زەينەتاقى اكتيۆتەرىن باسقارۋدىڭ باعىتى وزگەردى

946
0
بولىسۋ:

زەينەتاقى جيناعىنداعى قاراجاتتىڭ قانشا تابىس تاباتىنى قارتتىعىن ويلاپ قام جەيتىن ار ازاماتتىڭ كوكەيىندە بولسا كەرەك-تى. اقشا قۇنىن جوعالتقان سايىن بۇل «ۋايىم» سانامىزدا سايراي تۇسەدى. بۇعان دەيىن ينۆەستيتسييانىڭ جىلىگىن شاعىپ مايىن ىشكەن ماماندار ۇلتتىق بانكتىڭ زەينەتاقى اكتيۆتەرىن باسقارۋ تاسىلىن تالاي سىنعا الدى. اسىرەسە, حالىقارالىق ازىربايجان بانكى وزىن بانكروت دەپ جارييالاعاندا مۇنداي پىكىرلەر لەگى باق بەتتەرىن شارلاعانىنا كوزىقاراقتى وقىرمان كۋا. بىراق ەسكەرتۋلەر نازاردان تىس قالعان جوق. ەندى ۇلتتىق بانك زەينەتاقى قورىنداعى قاراجاتتى ينۆەستيتسييالاۋدا جاڭا ستراتەگييالىق باعىتتى جۇزەگە اسىراتىن بولدى.

«ۇلتتىق بانك دەربەس باسقارۋ اياسىندا ارنايى مەحانيزم ازىرلەدى. ول ماكروەكونوميكالىق كورسەتكىشتەردى تالداۋ نەگىزىندە ينۆەستيتسييالىق جاعىنان تارتىمدى ەلدەردى تاڭداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ال بۇل ەلدەر JPMorgan جانە Merrill Lynch كومپانييالارى ازىرلەگەن جانە قاداعالايتىن دامۋشى ەلدەر وبليگاتسييالارىنىڭ عالامدىق يندەكسىنە ەنگەن» دەلىنگەن رەسمي باسپاسوز حابارلاماسىندا.

بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ساۋلە ەگەۋباەۆا زەينەتاقى اكتيۆتەرىن شەت­ەل­دىك جەكە كومپانييالاردىڭ باسقارۋى­نا بەرۋ پروتسەسى باستالعانىن حابارلا­دى. ونىڭ ايتۋىنشا, 2018 جىلدىڭ ناۋ­رىزىندا العاشقى كەلىسسوزدەر جۇر­گىزىلگەن. «بيىل ناۋرىزدا 220 ملن دول­لار Aviva Investors كومپانيياسىنىڭ سە­نىمگەرلىك باسقارۋىنا بەرىلدى. بۇل مە­كەمە – قاراجاتتاردى باسقارۋداعى ىرى توپ سانالاتىن Aviva PLC-تىڭ بىر بو­­­لىم­شەسى» دەدى ول. بىراق قوردىڭ باس­قار­ما تورايىمى نۇربۇبى ناۋرىزباەۆا­نىڭ ايتۋىنشا, ازىرگە بجزق قا­را­جاتىنىڭ بىر بولىگىن وتاندىق كوم­پانييالاردىڭ باس­قارۋىنا بەرۋ تۋرالى ناقتى اقاپا­رات جوق. «ول ۇلتتىق بانكتىڭ ينۆەستي­تسييا­لىق ستراتەگيياسىنا تىكەلەي بايلا­نىس­تى» دەدى ول نۇربۇبى ناۋرىزباەۆا.
بۇعان دەيىن, 2017 جىلى زەينەتاقى اك­تيۆتەرىن ينۆەستيتسييالاۋ ماقساتىندا جۇر­گىزىلگەن تالداۋ ناتيجەسىندە تۇراق­تى ماكروەكونوميكالىق كورسەتكىش­تەر­گە جانە كرەديتتىك رەيتينگتەرگە يە 11 دامۋشى ەل تاڭداپ الىنعان ەكەن. ولار – وڭتۇستىك-شىعىس ازييا, لاتىن امەريكاسى جانە شىعىس ەۋروپا اي­ماقتارىنداعى مەملەكەتتەر. ال 2017 جىل­دىڭ قاراشاسىندا ۇلتتىق بانك زەي­نەتاقى اكتيۆتەرىن برازيلييا, مەك­سيكا, چيلي, پەرۋ, پولشا, يندونەزييا جا­نە باسقا دا دامۋشى ەلدەر ۇكىمەتىنىڭ اقش دوللارىندا نومينيرلەنگەن مەم­لەكەتتىك باعالى قاعازدارىنا كە­زەڭ-كەزەڭمەن ينۆەستيتسييالاۋ شارا­لا­رىن جۇزەگە اسىرا باستاعان.


