باعدارلامالار بىر-بىرىنە بايلانسا

1192
0
بولىسۋ:

باستاما, باعدارلاما, جوبا, جوسپار دەگەندەر جاعىنان ەش كەندە ەمەسپىز. وسىعان دەيىنگى جۇرىپ وتكەن جولىمىزعا قاراساق, تالاي نارسەنىڭ بولعانىن كورەمىز: جەكەشەلەندىرۋدىڭ بىرنەشە جوباسى, ەكونوميكالىق دامۋدىڭ بىرقاتار باعدارلاماسى, ونىڭ ىشىندە «كلاستەر» دەگەن بار, سوڭعىسى – يندۋسترييالىق-يننوۆاتسييالىق دامۋ, قىل اياعى «بەس باستاماعا» دەيىن قىرۋار باعدارلاما قابىلدانعان. الايدا, سونىڭ بارى – كەزەڭ-كەزەڭگە ارنالعان; بىر-بىرىمەن قابىسا بەرمەيدى, بىر سوزبەن ايتقاندا ماعىنالىق تۇتاستىق, مازمۇندى ساباقتاستىق جوققا تان.

ەلباسى بيىلعى بەس باستاماسىن جارييالاعاندا بىلاي دەدى: – بىردەن ايتايىن: بۇگىن ايتىلاتىن ۇسىنىستىڭ بارى – ەسەپ-قيسابى مۇقييات جاسالعان باعدارلاما. بۇل – ەلدىڭ يگىلىگىنە ارنالعان ۇتىمدى, سونىمەن قاتار, وپتيميستىك جوبا. مەن وركەندەگەن قازاقستان – ەڭ الدىمەن مەملەكەتى وزىن قورعاپ, قولدايتىنىن, قامقورلىق جاسايتىنىن سەزىنەتىن, تيىسىنشە ەلىن جان جۇرەگىمەن سۇيەتىن, وزدەرىنە سەنىمدى ادامدار دەپ سانايمىن. سول سەبەپتى, بىز بۇگىن جاڭا, اۋقىمدى الەۋمەتتىك جوبالارعا جول اشامىز.

