تەڭگە باسىمدىققا يە بولدى

805
0
بولىسۋ:

قازاقستاندىقتار كەلەر جىلدىڭ جازىنان باستاپ, بانكتەردەگى ۇزىن-سونار كەزەكتەردە ۋاقىتىن جوعالتپاي-اق, التىن قۇيمالارىن قاراپايىم ۆاليۋتا ايىرباستاۋ بەكەتتەرىنەن ساتىپ الا الادى. ماجىلىستە وسىنى قاراستىراتىن جاڭا زاڭ جوباسىنىڭ تۇساۋى كەسىلدى. بۇل قۇجات قارجىلاردىڭ قارىز «تەرىسىن» جامىلىپ, ەلدەن جاسىرىن كەتۋىنە توسقاۋىل قويماق.

«ۆاليۋتالىق رەتتەۋ جانە ۆاليۋتالىق باقىلاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىنىڭ مانىن تۇسىندىرگەن ۇلتتىق بانك توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ولەگ سمولياكوۆ ونىڭ قازاقستان اۋماعىندا ۆاليۋتالىق قۇن­دىلىقتار اينالىسىنىڭ تارتىبىن رەتتەيتىن بابىنا توقتالدى. «جوبا بويىنشا بانكتىك ەمەس ايىرباستاۋ پۋنكتتەرىنە دە ۇلتتىق بانك شىعاراتىن قۇيماداعى تازارتىلعان التىندى ساتۋ جانە ساتىپ الۋ قۇقىعى بەرىلەدى», – دەدى ول.
جوبادا تاعى بىر ماڭىزدى جاڭالىق بار. ول بويىنشا ەندى شەتەلدىك ۇيىم-كومپانييالاردىڭ ەلىمىزدەگى فيليال­دارىنان دا قازاقستاندىق كومپانييالارمەن تەك تەڭگەدە ەسەپ ايىرىسۋ تالاپ ەتىلەتىن بولادى. ايتپەسە ۇب مالىمەتىنشە, قول­دانىستاعى ۆاليۋتالىق زاڭناما بويىنشا شەتەلدىك ۇيىمداردىڭ فيليالدارى «بەيرەزيدەنتتەر» بولىپ تابىلادى جانە تيىسىنشە قازاقستان رەزيدەنتتەرىمەن وپەراتسييالاردى جاتجۇرتتىق ۆاليۋتادا جۇزەگە اسىرۋعا دا قۇقىعى بار.
ماسەلەن, 2016 جىل قورىتىندىسىندا شەتەلدىك ۇيىمداردىڭ ەلىمىزدەگى فيليال­دارى وزدەرى ىستەس بولعان وتاندىق كومپانييالارمەن 2,5 ميلليارد دوللار كولەمىندە شەتەل ۆاليۋتاسىندا ەسەپ ايىرىسىپتى. وسىنىڭ بارلىعىن الدا تەك تەڭگەمەن جاساسۋ تالاپ ەتىلسە, ۇلتتىق ۆاليۋتامىزعا دەگەن سۇرانىس تا قانشاما ميللياردتارعا وسىپ شىعا كەلمەك. بىراق قارجىلىق رەتتەۋشى كەلەشەكتە بۇل قاراجات كولەمى الدەقايدا كوبەيەدى دەگەن سەنىمدە.
«قازاقستان دسۇ-عا كىرگەنى مالىم. بۇل رەتتە وتپەلى كەزەڭ اياقتالعان سوڭ شەتەلدىك ۇيىم-كومپانييالاردىڭ فيليالدارى مەن وكىلدىكتەرىنىڭ سانى كۇرت ۇلعايادى دەپ كۇتىلۋدە. بۇل ەل ىشىندە شەتەل ۆاليۋ­تاسىنداعى تولەمدەردىڭ ۇلعايۋىنا اكەلەدى. دەمەك, ەگەر جاعداي بۇرىنعىداي قالا بەرسە, ول ۇلتتىق مۇددەلەرگە سايكەس كەلمەيدى. وسىعان بايلانىستى, زاڭ جوباسىندا شەتەلدىك ۇيىمدار فيليال­دارىنىڭ قازاقستاندىق كونتراگەنتتەرمەن ەسەپ ايىرىسۋلارىن تەڭگەگە اۋىستىرۋ ۇسىنىلادى. وزگەرىستەر مەملەكەتىمىز اتىنان شەتەلدىك ۇيىمدارمەن جاسالعان كەلىسىمدەر ارقىلى بەيرەزيدەنت مارتە­بەسىنە كەپىلدىك بەرىلگەن كومپانييالارعا قاتىستى بولمايدى. بۇل رەتتە وسى زاڭ قولدانىسقا ەنگىزىلگەنگە دەيىن جاسالعان شارتتارعا قاتىستى جاعدايلاردىڭ نا­شارلاۋى كوزدەلمەيدى», – دەدى و.سمولياكوۆ.
ۇلتتىق بانك مۇنى «دوللارسىزدان­دىرۋدىڭ», ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ ورىسىن كەڭەيتۋدىڭ بىر ەلەمەنتى رەتىندە قابىل­دايدى. سوندىقتان شەتەلدىك بەيرەزي­دەنتتەردىڭ مارتەبەسىن وزگەرتۋگە بارىپ وتىرعان كورىنەدى.
قۇجات ۆاليۋتالىق وپەراتسييالار تۋرالى اقپارات جيناۋ راسىمدەرىن جەڭىلدەتە وتىرىپ, سونىمەن بىرگە ۆاليۋتالىق وپە­راتسييالاردى ستاتيستيكالىق موني­تورينگ­پەن بارىنشا تولىق قامتۋدى كوزدەيدى. سونداي-اق ترانسشەكارالىق سيپاتتاعى ۆاليۋتالىق وپەراتسييالاردى قامتۋدى كەڭەيتۋ بولىگىندەگى وزگەرىستەر ەنبەك.
– زاڭ جوباسىندا ەلدەن اقشانى اكەتۋ بەلگىلەرى بار ۆاليۋتالىق وپەراتسييالاردىڭ تىزبەسى بەلگىلەنگەن. ولارعا «رەزيدەنتتىڭ قازاقستانداعى شوتتارعا اقشا اۋدارۋ جولىمەن وتەۋدى كوزدەمەيتىن قارىزدى بەيرەزيدەنتكە بەرۋى», «بەيرەزيدەنتتىڭ قازاقستانداعى شوتتارعا اقشا اۋدارۋدى كوزدەمەيتىن قارىزدى رەزيدەنتكە بەرۋى», «رەزيدەنتتىڭ ۇلەستەس ەمەس بەيرەزيدەنتكە 720 كۇننەن اساتىن مەرزىمگە پايىزسىز قارىزدى بەرۋى» جانە «رەپاترياتسييالاۋ مەرزىمى 720 كۇننەن اساتىن ەكسپورتقا نەمەسە يمپورتقا اقى تولەۋ بويىنشا وپەراتسييالار» جاتادى, – دەدى ولەگ سمولياكوۆ.
بۇدان بىلاي دال وسىنداي قارجىلىق وپەراتسييالاردى جاساعىسى كەلگەن جەكە نە زاڭدى تۇلعادان بانك «وسى اقپاراتتى تيىستى باقىلاۋشى ورگانعا بەرۋگە» رۇقسات سۇرايتىن بولادى. ەگەر ول تۇلعا بۇعان قارسى بولىپ, باسىن الا قاشسا, بانك ونداي وپەراتسييانى جۇرگىزۋدەن باس تارتۋعا تيىس.
بۇدان بولەك زاڭ جوباسىندا «بانك قۇپيياسى» بار ۆاليۋتالىق وپەراتسييالار بويىنشا اقپاراتتى دا مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتىنە بەرۋ قۇقىعى كوز­دەلگەن.

 

ايحان شارىپ

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*