بيۋدجەتكە تۇزەتۋلەر قۇپتالدى

948
0
بولىسۋ:

ماجىلىس سپيكەرى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن جالپى وتىرىستا دەپۋتاتتار «2018-2020 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى» زاڭ جوباسىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلاردى ماقۇلدادى. تۇزەتۋلەر ەلباسىنىڭ «قازاقستاننىڭ ۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك», «تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسييا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» جولداۋلارىن, پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان.

بيۋدجەتكە تۇزەتۋلەردى تالقىلاۋ با­رىسىندا پالاتانىڭ قارجى جانە بيۋدجەت, الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ كوميتەتتەرى تالدامالىق, سوتسيو­لو­گييالىق زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ جانە كەڭەس-كونسالتينگتىك قىز­مەتتەردى ساتىپ الۋ شىعىن­دارىن ارتتى­رۋدىڭ قانشالىقتى ورىندى ەكەنىنە قاتىستى ماسەلە كوتەردى. ماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋلين وسى جەكەلەگەن باپتار بويىنشا بىرقاتار مينيسترلىك­تەردىڭ بيۋدجەت شىعىستارىنىڭ ۇلعايتىل­عانىنا نازار اۋداردى.
– شىنىندا, الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەر مەن كەڭەس-كونسالتينگتىك قىزمەتتەردىڭ بايىبىنا بارۋ قاجەت. مىسالى, 2018 جىلعا ارنالعان بيۋد­جەتتە بۇدان بۇرىن الەۋمەتتىك زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ۇشىن 17 مەملەكەتتىك ورگانعا 7,2 ميلليارد تەڭگە بەرىلگەن بولاتىن. ەندى ناقتىلانعان 2018 جىل بيۋدجەتىندە الەۋ­مەتتىك زەرتتەۋ­لەرگە تاعى دا 3,3 ملرد تەڭگە بولۋ قاراس­تىرىلىپ وتىر, – دەدى پالاتا توراعاسى.
وسى ورايدا, ول دال وسى بيۋدجەتتە مى­سالعا, مۇگەدەك جانداردى باعىپ-قاعاتىن ادامدارعا بولىنەتىن جاردەماقى ۇشىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 2,7 ملرد تەڭگە, ال ەلىمىزدە ورىن العان سۋ تاسقىندارىنا بايلانىستى ىىم-گە 1,6 ملرد تەڭگە بەرۋ كوز­دەلگەنىن العا تارتتى.
– بىزدە سوندا الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەر سالاسىندا سۋ تاسقىندارىنان دا قيىن توتەنشە جاعداي تۋىنداپ وتىر ما? – دەدى اڭ-تاڭ بولدى ن.نىعماتۋلين.
ول وسى جاعدايدىڭ جىل سايىن قايتا­لا­نا بەرەتىنىن ايتتى. ماسەلەن, بىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە وتكەن جىلى ال­دىمەن 770 ملن تەڭگە بولىنگەن, كەيىن بيۋد­جەتتى ناقتىلاۋ كەزىندە ول سوماعا تاعى 540 ملن تەڭگە قوسىلعان. ال بيىل بعم الەۋ­مەتتىك زەرتتەۋلەر ۇشىن وسى بيۋدجەت اياسىن­دا بۇرىن العان 460 ملن تەڭگەگە قوسىمشا, تاعى 800 ملن تەڭگە سۇراۋدا.
– بۇل جىل سايىن وسى ماقساتقا (الەۋ­مەتتىك زەرتتەۋلەرگە) ميللياردتان ارتىق قارجى جۇمساۋ كەرەك دەيتىن بىر جوسپارعا اينالىپ بارا جاتقان سيياقتى, – دەي كەلىپ, ن.نىع­ما­تۋلين بارلىق مينيسترلىكتەر بويىنشا وسىن­داي زەرتتەۋلەر ناتيجەلەرى مەن قورى­تىن­دىلارىن پراكتيكالىق قول­دانۋ, ىسكە جاراتۋ مۇمكىندىگى ماسەلەسىنە دە توقتالدى.
بيۋدجەتكە تۇزەتۋلەرگە سايكەس, سونداي-اق ينۆەستيتسييالار جانە دامۋ مينيستر­لىگىنە – اۆتوموبيل جولدارىنىڭ ساپاسىن جاقسارتۋعا, «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە ين­جە­نەرلىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا, «وڭىر­لەردى دامىتۋدىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى باع­دارلاماسى» بويىنشا اۋىلدى ەلدىمەكەندەردە سۋمەن جابدىقتاۋ جانە سۋ بۇرۋ جۇيەلەرىن دامىتۋعا قوسىمشا 100,6 ملرد تەڭگە بەرىلەدى.
بىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە جاڭار­تىلعان بىلىم بەرۋ مازمۇنى بويىنشا باس­تاۋىش, نەگىزگى جانە جالپى ورتا بىلىم بەرۋدىڭ وقۋ باعدارلامالارىن ىسكە اسى­را­تىن مەكتەپ­تەردىڭ مۇعالىمدەرىنە, سونداي-اق ۇلتتىق بىلىكتىلىك تەستىلەۋىنەن وتكەن جانە باستاۋىش, نەگىزگى, جالپى ورتا بىلىم­نىڭ وقۋ باعدارلا­ما­لارىن ىسكە اسىراتىن مۇعالىمدەردىڭ پەداگو­گيكالىق شەبەرلىك بىلىكتىلىگى ۇشىن قوسىمشا اقىلاردى تولەۋگە بۇرىنعى قاراجاتتار سىر­تىندا تاعى 112,4 ملرد تەڭگە ارنا تارتادى.
اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى اۋىل شارۋاشىلىعى جانۋارلارىن, تەحنيكا مەن تەحنولوگييالىق جابدىقتاردى ساتىپ الۋعا نەسيە بەرۋ, سونداي-اق ليزينگ كەزىندە سىياقى مولشەرلەمەلەرىن سۋبسيدييالاۋعا, اوك-تى جانە اگرارلىق عىلىمدى دامىتۋعا, سۋ رەسۋرس­تارىن تيىمدى باسقارۋعا, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا بيۋدجەتتىك كرەديتتەر بەرۋ ارقىلى مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ قار­جىلىق شارالارىن پايدالانۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جولىمەن اوك ونىمدەرىن وندى­رۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا قوسىمشا 39,5 ملرد تەڭگە جۇمساماق.
ىشكى ىستەر مينيسترلىگى «تۇرعىن ۇي قا­تىناستارى تۋرالى» جاڭا زاڭنىڭ نور­مالارىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا 2018 جىلدىڭ 1 قاڭتا­رىنان باستاپ اسكەري قىز­مەتشىلەر مەن ولار­دىڭ وتباسى مۇ­شەلەرىن تۇرعىن ۇيمەن قام­تاماسىز ەتۋدىڭ جاڭا تەتىگىن ەنگىزۋگە باي­لانىستى تۇرعىن ۇي تولەمدەرىنە قوسىمشا – 10,0 ملرد تەڭگە, قورعانىس مينيسترلىگى 2018 جىل­دىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ اسكەري قىز­مەتشىلەر مەن ولاردىڭ وتباسى مۇشەلەرىن تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ جاڭا تەتىگىن ەنگىزۋگە بايلانىستى تۇرعىن ۇي تولەمدەرىنە قوسىمشا – 10,1 ملرد تەڭگە, ۇلتتىق ەكو­نو­ميكا مينيسترلىگى جاڭا ميكرو­كاسىپورىندار قۇرۋ جانە جۇمىس ىستەپ تۇرعان بيزنەستى كەڭەيتۋ ۇشىن شاعىن كاسىپكەرلىك سۋبەك­تىلەرىنە ميكرو­كرەديتتەر بەرۋگە قوسىمشا 12,4 ملرد تەڭگە الادى.
ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترى ت.سۇلەي­مەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, 2018 جىلعا ارنالعان نەگىزگى ماكروكورسەتكىشتەر مەن بيۋدجەت پا­رامەترلەرى بولجامىنىڭ وسىلايشا قايتا قارالىپ, ناقتىلانۋىنا بىرنەشە نەگىزگى فاكتور ىقپال ەتكەن.
– بىرىنشىدەن, 2017 جىلى نومينالدى جالپى ىشكى ونىم 52,4 ترلن تەڭگە دەڭگەيىندە باعالانعان ەدى. ول 558 ملرد تەڭگەگە ۇلعاي­دى. ناقتى وسىم 4 پايىزدى قۇرادى. ەكىن­شىدەن, 2018 جىلعى قاڭتار-اقپاندا ەكو­نومي­كانىڭ وسىمى 4 پايىزعا جەتتى. ۇشىن­شىدەن, 2018 جىلى مۇنايدىڭ بولجامدى باعاسى بىر باررەلىنە 45 دوللاردان 55 دوللارعا دەيىن ۇلعايدى. مەتالداردىڭ باعا يندەكسى 0,4 پايىزعا ارتتى. تورتىنشىدەن, اقش دوللارىنا قاتىستى تەڭ­گەنىڭ ەسەپتىك باعامى 340 تەڭگە دەڭگەيىندە ساقتالدى. 2017 جىلعى ناق­تىلانعان بازانى ەسەپكە الا وتىرىپ, 2018 جىلى نومينالدى جىو 57,2 ترلن تەڭگە كولەمىندە بولجانادى. ول تامىزدا ماقۇل­دانعان كورسەتەكىشتەن 1,3 ترلن تەڭگەگە ارتىق. ناقتى جىو 3,8 پايىز دەڭ­گەيىندە كۇ­تىلۋدە, – دەدى تيمۋر سۇلەي­مەنوۆ.
جالپى وتىرىستا سونىمەن بىرگە, پا­لاتا 2004 جىلعى 18 ماۋسىمداعى ۇقشۇ اياسىندا قۇپييا اقپاراتتىڭ ساقتالۋىن وزارا قامتاماسىز ەتۋگە بايلانىستى كەلى­سىمگە وزگەرىستەر ەنگى­زەتىن زاڭ جوباسىن قۇپ­تاپ, سەناتقا جولدادى. قۇجات ۇقشۇ كەلىسىمىنە قاتىسۋشىلار ورتا­سىن كەڭەيتۋ مۇم­كىندىگىن قامتاماسىز ەتەدى.
وسى كۇنى ماجىلىس ۆەتناممەن ارادا قىل­مىستىق ىستەر بويىنشا وزارا قۇ­قىق­تىق كومەك تۋرالى جانە ليتۆامەن ارادا باس بوستان­دىعىنان ايىرۋعا سوتتالعان ادامداردى جانە مەديتسينالىق سيپاتتاعى ماجبۇرلەۋ شارالارى قولدانىلعان ادام­داردى بەرۋ تۋرالى شارت­تاردى راتي­فيكاتسييالاۋعا قاتىستى زاڭ جوبا­لارىن جۇمىسقا قابىلداپ الدى.

 

ەرىك ەردەنوۆ

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*