پرەزيدەنتتىڭ بەس باستاماسى: – «اربىر وتباسىنا باسپانا الۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىن بەرۋ», «جالا­قىسى تومەن جۇمىسشىلاردىڭ ەڭبەكاقىسىن كوبەيتۋ ۇشىن ولاردىڭ سالىق جۇكتەمەسىن ازايتۋ», «جوعارى بىلىم الۋدىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن ساپاسىن ارتتىرىپ, ستۋدەنت جاستاردىڭ جاتاقحاناداعى جاعدايىن جاقسارتۋ», «شاعىن نەسيە بەرۋدى كوبەيتۋ», «ەلدى گازبەن قامتاماسىز ەتۋدى جالعاستىرۋ» – ەل ۇشىن وزەكتى.
ن.نازارباەۆتىڭ ماڭگىلىك ەل يدەياسىنىڭ شەڭ­بەرىندە 2014 جىلدان بەرى «سەرپىن – 2050: ماڭگىلىك ەل جاستارى – يندۋستريياعا» اتتى الەۋمەتتىك جوبا ىسكە قو­سىل­عانى بەلگىلى. بۇل جوبا – بۇگىندە ەلىمىزدەگى ەڭ تانى­مال الەۋمەتتىك باستامالاردىڭ بىرەگەيى. وسى «سەر­­پىن» ارقىلى قازاق جاستارى ساپالى بىلىم الىپ, تۇ­­راق­تى جۇمىس تابا الادى. جوبانىڭ باستى ماق­سا­تى – ەڭ­بەك رەسۋرستارىنىڭ مول ارتىقشىلىعى ورىن الىپ وتىرع­ان رەسپۋبليكانىڭ وڭتۇستىك وڭىرىنىڭ – الماتى, ماڭعىستاۋ, جامبىل, وڭتۇستىك قازاقستان, قىزىلوردا وبلىستارى جاستارىن ەڭبەك رەسۋرستارىنا سۇرانىس كوپ باتىس جانە سولتۇستىك ايماقتاردا بىلىم الۋعا جاعداي جاساپ, كەيىن سول جەرلەردە جۇمىسقا ورنالاستىرۋ مۇمكىندىگىن جاساۋ. جوبا بويىنشا بىلىم گرانتتارىنا يە بولعان ستۋدەنتتەرگە جاتاقحانا بەرىلەدى. جاستار وقۋدى بىتىرگەننەن كەيىن ولاردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ ماسەلەسى دە قاراستىرىلعان. تۇرمىستىق جاعىنان دا قوسىمشا الەۋمەتتىك كومەك كورسەتىلەدى.
قازىر قازاق جاستارى جۇمىس ىزدەپ وڭتۇستىك كورەيا, كانادا, تۇركييا جاققا كەتىپ جاتىر. ال قازاقستاندا جۇمىس كۇشى از, ونىڭ ۇستىنە ەلىمىزدىڭ 9 وڭىرىندە بالا تۋۋ دەڭگەيى تومەن. قايدا قاراساق تا, ەڭبەك كۇشى مەن كادر تاپشىلىعى بايقالادى. مەملەكەت يندۋسترييالىق-يننوۆاتسييالىق دامۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا قۇمبىل كىرىستى. جاستار ەلدەن ىرگەسىن اۋلاققا سالىپ, جايلى جەر ىزدەپ, كەتە باستاسا ەلدە كىم قالادى? قازاق­ستاندى كىم كوتەرەدى? مەملەكەتىمىز قالاي وركەندەيدى?
«سەرپىن – 2050» جوباسىنىڭ ماقساتى جاقسى: حالىق سانى كوپ وبلىستاردان جاستاردى اكەلىپ, سولتۇستىك وبلىستارداعى جەرگىلىكتى وقۋ ورىندارىندا قاجەت ماماندىقتار بويىنشا بىلىم بەرىپ, سول جەردە جۇ­مىسقا ورنالاستىرۋ, سويتىپ كادر ماسەلەسىن شەشۋ. دەموگرافييالىق دەرەكتەر بويىنشا, رەسپۋبليكامىز­دىڭ 5 وبلىسىندا بالا تۋۋ دەڭگەيى وتە جوعارى. بىر عانا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى ماقتارال اۋدانىنداعى حالىق سانى 500 مىڭعا جۋىقتادى. وقو اكىمشىلىگى بۇل اۋداندى قايتا بولۋ تۋرالى تەككە باستاما كوتەرىپ وتىرعان جوق. وڭتۇستىك وڭىرلەردە مەكتەپ بىتىرۋشى تۇلەكتەردىڭ جەرگىلىكتى جەردەگى جوعارى جانە ورتا كاسىپ­تىك وقۋ ورىندارىنا وقۋعا تۇسۋى قيىنداپ كەتكەنى جاسى­رىن ەمەس. قولدارىندا تاباقتاي ديپلومى بولسا دا ولار­دىڭ كوبى جۇمىسسىزدار قاتارىنا قوسىلاتىنى بەلگىلى.
ەڭ الدىمەن, جاستاردى جاتاقحانا تابۋ قينايدى. سوسىن ناقتى جۇمىس تابۋ – ۇلكەن ماسەلە. ودان كەيىنگىسى – سول وڭىردە تۇراقتاپ قالۋ. ال بۇل ۇشىن باسپانا قاجەت. قازاقستان ۇكىمەتى وسى تۇرعىدان العاندا جاستاردىڭ سولتۇستىك وڭىرلەردە تۇراقتاپ قالۋى ۇشىن كەشەندى ىس-شارالار جوسپارىن جاساپ, بەكىتۋى تيىس. مەملەكەت باسشىسىنىڭ بەس باستاماسى مەن مەملەكەتتىك باعدارلامالار بىر-بىرىنە تىعىز بايلانسا دۇرىس بولادى. جىل سايىن ارناۋلى گرانتقا تۇسىپ, قاجەتتى ماماندىقتار بويىنشا وقيتىن جاستاردىڭ ەسەبىن الىپ, ولاردىڭ بولاشاق جۇمىس ورىندارى مەن تۇرعىن ۇي ماسەلەسىن شەشۋدى بىرىنشى كەزەكتە قولعا الۋ كەرەك. ايتپەسە, جاستار «سەرپىن» باعدارلاماسى بويىن­شا وقىپ, ديپلوم الىپ, كەيىن نە جۇمىس تاپپاي, نە باس­پانا تاپپاي, اينالىپ كەلگەندە وزىنىڭ تۋعان جەرىنە قاراي تارتىپ كەتەتىن بولسا, بارى بەكەرگە شىعادى.
مەملەكەت باسشىسى ستراتەگييالىق باعىت-باعداردى بەلگىلەپ بەرەدى. ۇكىمەتتىڭ مىندەتى – سولاردى ۇيلەستىرۋ. «بەس باستاما» – جاپ-جاقسى دۇنيە. سونىڭ ورايىن كەلتىرۋ, ادەمى ۇيلەستىرۋ, ناقتى ورىنداۋ كەرەك-اق. «الاۋلايلىم تاۋسىلسا, قالاۋلايلىم تاعى بار» دەپ, ۇزىن ارقان, كەڭ تۇساۋعا سالىنىپ جۇرە بەرۋگە استە بولمايدى.

نۇرتورە جۇسىپ

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*