سەنىمدىلىك – مۋزىكانت تىرەگى

1021
0
بولىسۋ:

ورىنداۋشى مۋزىكانت – كومپوزيتور مەن تىڭداۋشى اراسىنداعى رۋحاني كوپىر ىسپەتتەس. مۋزىكا ونەردىڭ سان قىرلى سالالارى سەكىلدى دامۋدى, بەيىمدەلۋدى تالاپ ەتەدى. جاس ونەرپازداردىڭ تۇلعا رەتىندە قالىپتاسۋىنا مۋزىكا ساباعىنىڭ رۋحاني ازىعى مول بولسا, كونتسەرتتىك قويىلىمدارداعى سان الۋان كەدەرگىلەر, تىلسىم كوڭىل-كۇيلەر ورىنداۋشىنىڭ تۇرلى ومىرلىك جاعدايلاردان وزىن الىپ شىعۋ, كورسەتۋ مىسالدارىمەن جيى جولىقتىرادى. كونتسەرتتىك قويىلىم – ار ورىنداۋشىعا وتە جاۋاپتى جانە اسەرلى سەزىمگە تولى دۇنيە. كوپشىلىكتىڭ ىقىلاسىنا بولەنۋ نەمەسە سىنعا ۇشىراۋ قاۋپى مۋزىكانت-ورىنداۋشىنىڭ باستى پسيحولوگييالىق ديلەمماسى. 

