استانا بىتىمگەرلىك ورداسىنا اينالدى

1693
0
بولىسۋ:

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «تاۋەلسىزدىك داۋىرى» اتتى ەڭبەگىندە قازاق ەلىنىڭ ەڭ باستى
33 ناتيجەسىنىڭ 30-تارماقشاسى بىتىمگەرلىككە ارنالعان. ناقتىراق ايتساق, رەسمي استانا ارازداسقان ەلدەرگە ارااعايىندىق جاساپ, الەمگە بەيبىتشىلىكتى جاقتايتىن مەملەكەت رەتىندە تانىلۋدا. مىسالى, يراننىڭ يادرولىق باعدارلاماسىنا قاتىستى باتىس پەن پارسى ەلىنىڭ اراسىنداعى ارازدىقتى ازايتىپ, بىتىمگە كەلۋگە شاقىردى. سونداي-اق استانا تۇركييا مەن رەسەي اراسىنداعى سالقىن قارىم-قاتى­ناستى جىلىتۋعا كۇش سالدى.

نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «تاۋەلسىزدىك داۋىرى» كىتابىندا قازاق ەلىنىڭ بىتىمگەرلىك ميسسيياسى جان-جاقتى جازىلعان. ەلباسىنىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان – حالىق­ارالىق دەڭگەيدەگى تەڭدەسسىز ارااعايىن بولىپ وتىر. ماسەلەن, تۇركييا مەن رەسەي­دىڭ اراسىنداعى ارازدىق جونىندە پرەزيدەنت: «2016 جىلدىڭ ەكىنشى جارتى­سىندا مەن تۇركييا پرەزيدەنتىمەن دە, رەسەي پرەزيدەنتىمەن دە جيى باي­لانىسقا شىعىپ, بەلسەندى تۇردە ولاردى تاتۋلاستىرۋعا شاقىردىم. تۇركييا مەن رەسەي اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى قالىپقا كەلتىرۋ ۇشىن العاشقى شەشۋشى قادامدار مەنىڭ تىكەلەي قاتىسۋىممەن 16 ماۋسىمدا سانكت-پەتەر­بوردا, ال ودان كەيىن 24 ماۋسىمىندا تاش­كەنتتە شىۇ-نىڭ سامميتى وتكەن كەزدەن باستالدى. وسىعان قاتىستى ماڭىز­دى ميسسييانى مەنىڭ تاپسىرماممەن تۇر­كيياداعى قا­زاقستان­نىڭ ەلشىلىگى اتقاردى. 2016 جىل­دىڭ 27 ماۋسىمدا پرەزيدەنت ر.ەر­دوعان­نىڭ جولداۋىن رەسمي تۇردە پرەزيدەنت ۆ.پۋتين قابىلدادى. ۆلاديمير پۋتين حاتتى وزىنىڭ كومەك­شىسىنىڭ قولى­نان الدى جانە قۇجاتتى مۇقييات وقىدى. اشىعىن ايتقاندا, رەسەيلىك كوشباس­شىنىڭ كوڭىل-رايى كوپ ۇمىت كۇتتىرەتىندەي بولعان جوق. ول ماعان بۇل قادامدى قۇپتامايتىنىن تۇسىندىرە باستادى. سوندا مەن وعان بىلاي دەدىم: «ۆلاديمير ۆلاديميروۆيچ, ەردوعان سىزگە قولىن ۇسىندى, ونى قۇپ الىڭىز» دەپ جازادى.

وسى كەلىسسوزدەردەن كەيىن تۇركييا مەن رەسەيدىڭ قارىم-قاتىناسى جاقسارىپ, بىتىمگە كەلدى. كەيىن كەلە رەجەپ ەردوعان ەكى ەل اراسىندا بىتىمگەرلىك جاساعانى ۇشىن نۇرسۇلتان نازارباەۆقا العىس ايتتى.
بىتىمگەرلىك ميسسيياسى تۇركييا-رەسەي جانجالىنان كەيىن دە جالعاسىن تاپتى. ناقتىراق ايتساق, استانا كەلىسسوزى دەپ اتالعان, سيرييا داعدارىسىنا قاتىستى ەلىمىز ەرەكشە كوزگە تۇستى. بۇل جونىندە پرەزيدەنت «2017 جىلدىڭ قاڭتار-قازان ايلارى ارالىعىندا استانادا جەتى كۇردەلى دە ۇدەمەلى كەلىسسوز وتىپ, اسىرا ايتقاندىق ەمەس, بۇكىل الەم مۇقييات باقىلادى. مۇندا سوعىس ورتىنىڭ ورتاسىنان حالىق جاساق­تارىنىڭ كومانديرلەرى كەلدى. وتە كۇردەلى قۇرام, ارتۇرلى كوزقاراس. كەلىسسوزدەر اۋىر جۇردى. كوپشىلىگى مۇنىڭ جەتىستىگىنە سەنە قويماعانىن مويىنداعان جون, بىراق پايداسى مەن ىلگەرى جىلجۋ بايقالىپ قالدى. جەكەلەگەن جاعدايدا جەتىستىكتەر بولدى, ماسەلەن, بۇرىن مۇمكىن ەمەس دەپ سانالعان – سيريياداعى دەەسكالاتسييا ايماعى قۇرىلدى. الەمدىك ساياساتتا 2017 جىلى – استانا ۇدەرىسى دەيتىن سىيىمدى جانە كونسترۋكتيۆتى ۇعىم ەندى. ساراپ­شىلار, تىپتى, استانانى جەنەۆامەن سالىستىرا باستادى. استانا ەۋرازييالىق جەنەۆا بولا ما, ونى ۋاقىت كورسەتەدى. بىر نارسە داۋسىز – جاھاندىق الەم قازاقستان مەن استانانىڭ بەيبىتشىلىكتى ساقتاۋشى الەۋمەتىنە تاعى دا بىر كوز جەتكىزدى» دەپ جازادى.

