تەرمينالدار توڭكەرىسكە دايىن با?

998
0
بولىسۋ:

تولەم جۇيەلەرىندەگى جاڭا تەحنولوگييالار ورتالىق ازييا نەمەسە تمد ەلدەرى اراسىندا بىزگە العاشقىلاردىڭ بىرى بولىپ جەتىپ جۇر. ويتكەنى الەمگە اشىق نارىقتا تەحنولوگييا ترانسفەرتى دە تەز جۇزەگە اسىرىلادى. سونىڭ بىرى 2006 جىلدارى قولدانىسقا ەنگەن تولەم تەرمينالدارى ەدى. بۇل نارىقتىڭ باستاۋىندا تۇرعان كومپانييالاردى قازىر كەزدەستىرۋ قيىن. مۇنىڭ سەبەبىن كەيبىر ساراپشىلار قىزمەت كورسەتۋ اياسىنىڭ تارلىعىمەن تۇسىندىرىپ جۇر.
قازىرگى تاڭدا ۇلتتىق بانكتىڭ رەەسترىن­دە 15 تولەم جۇيەسى تىركەلگەن. مىڭعا جۋىق قىزمەت تۇرى ۇشىن تولەم جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن تەرمينالدار سانى سوڭعى كەزدەرى ارتپاسا, كەمي تۇسكەن جوق.
وسىعان دەيىن Visa-نىڭ ورتالىق ازييا ەلدەرىندەگى ايماقتىق مەنەدجەرى عالىم تابىلديەۆ ەلىمىزدە ەلەكتروندى تولەم­دەردى دامىتۋدا جوعارى مۇمكىندىكتەرى بار ەكەنىن ايتقان. ول «ەلىمىزدە قولما-قول ەمەس تولەمدەردىڭ الار ۇلەسى از ەكەنى بەلگىلى. بىز سوڭعى كەزدەرى روS-تەرمي­نال­داردىڭ ارتىپ كەلە جاتقانىن بايقادىق. بۇگىندە ولاردىڭ سانى 120 مىڭعا جۋىق. بۇل – وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 20 پايىزعا ارتىق كورسەتكىش. ودان بولەك, قولما-قول ەمەس تولەمدەردىڭ سانى دا ەكى ەسەگە ۇلعايعان. دەمەك, ەلەكتروندى تولەمدى دامىتۋ تۇرعىسىندا قازاقستاننىڭ مۇمكىندىگى جوعارى» دەگەن بولاتىن. راسىمەن دە, قارجى رەتتەۋشىنىڭ ستاتيس­تيكالىق دەرەكتەرىنەن 2018 جىلدىڭ 1 ناۋرىزىندا قازاقستاندا 129 933 روS-تەرمينالى مەن 15 437 تولەم تەرمينالدارى تىركەلگەنىنە كوز جەتكىزەمىز. ەكونوميست ماقسات حالىقتىڭ ايتۋىنشا, ەل اۋما­عىندا بايىرعى كاسسالاردى الماستىرعان مىڭداعان تەرمينالدىڭ قىزمەتىن تۇتىنۋشىلار بەلسەندى تۇردە پايدالانۋدا. اسىرەسە, قاربالاسىپ جاتاتىن قالا حالقى ۇشىن تاپتىرماس قۇرال بولدى.
– قارجى جۇيەسى بۇگىندە ۇلكەن وز­گەرىستەرگە ۇشىرادى دەۋگە بولادى. تولەم جۇيەلەرىنىڭ ونلاين جانە ەلەكتروندى فورماتقا كوشۋى – زامان تالابى. بىر جاعىنان بۇل حالىققا دا تيىمدى, ۋاقىتىن ۇنەمدەيدى, ەكىنشى جاعىنان, اقشالاردىڭ ەلەكتروندى فورماتتا قوزعالۋى ەكونو­ميكاداعى اقشا اينالىمىنىڭ تازالىعىن قامتاماسىز ەتەدى, – دەيدى ساراپشى.