جيىندا بەلگىلى بولعانداي, 2018 جىل­دىڭ 1 ساۋىرىنە قاراي زەينەتاقى اك­تيۆتەرىنىڭ 73,29 پايىزدان استامى رەي­تينگى «ااا»-دان «BBB-»-عا دەيىنگى تاۋە­كەلى ەڭ تومەن قارجى قۇرالدارىنا, ال 15,58 پايىزى ۇستامدى دارەجەدەگى تاۋەكەلى بار (رەيتينگى «ۆۆ+» -تەن «ۆ-») قارجى قۇرالدارىنا ورنا­لاس­تىرىلعان. بى­راق ينۆەستيتسييالىق پورتفەلدىڭ 10,08 پايىزىنا تەڭ 849 ملرد تەڭگە مول­شەرىندەگى قارجى قۇرالدارىنىڭ رەي­تينگى باعالانباعان. سوعان قارا­ماس­تان, ولاردىڭ ەميتەنتتەرى الدىڭعى قا­تارلى حالىقارالىق اگەنتتىكتەر تا­را­پىنان بارابار كرەديتتىك رەيتينگ­تەر­گە يە جانە ولاردىڭ قارجىنى قاي­تارۋ جو­نىندە مەملەكەتتىك كەپىلدىگى بار.
ەندى وتكەن جىلى قازاق­ستان­دىق­تاردىڭ زەينەتاقى قورىنداعى جيناق­تارى قانشا پايدا تاپقانىن ەسەپتەلىك. قور ۇسىنعان رەسمي دەرەكتەرگە سۇيەن­سەك, 2017 جىلى بجزق سالىمشىلارى مەن الۋشىلارىنىڭ جەكە زەينەتاقى شوت­تارىنا ەسەپتەلگەن تازا ينۆەس­تي­تسييالىق تابىس سوماسى 550,6 ملرد تەڭگە بول­عان. ياعني, تابىستىلىق دەڭگەيى – 7,92 پايىز, ال بۇل كەزەڭدە ينفلياتسييا 7,1 پايىزدى كورسەتتى.
زەينەتاقى اكتيۆتەرىن بىر ارناعا ت­و­عىستىرعان 2014 جىلدان بەرى قورداعى قا­را­جات ورتاشا ەسەپپەن ينفلياتسييادان جوعارى دەڭگەيدە تابىس تاۋىپ وتىرعان. بىراق تەرىس سالدو كورسەتكەن كەزدەرى دە جوق ەمەس. مىسالى, ينفوگرافيكاعا نا­زار سالساق, 2014 جانە 2016 جىلدارى ين­فلياتسييا تابىس دەڭگەيىنەن جوعارى بول­سا, 2015 جىلدىڭ كورسەتكىشى, كەرى­سىن­­شە, كوڭىلگە قونىمدى ەكەنىن كو­رە­مىز.
ەلىمىزدىڭ زەينەتاقى جۇيەسى ۇشىن ين­ۆەستيتسييا قانداي ماڭىزدى بولسا, ەكو­نوميكالىق بەلسەندى حالىقتىڭ با­سىم بولىگىن قۇرايتىن وزىن-وزى جۇ­مىس­پەن قامتۋشىلار ماسەلەسى دە سونداي وزەك­تى. ويتكەنى شيرەك عاسىر وتپەي-اق ولار­دىڭ دا بىرازى قارتتاردىڭ قاتا­رىندا بولادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ وزى بيىلعى حالىققا جولداۋىندا «وزىن-وزى جۇمىسپەن قامتىعاندار مەن جۇ­مىسسىزدار ەكونوميكالىق وسىم­نىڭ رەزەرۆى سانالادى» دەپ اتاپ كور­سەتتى. بۇل ماسەلەگە كەلگەندە زەينەتاقى قورى وزىن-وزى جۇمىسپەن قامتۋشىلاردىڭ ستا­تۋسىن انىقتاۋ ماقساتىندا اي سايىن جارنا تۇسپەيتىن شوتتاردى وڭ­دەۋ پروتسەسىن جۇزەگە اسىرىپ جاتقانىن حابارلاعان ەدى. «2018 جىلدىڭ اقپان-ناۋرىز ايلارى ارالىعىندا 71 مىڭنان استام سالىمشىمەن بايلانىس ورنا­تىل­عان. تەلەفون ارقىلى حابارلاسۋ نا­تيجەسىندە سول سالىمشىلاردىڭ 25 پايى­زى (8 953 ادام) قوسىمشا اقىل-كەڭەس الۋ ۇشىن قورعا حابارلاستى. سون­داي-اق 9 789 جەكە زەينەتاقى شوتىنا جار­نا تۇستى. ال بۇل بايلانىس ورنا­تىل­­­عان سالىمشىلاردىڭ 14 پايىزىن قۇ­راي­دى» دەلىنگەن حابارلامادا. وسى­­­لاي­­شا, قور وكىلدەرى حابارلاسقان سا­­­­لىم­شىلاردىڭ 68 پايىزىنىڭ جۇ­مىس­­سىز ەكەندىگى, ال 15 پايىزىنىڭ وزىن-وزى جۇمىسپەن قامتۋشىلار ەكەن­­­­دى­گى انىقتالعان. ارينە, قور وكىل­­دەرى جۋر­ناليستەرگە ەكونو­مي­كا­لىق تۇرعى­دان بەلسەندى تۇر­عىن­دار­دىڭ بارلىعىن جيناقتاۋشى زەي­نە­تاقى جۇيەسىمەن قامتۋ ۇشىن وسى با­­عىتتاعى جۇمىستار­دىڭ ودان ارى جال­­عاساتىنىن ايتتى.
زەينەتاقى قورىنان قاراجات جىم­قىر­دى دەپ ايىپتالعان ەكس-باسشى­لار­دىڭ جاعدايىن دا باق وكىلدەرى ەس­كەرۋ­سىز قالدىرماعان ەكەن. وتاندىق باس­­پا­سوز قۇرالدارىنىڭ حابارلاۋىن­شا, نۇربۇبى ناۋرىزباەۆا بجزق قارا­جا­تىن ىسى­راپ ەتكەندەرى ۇشىن سوتتال­عان بۇرىنعى جەتەكشى رۋسلان ەردەناەۆ پەن باسقا دا ازا­ماتتاردان زەينەتاقى قورى تاعى دا 1,7 ملرد تەڭگە وندىرىپ الۋدى كوزدەپ وتىر­عانىن جەتكىزگەن.

كاميلا دۇيسەن

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*