كونتسەرتتىك ورىنداۋعا مۋزىكانتتىڭ دايىندىعىن انىقتاۋ ۇشىن بىرنەشە فاكتورلاردى كورسەتۋىمىز قاجەت: تەحنيكالىق جانە ورىنداۋشىلىق دايىندىق, سونداي-اق ساحنا الدىنداعى پسيحولوگييالىق تەڭشەۋ. مۋزىكانت-ورىنداۋشىسىنىڭ ساحنالىق مىنەز-قۇلىق پەن ەموتسيونالدى تۇراقتى داعدىلارىن قالىپتاستىرۋدا ەڭ قولايلى بالالىق شاقتاعى, ياعني باستاپقى وقۋ كەزەڭىندەگى سات. بالالىق شاعىندا ساتتى ونەر كورسەت­كەن مۋزىكانت بولاشاقتا پسيحولو­گييالىق تۇرعىدا تۇراقتى, ساحناعا تەز يكەمدەلەدى دەگەن كوزقاراس بار. دەگەنمەن, تەك وسىن­داي عانا قاعيدا بار دەۋدەن اۋلاق­پىز. قانشاما بەلگىلى ونەرپاز­دار­دىڭ ومىرباياندارىندا بۇعان قايشى كەلەتىن دالەلدەر دە كەزدەسىپ جاتادى.
وقۋشىنىڭ مۋزىكالىق شىعارمانى سىنىپتا نە ۇيدە يگەرۋى كوپشىلىك اۋدي­تو­رييا الدىندا «كۇش سىناعىنان» وتەدى. تەك كونتسەرتتىك قويىلىم عانا وقۋشىنىڭ ماتەريالدى مەڭگەرۋ دەڭگەيىن, ورىنداۋ­شى­نىڭ دارىندىلىق دارەجەسىن جانە ونىڭ پسيحولوگييالىق تۇراقتىلىعىن جانە باسقا دا فاكتورلاردى انىقتاپ ونىڭ تۇلعالىق قاسيەتىن شەڭبەرلەيدى. ارينە, جاس مۋزىكانت-ورىنداۋشىنىڭ بىر نەمەسە بىرنەشە اشىق قويىلىمىن جانە ونىڭ ورىنداۋشىلىق قاسيەتتەرىن تەڭەستىرۋ مۇمكىن ەمەس. جاقسى دايىن­دىق­پەن شىققان, تىپتى وتە دارىندى وقۋشى دا قاندايدا بىر سەبەپتەرمەن ساحنالىق فياسكو زاردابىن شەگۋى مۇمكىن. دەسەك تە, ورىنداۋ بارىسىندا مۋزىكانتتىڭ تابيعي مۋزىكالىق-ورىنداۋشىلىق دارىنى, «تەحنيكالىق پوتەنتسيال» مۇمكىندىكتەرى, مۇعالىمنەن العان دارىسىنىڭ ناتيجەسى, بىلىمى مەن داعدىلارى, پسيحيكالىق تۇراقتىلىعى دا انىقتالادى.
«كونتسەرتتىڭ ورىندالۋى» كونتسەپ­تسيياسى جالپىعا قولجەتىمدى مۋزىكالىق شىعارمالاردىڭ ورىندالۋىندا كورسە­تىلەتىن رەپەتيتسييا جۇمىسىنىڭ تۇپكىلىكتى ناتيجەسىن قامتيدى. وقۋشىلاردىڭ كونتسەرتتىك قويىلىمى بارلىق وقۋ-تاربيەلىك پروتسەسپەن تىعىز بايلانىستى جانە ورىنداۋشىنىڭ كوركەمدىك ىلگەرىلەۋىنە ەمتيحان بولىپ تابىلادى. كونتسەرتتىك بەلسەندىلىك دەگەنىمىز – تۇرلى كونتسەرتتىك قويىلىمدارعا قاتىسىپ تۇرۋ. كونتسەرتتىك ىس-شارا – ونىڭ مۇشەلەرىنىڭ شىعارماشىلىق وسۋى مەن جالپى بۇكىل مۋزىكالىق قوعامداستىق ۇشىن ماڭىزى زور اسپەكتىلەردىڭ بىرى. ورىنداۋشىنىڭ شىعارماشىلىق بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ تىكەلەي كونتسەرتتىك بەلسەندىلىكپەن بايلانىستى, سونىمەن قاتار اۋديتوريياعا كومپوزيتسييانى جەتكىزۋدىڭ بىردەن بىر قۇرالى. جاس مۋزىكانتتاردىڭ كونتسەرتتىك قويىلىمدارعا قاتىسۋى شىعارماشىلىق بەلسەندىلىگىن اڭعارتادى. بالالاردىڭ تۇرلى كونتسەرتتىك قويىلىمدارعا قاتىسۋى البەتتە, ولاردى دامىتۋعا وڭ ىقپال ەتەدى.
كوپشىلىك تىڭدارماننىڭ الدىندا ونەر كورسەتۋ بالالاردىڭ شىعارماشىلىق قابىلەتىنىڭ اشىلۋىنا, بولاشاق ارتيس­تەردىڭ قالىپتاسۋىنا كومەكتەسەدى. دال وسى ساتتە بالا بويىندا قۋانىش سەزىمى بيلەپ, ۇستاز الدىنداعى ماقتانىش سەزىم مەن وزىن تۇلعا رەتىندە سەزىنەتىنى بەلگىلى.