باق بەتتەرىندە جارييالانعان اقپارات­تاردا باسەكەلەستىكتى قورعاۋ اگەنتتىگى 2013 جىلعى ەلىمىزدەگى تولەم تەرمينالدار نارىعىن 2 ملرد اقش دوللارىنا باعا­لاعان. بۇگىندە بۇل نارىقتاعى الىپ ۇشتىككە كىرەتىن كومپانييالار قازاقستاندا 80 مىڭنان استام تەرمينال ورناتىپ ۇلگەرگەن. ونىڭ ىشىندە بىر عانا ۇيىمنىڭ اۋديتورييا­سى 5,5 ملن ادامعا جۋىقتايدى. ارقايسىسى كەم دەگەندە مىڭنان استام قىزمەت تۇرىنە تولەم جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
قازاقستاندىق بانكتەر دە – وتاندىق تولەم جۇيەسىنىڭ اۋىر سالماعىن ارقالا­عاناردىڭ قاتارىندا. قارجى رەتتەۋشى بىزدە بانك كليەنتتەرىنە ينتەرنەت جانە موبيلدى بانكينگتەن بولەك POS-تەرمينالدار مەن اپ-ساتتە تولەم جاسايتىن تەرمينالدار, بانكوماتتار قولجەتىمدى ەكەنىن مالىمدەيدى. بۇگىندە ەلەكتروندى بانك تەرمينالدارىنىڭ قۇرىلىمىنا كەلسەك, ولاردىڭ ەڭ كوپ بولىگى POS-تەرمينالدارعا تيەسىلى. بىر ەرەكشەلىگى كاسىپكەرلىك دامىعان سايىن مۇنداي «تەمىر كاسسالارعا» دەگەن سۇرانىس تا ارتا تۇسەدى. مىسالى, 2014 جىلدان باستاپ ساۋدا جانە قىزمەت كورسەتۋ ورىندارىنداعى POS-تەرمينالداردىڭ سانى ارتقان. بۇل كليەنتتەرگە بانك كارتالارىن پايدالانۋ ارقىلى عانا بىر مەزەتتە قىزمەت نەمەسە تاۋار قۇنىن وتەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ۇلتتىق بانك مالىمەتتەرىنە سۇيەنسەك, 2017 جىلدىڭ قاڭتار-قىركۇيەگى ارالىعىندا تولەم ۇيىمدارى 538,3 ملرد تەڭگەگە قىزمەت كورسەتكەن. ونىڭ ىشىندە تۇتىنۋشىلاردىڭ 65 پايىزى تەرمينالدار ارقىلى موبيلدى وپەراتورلاردىڭ قىزمەتى ۇشىن اقى تولەسە, 10 پايىزى – كوممۋنالدىق قىزمەتكە, 2,2 پايىزى تاۋارلارعا تولەم جاساعان. دەگەنمەن كاسىپكەرلەردىڭ كوپشىلىگى الى دە قولما-قول ەمەس تولەم تۇرىن پايدا­لانبايدى ەكەن. ارينە, «كولەڭكەدەگى» كاسىپكەر بولۋدىڭ سىرى دا وسىندا.
حالىق بانكتىڭ تورايىمى ۇ.شاياح­مەتوۆا ۇكىمەتتىڭ كاسىپكەرلىكتى قولداۋ نەمەسە تولەم جۇيەلەرىن دامىتۋعا قاتىستى جوسپارلارىنا ساۋدا سالا­سىنداعى شاعىن مەكەمەلەر توسقاۋىل بولىپ وتىر­عانىن ايتقان بولاتىن. «ويتكەنى ولار POS-تەرمينالداردى ورناتۋعا دايىن ەمەس. بۇگىندە مەملەكەت e-commerce پەن كيبەر­قورعانىس زاڭنا­ماسى اياسىندا, بىرىڭعاي پروتسەسسينگتىك جانە تولەم ورتالىقتارىن قۇرۋ جونىندە كوپتەگەن باستامالار كوتەرىپ وتىر. مۇنىڭ بارلىعى قازاقستانداعى ديد­جيتاليزاتسييا ۇردىسىمەن بايلانىستى. كاسىپورىندار «مەملەكەت POS-تەرمينال­دار ساتىپ الۋدى سۋبسيدييالاسا نەمەسە قارجىلاندىرسا» دەگەن باستاما كوتەرىپ جۇر. بىراق ەندى ونىڭ قاجەتى بولماۋى مۇم­كىن. ويتكەنى قازىر تولەم پروتسەسىن بارىنشا جەڭىلدەتۋگە ارنالعان تەحنولو­گييالار بار» دەگەن ەدى باق وكىلدەرىنە پىكىر بىلدىرگەن بانك باسشىسى. بىراق قازىرگى تەحنولوگييانىڭ مۇمكىندىكتەرى بولاشاقتا بۇل تەرمينالدىڭ دا ورنىن باسۋى بەك مۇمكىن.
