىلدەرىمەن كەزدەستى.
كەزدەسۋ بارىسىندا مەم­لەكەت باسشىسى قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى قازاقستاننىڭ ماڭىزدى ستراتەگييالىق ارىپ­تەستەرىنىڭ بىرى بولىپ سانالا­تىنىنا توقتالىپ, ەكى ەل ارا­سىندا تاريحي تۇرعىدان دوستىق جانە سەنىمدى قارىم-قاتىناس قالىپتاسقانىن ايتتى.
– قىتاي قازاقستانعا تىكەلەي ينۆەستيتسييا قۇيۋ كولەمى جونىنەن 4-ورىندى يەلەنەدى. 2017 جىلى ەكى ەل اراسىنداعى تاۋاراينالىمى 10,5 ميلليارد دوللار بولدى. بۇل جەردەگى
وسىم – 33 پايىز, – دەدى قا­زاقستان پرەزيدەنتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ قا­زاقستاننىڭ مۇناي-گاز, حيمييا جانە تاماق ونەركاسى­بىندە, سونداي-اق بانك, ماشينا جاساۋ, لوگيستيكا جانە باسقا دا سالا­لارىندا قىتاي كاپيتا­لىنىڭ قاتىسى بار 1200 كاسىپ­ورىن جۇمىس ىستەيتىنىن اتاپ وتتى.
– بۇگىن ەكى ەلدىڭ 300-دەن استام بيزنەس وكىلدەرى قاتىسقان ىسكەرلىك كەڭەس وتتى. 13 ميلليارد دوللاردان استام قارجى كولە­مىندەگى 40-قا جۋىق كوممەر­تسييالىق قۇجاتقا قول قويىلدى. سونىمەن قاتار يندۋسترييا­لاندىرۋ جانە ينۆەستيتسييا سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىق اياسىندا جالپى سوماسى 28 ميلليارد دوللار كولەمىندەگى 51 جوبانىڭ تىزىمى جاسالدى, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
مەملەكەت باسشىسى كەز­دەسۋگە قاتىسىپ وتىرعان كا­سىپكەرلەرگە قازاقستاننىڭ گەوساياسي تۇرعىدان ۇتىمدى ورنالاسقانى جانە وسى فاكتورعا بايلانىستى ونىڭ بيزنەس جاساۋداعى ارتىقشىلىعى جونىندە ايتتى.
– قازاقستان – 180 ميل­ليوننان استام تۇرعىنى بار, كەدەندىك شەكاراسى جوق ەۋرا­زييالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ مۇشەسى. قازاقستان اۋماعى ار­قىلى قىتاي مەن باسقا دا ازييا ەلدەرىن رەسەي, كاسپيي تەڭىزى, قارا تەڭىز, سونداي-اق يران جانە تۇركييا ارقىلى ەۋروپامەن بايلانىستىراتىن 5 تەمىرجول جانە 6 حالىقارالىق اۆتوموبيل جولى وتەدى. بۇل جۇكتى قىتايدان قازاقستان ارقىلى ەۋروپاعا جانە كەرى قاراي 15 كۇندە جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. جۇك تەڭىز جولىمەن جەتكىزىلەتىن بولسا, 2-3 ەسە كوپ ۋاقىت كەتەر ەدى, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
سونىمەن قاتار قازاقستان پرەزيدەنتى كەزدەسۋگە قاتىسۋ­شىلاردىڭ نازارىن: ينۆەس­تيتسييالىق تارتىمدىلىقتى ارتتىرۋ جانە بيزنەس ورتاسىن جاقسارتۋ ۇشىن قولدانىلىپ جاتقان شارالارعا, اتاپ ايت­قاندا كاسىپكەرلىك سالاسىنداعى زاڭنامانىڭ جەتىلدىرە تۇس­كەنىنە, شەتەلدىك ينۆەستورلار كەڭەسىنىڭ, «قازاق ينۆەست» جانە «قازاق ەكسپورت» ۇلتتىق كوم­پانييالارىنىڭ قۇرىلعانىنا, شەتەلدەن جۇمىس كۇشىن تارتۋ جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ ۇشىن ليتسەنزييا الۋ مەن كەلىسىم­دەر جاساۋ راسىمىنىڭ جەڭىلدە­تىلگەنىنە, سونداي-اق 11 ارنايى ەكونوميكالىق جانە 24 يندۋس­تريالدى ايماقتىڭ جۇمىسىنا قاتىسۋشىلار ۇشىن سالىق جەڭىلدىكتەرى مەن ارتىقشى­لىقتار بەلگىلەنىپ وتىرعانىنا اۋداردى.
– بىزدىڭ ەلدە اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ باعدارلاماسى جانە «تسيفرلى قازاقستان» ارنايى مەملەكەتتىك باعدار­لاماسى جۇزەگە اسىرىلۋدا. تۋ­ريستىك سالانى دامىتۋ تۇجى­رىمداماسى قابىلداندى. بىز ىرى كومپانييالارىمىزدىڭ گونكونگ جانە شانحاي بيرجا الاڭدا­رىنداعى IPO-عا شىعۋ مۇم­كىندىكتەرىن قاراستىرۋدامىز. ەحرو – 2017 كورمەسىنىڭ بازا­سىندا «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى جۇمىسىن باستادى. ول «جاسىل قارجى» قۇرالىن, يسلامدىق جانە يننو­ۆاتسييالىق قارجى قۇرالدارىن دامىتاتىن وڭىرلىك ورتالىققا اينالۋعا تيىس. قىتاي كومپانييا­لارىن وسى اۋقىمدى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ىسىنە اتسالىسۋعا شاقىرامىن, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
كەزدەسۋ بارىسىندا قى­تايدىڭ جەتەكشى كومپانييا­لارىنىڭ وكىلدەرى قازاقستاندىق ارىپتەستەرىمەن بيزنەستەگى بايلانىستارىن ورناتۋعا زور مۇددەلىلىك تانىتتى.
كەزدەسۋ سوڭىندا مەملەكەت باسشىسى وسىنداي باسقوسۋلار ەكى ەل اراسىنىڭ جاقىنداي تۇسۋىنە جانە وزارا تيىمدى ارىپ­تەستىكتىڭ نىعايۋىنا سەپتىگىن تيگىزەتىنىن ايتتى.

ا.احمەتقازى

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*