قازاقستان تۇركييا-رەسەي اراسىنداعى شيەلەنىستى شەشۋ ارقىلى الەمدەگى تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋدىڭ ناعىز بەلسەندى مۇشەسىنە اينالدى, سونىمەن قاتار كەيىننەن استانا پروتسەسى دەگەن تاريحي اتاۋعا يە بولعان سيرييا داعدارىسىن رەتتەۋ الاڭى بولا بىلدى.

ساياساتتانۋشىلار مەن ساراپشىلار استانانىڭ بىتىمگەرلىك باعىتتاعى جۇمى­سىن جوعارى باعالايدى. ساياساتتانۋشى داۋرەن بابامۇرات سيرييا كەلىسسوزىنىڭ جوعارى دەڭگەيدە ناتيجە بەرۋىن ەلباسىنىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولدى دەپ ەسەپتەيدى.
– ايماقتا بەيبىتشىلىك ورناتۋدى كوزدەيتىن استانا كەلىسسوز الاڭىندا ايتىلعان پىكىرلەر مەن بىتىمگەرلىك ىس-قيمىل وز ناتيجەسىن بەرىپ وتىرعانىن كورىپ وتىرمىز. بۇل جەردە ەلباسىنىڭ رولىن اتاپ وتۋ كەرەك. ەگەر ول كىسىنىڭ ۇلكەن مامىلەگەرلىگى بولماسا, وسى ىسكە ارالاسۋ بارىسىندا تىكەلەي ناقتى جوسپارى بولمايتىن بولسا, بىرىنشىدەن, استانا پروتسەسى وسىنشاما ۇزاققا سوزىلماس ەدى. ەكىنشىدەن, ول ناتيجە بەرمەس ەدى. دال قازىر بىز كوپ تە ەمەس, از دا ەمەس, وز دەڭگە­يىندە استانا پروتسەسىنىڭ ناتيجەلەرىن كورىپ وتىرمىز, – دەيدى ول.
بىتىمگەرلىك تۋرالى ايتقاندا ۋكراينا مەن رەسەيدىڭ اراسىنداعى قىرعي-قاباق قاتىناستى نازاردان تىس قالدىرا المايمىز. ويتكەنى باۋىرلاس ەكى ەل اراسىنداعى وقيعا تىم شيەلەنىسىپ كەتكەن بولاتىن. بۇل تۋرالى «تاۋەلسىزدىك داۋىرى» كىتابىندا پرەزيدەنت «پوروشەنكومەن جابىق كەلىسسوزدەن كەيىن مەن كيەۆتەن قايتار جولدا ماسكەۋگە ۇشىپ كەلدىم. ۇشاقتا كەلە جاتىپ مەن فرانسۋا وللاند پەن پەتر پوروشەنكونىڭ پىكىر-كوز­قاراستارى بويىنشا وز قولىمنان كومپروميسستىك ۇسىنىستاردى قاعازعا تۇسىردىم. ماسكەۋگە كەلگەن سوڭ ونى ۆلادي­مير پۋتينگە ۇسىندىم. قازاقستاننىڭ ارااعايىندىعىمەن كەلىسسوزدەر 2015 جىلى قاڭتار ايىندا استانادا وتكى­زىلمەكشى ەدى, الايدا بۇعان ۋكراينانىڭ وڭتۇستىك-شىعىسىنداعى كەزەكتى شيەلەنىستەر كەدەرگى جاسادى. دەگەنمەن دە بىزدىڭ تامىردى دۇرىس باسۋىمىز وز ناتيجەسىن بەردى. 2015 جىلى 11 اقپاندا كەشكىسىن بەلارۋس استاناسىندا رەسمي كيەۆ, ماسكەۋ, پاريج جانە بەرلين العاش رەت دوڭگەلەك ۇستەل باسىندا قاقتىعىس­تاردى رەتتەۋدىڭ جولدارىن تالقىلاۋعا وتىردى. «نورماند تورتتىگى» مينسك كەلىس­سوزىندە پاتۋاعا كەلدى, سول كەلىسىم بۇگىنگى كۇنگە دەيىن ۋكراينانىڭ وڭتۇستىك-شى­عىسىنداعى كيكىلجىڭدى رەتتەۋدە بازالىق قۇجات» دەپ جازادى.
ارينە, ۋكراينا مەن رەسەي اراسىنداعى ارازدىق ساپ تيىلدى دەپ ايتا المايمىز. الايدا ەكى ەل اراسىنداعى اشىق قاقتىعىس توقتاپ, سايابىرسىپ قالعانى انىق. توقسان اۋىز سوزدىڭ توبىقتاي تۇيىنى, استانا بىتىم­گەرلىكتىڭ ورداسىنا اينالىپ, بەيبىت­شىلىكتى جاقتايتىن ەلگە اينالدى.

سەرىك جولداسباي

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*