مۋزىكانتتاردى وقىتۋ بارىسىندا شەبەرلىكتى قالىپتاستىرۋ وقۋشىلارعا ەركىندىك بەرۋمەن باستالادى. بىر نەمەسە ودان دا كوپ تىڭدارمانى بار اۋديتورييانى كوپشىلىك الدىندا ونەر كورسەتۋ دەپ باعالاساق, ار ماماندىق يەسىندەگى مۋزى­كانت-ورىنداۋشى اكادەمييالىق وقۋ باعدار­لاماسىندا ۇنەمى كوپشىلىك الدىندا ونەر كورسەتەدى: اكادەمييالىق كونتسەرت, ەمتيحان, باقىلاۋ, اشىق ساباق, تىڭداۋ, فەستيۆال, كونكۋرستاردان ماشىقتانادى. وسىناۋ تاجىريبە ارقاسىندا وزىندىك ورىن­داۋشىلىق قابىلەت, ستيل قالىپ­تا­سا­دى.
كوپ­تەگەن وقۋشىلاردىڭ بولاشاعى ۇشىن ساحنادا جاقسى ونەر كورسەتۋ داعدى­لارىن مەڭگەرۋ مۋزىكالىق ورىنداۋ­شى­لىقتى جالعاستىرۋدىڭ ماڭىزدى شارتى بولىپ تابىلادى. بۇل ارنايى وقۋ ورىن­دارىن بىتىرۋشى تۇلەكتەردىڭ بارلىعى كونتسەرتتىك ورىنداۋشى, ۆيرتۋوز بولىپ كەتەدى دەگەن سوز ەمەس, كوپتەن دارا بولىپ تۋىلعان تۇلعا عانا قاۋىمنىڭ ىقىلاسىنا بولەنىپ جەتىستىككە جەتىپ جاتادى. بىراق مۋزىكا ونەرىنىڭ كەز كەلگەن سالاسىندا: جەكە ورىنداۋشىلىق, سۇيەمەلدەۋ شەبەر­لىگى, ۇجىمدىق جۇمىس نەمەسە پەداگو­گي­كالىق قىزمەت بولسا دا وقۋ جىلدارىنداعى جيناقتالعان ساحنالىق تاجىريبە ورىن­داۋ­شىلىققا دايىنداۋدىڭ تەورييالىق جانە تاجىريبەلىك بىلىمى ارى ۇردىسى بولىپ قىزمەت اتقارادى. سوندىقتان وقۋ ۇردىسى بارىسىندا ونەرپازداردىڭ شىعار­ما­شى­لى­عىن دامىتۋىنا مۇمكىندىك جاساپ, كاسىبي بىلىم قالىپتاستىرۋعا ۇلەس قوسۋ قاجەت.
كوپشىلىك الدىندا تابىستى ونەر كورسەتۋى جاس مۋزىكانتتاردىڭ بولاشاعىن, ولاردىڭ ارى قاراي شىعارماشىلىق بەلسەندىلىگىن انىقتايدى. دەمەك, بۇل ماسە­لەنىڭ ماڭىزى زور. جاس ورىنداۋ­شى­نىڭ قويىلىمعا دايىندىعى ونى جىگەرلەندىرەتىنى انىق. مۋزىكالىق ورىنداۋشىلىقتا كاسىبي ماقساتتارمەن قاتار ماڭىزدىلىعى زور پسيحولوگييالىق اسپەكت تە ورىن الادى. ورىنداۋشىنىڭ جاقسى ناتيجەسىنىڭ سوزسىز, وقۋشىنىڭ وزىن-وزى باقىلاۋىنا دا بايلانىستى. وكىنىشكە قاراي, وقۋ ۇردىسىندە, ار تۇرلى سەبەپتەرمەن, جاس ونەرپازدارعا, تاجىري­بەسى از مۋزىكانتتارعا پسيحولوگييالىق باعىتتاۋعا وتە از كوڭىل بولىنەدى. ساحنا الدىنداعى قوبالجۋ – ورىنداۋشى ونەرپازداردىڭ ومىرلىك ماڭىزدى, ەڭ كوكەيكەستى پروبلەمالارىنىڭ بىرى. بۇل ماسەلەمەن بارلىق ساحنا مامان يەلەرىنىڭ بەتپە-بەت كەزدەسەتىنى سوزسىز.
ساحنادا, كونتسەرتتىك قويىلىم بول­سىن, ەمتيحان بولسىن وزىنىڭ ىشكى «مەنىن» كورسەتە بىلگەن ونەرپازدىڭ كاسىبي ما­شىق­­تانۋىمەن قاتار تۇلعالىق قالىپ­تا­سۋى­نىڭ ورىن الارى سوزسىز. تەك ەمتيحان مەن كونتسەرتتىڭ ايىرماشىلىعى, ەمتي­حاندا باعالانۋ, وز جەتىستىگىن مازمۇنداۋعا تىرىسسا, كونتسەرت الدىنداعى تولقۋ بىر بولەك. كونتسەرتتە تىڭدارمان تەحنيكالىق قاتەلىك نەمەسە دۇرىس جاتتالىنباعان نوتا تەكستىن ەستيمىن دەپ ەمەس, رۋحاني بايلىق, اسەرلى سەزىمگە بولەنەمىن دەگەن كەشكە كەلەدى. سوندىقتان تىڭدارماننىڭ تو­لىق­تاي كوڭىلىنەن شىعۋ, كوپشىلىك الدىن­دا ۇزدىك ونەر كورسەتۋ قاي ونەر­پاز­دىڭ بولماسىن باستى ماقساتى. كونتسەرت الدىندا وتكەن تۇرلى فوبييا سەزىمدەرىن جەڭگەن ونەرپازدىڭ ومىرىنە مول تاجىريبە بەرەرى سوزسىز. مۋزىكانت-ورىنداۋشى ماشىقتانۋ ارقىلى وزىنە دەگەن سەنىم­دىلىك, تۇلعا رەتىندەگى قابىلەتى كۇمان كەلتىرمەيدى.

ۆ.شۋكەنوۆا,
ل.بەيسەنوۆا,
ج.نازارباەۆا,
ا. جۇبانوۆ اتىنداعى دارىندى
بالالارعا ارنالعان رمممي-نىڭ
تەورييا بولىمى ۇستازدارى

 

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*