– كەشە عانا ۇلتتىق بانك بلوكچەين تەحنولوگيياسىنا نەگىزدەلگەن نوتالارىن شىعارىپ ساتاتىن ينۆەست قۇرالدى قولدا­نىسقا ەنگىزدى. بۇل دا – قارجى سالاسىن­داعى اقپاراتتىق جۇيەلەردىڭ دامۋىنا قاراي قادام باسىپ كەلە جاتقانىمىزدىڭ كورىنىسى. مۇنداي وزگەرىستەردىڭ بولعانى قۇبا-قۇپ. بولاشاقتا دا اقشا اينالى­مى ونلاين فورماتتا جۇرسە, وندا كولەڭكەلى ەكونو­ميكادا جۇرگەن ارتىق اقشادان ارىلار ەدىك. ارى بۇل نارىقتى رەتتەۋ ىڭعايلى بولا تۇسەر ەدى. مۇندا سوڭعى كەزدە پايدا بولعان كيبەر­قىلمىس ماسەلەسىن دە نازاردان تىس قالدىرماۋ قاجەت. سوندىقتان ۇلتتىق بانكتىڭ بلوكچەين تەحنولوگيياسىن قولدا­نىس­قا ەنگىزۋى دال قازىر كەرەك دۇنيە بولدى. سەبەبى, بۇل تەحنولوگييا قاراجات قاۋىپسىز­دىگىنە دە كەپىلدىك بەرەدى. الداعى ۋاقىتتا قارجى جۇيەسىندەگى وپەراتورلار بلوكچەين تەحنولوگيياسىنىڭ نەگىزىندە دامىسا دەپ ۇمىتتەنەمىن. تولەم تەرمينالدارىنا كەلەر بولساق, قازىرگى كەزدە كەڭ سۇرانىسقا يە بولعانىمەن, داۋرەنى وتىپ بارا جاتقانداي اسەر قالدىرادى. قازىر اربىر بانك كارتاسىن قولدانۋشى وزىنىڭ جەكە كابينەتى ارقىلى بۇكىل قارجىلىق وپەرا­تسييالاردى جۇزەگە اسىرا الادى. ەگەر دە بۇكىل حالىقتى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتە السا, وندا مۇنداي تەرمينالدار ۇسىناتىن قىزمەت تۇرلەرى بىرتىندەپ ازايا بەرەتىن سەكىلدى, – دەيدى ەكونوميست ماقسات حالىق.
ساراپشىلاردىڭ پىكىرىن ەسكەرسەك, الداعى ۋاقىتتا «بىر تەرەزە» قاعيداسى سەكىلدى بىر كارتامەن بارلىعىن تولەۋگە دە بولاتىن سەكىلدى. تىپتى كەيبىر ماماندار قاراپايىم تولەم كارتالارى وسى نارىقتا تەرمينالدار تۇرماق, بانكتەردىڭ وزىمەن باسەكەگە تۇسۋى مۇمكىن دەپ بولجايدى. ولارعا حالىققا قارجىلاي قىزمەت كور­سەتۋگە جانتالاسىپ جاتقان ۇيالى تەلەفون وپەرا­تورلارىن قوسىڭىز. نە دە بولسا تولەم جۇيەسىندە بىر سەرپىلىس بولارى انىق.

كاميلا دۇيسەن

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*