كومىر تاپشىلىعى: سەبەپ پەن ساباق

1438
0
بولىسۋ:

ەكى جىلدىڭ توعىسىندا حالىق قابىرعاعا باتقان ەكى بىردەي «داعدارىستى» وتكەردى. بۇل رەتتە بەنزين جەتىسپەۋشىلىگىنە قاتىستى دۇربەلەڭىنەن كەيىن ىلە-شالا كومىر تاپشىلىعى ەنەرگەتيكا شەنەۋنىكتەرىنىڭ باسىنا تاس بولىپ تيدى. ولار تاعى دا ارتۇرلى تۇسىنىكتەمەلەر تابۋعا ماجبۇر. بىر قىزىعى, بۇل جولى دا جاۋاپتى تۇلعالار «ەشقانداي تاپشىلىقتىڭ» جوقتىعىنا سەندىرىپ باعۋدا. 

ەگەر رەسمي ستاتيستيكاعا جۇگىن­سەك, جۇرتشىلىق بيىل قاتتى وتىننان ەش تارشىلىق كورمەۋگە تيىستەي. ويتكەنى وندىرىس كولەمى قايتادان ارتۋدا. ماسەلەن, 2011 جىلى قازاقستانداعى كومىر وندىرۋ­شى كومپانييالار 110 ملن توننا شيكىزات شىعارىپ, وندىرىستى 2010 جىلمەن سالىستىرعاندا 4,5%-عا نەمەسە 4,7 ملن تونناعا ارتتىرعان. ونىڭ 76,5 ميلليونى – ىشكى نارىققا جەتكىزىلگەن, ال 33,5 ميلليو­نى شەتەلگە ساتىلعان. سونىڭ ىشىندە رەسەي ەلەكتر ستانسالارى 25,4 ميلليون تونناسىن بىر وزدەرى تۇتىنىپتى.
2012 جىلى جاعداي سال وزگەرەدى: وندىرىس كولەمى تاعى 4,3 ميلليونعا وسىپ, 114,3 ملن تونناعا جەتەدى. ونىڭ 81,5 ملن تونناسىن وزىمىز جاعىپپىز. ەكسپورت 32,8 ملن تونناعا دەيىن كەمىگەن. ويتكەنى قازاق كومىرى الىس شەتەلدە باعاسىنا بايلانىستى وزگە جەتكىزۋشىلەرگە باسەكە قۇراۋدان قالا باستاعان. الايدا رف ەلەكتر ستانسالارى بىزدەن وتىن يمپورتتاۋدى 27,5 ملن تونناعا دەيىن ارتتىردى.
كەلەسى 2013 جىلى كومىر وندى­رى­سىنىڭ قورىتىندى كورسەتكىشى نەبارى 112,8 ملن توننانى قۇراپ, الدىڭعى جىلعىدان 1,5 ملن تونناعا كەم بولىپ شىققان. مۇنىڭ 74,3 ملن تون­­ناسى ىشكى تۇتىنىستى جاپتى. راس, جال­پى ەكسپورت جۇز مىڭ توننادايعا ارتىپ, 32,9 ميلليوندى قۇراعان. بى­راق وز ەلەكتر ستانسالارىن كۋزباسس كو­مىرىنە قارقىندى تۇردە قايتا باعدارلاعان سولتۇستىك كورشىمىز بىزدەن تاسيتىن قاتتى وتىن كولەمىن 24,9 ملن تونناعا دەيىن تۇسىرگەن.
ودان كەيىنگى جىلدارى ەكس­پورت­تىق ورىسىنىڭ تارىلۋىنا بايلانىستى كو­مىر شىعارۋ كورسەتكىشتەرى تو­مەندەي بەردى. ناتيجەسىندە, 2015 جىلى 102,2 ملن تونناسى عانا الىن­دى. ەكسپورتى دا نەبارى 29,2 ملن توننانى قۇرادى.
بىراق قازىرگى كەزدە ساندار قايتادان بيىككە ورلەۋدە. مىسالعا, وت­كەن جىل قورىتىندىسىندا كو­مىر وندىرۋ 106,4 ملن تونناعا جەت­كى­زىل­دى. ياعني, 2016 جىلمەن سالىس­تىرعاندا, 108,6% پايىز وستى. جاڭا 2018 جىلى كومىر وندىرىسى 107 ملن توننا مەجەسىنە كوتەرىلەدى دەپ جوسپارلانۋدا.
ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ ما­ماندارى وتاندىق كومىر وندى­رى­سى­نىڭ بۇرىنعى بيىك بەلەستەرىنە شىعا الماي, ودان تومەندەۋ اسۋلاردى باعىن­دىرۋعا قاناعات قىلۋىنا نە­گىزىنەن سىرتقى نارىقتاردىڭ قا­زاق­ستاندىق كومىردەن تەرىس اينا­لا باستاۋى سەبەپ بولعانىن العا تارتادى.
بىرىنشىدەن, رەسەي ۇكىمەتى 2014 جىلعى 21 ماۋسىمداعى وكىمىمەن 2030 جىلعا دەيىنگى «رەسەي كومىر ونەركاسىبىن دامىتۋ باعدارلاماسىن» قابىلدادى, وعان سايكەس, سولتۇستىك كورشىمىز وز ەلەكتر ستانسالارىن قازاق­ستاندىق, دالىرەك ايتقاندا, ەكىباستۇزدىق كومىردەن كۋزنەتسك باسسەينىنىڭ (قىسقاشا «كۋزباسس») كومىرىنە الماستىرۋعا دەن قويدى. سالدارىنان, ودان كەيىنگى جىلدارى وتاندىق كومىر كومپانييالارى رە­سەي­لىك جەتكىزۋشىلەردىڭ بۇرىن وتى­نىم بەرگەن كولەمدەردەن باس تار­تاتىندارى تۋرالى حاتتارىنىڭ استىندا قالا باستادى.
سودان 2014 جىلعى 19 ماۋسىمدا قازاقستان ۇكىمەتى سول كەزدەگى رف ۇكىمەتى توراعاسىنىڭ بىرىنشى ورىنباسارى ي.شۋۆالوۆتىڭ اتىنا №17-33/ي-85 حاتىن جولداپ, 2015-2020 جىلدارعا ارنالعان رەسەي كاسىپورىندارىنىڭ قازاقستان كومىرىن تۇتىنۋىنىڭ بىرلەسكەن ينديكاتيۆتىك تەڭگەرىم-بالانسىن ازىرلەۋ ماسەلەسىن كوتەردى. اتالعان قۇجاتتا جاڭا جاعدايدا رەسەيلىك ەنەرگەتيكالىق كاسىپورىنداردىڭ قازاقستاندىق كومىردى تۇتىنۋىنىڭ الداعى بەس جىلداعى ناقتى كولەمدەرى كورسەتىلۋگە تيىس-تىن. بۇل بىزدىڭ وندىرۋشىلەر وز وندىرىسىن جوسپارلاي الۋى ۇشىن قاجەت ەدى.
ويتكەنى وزگە كەندەردەن ايىر­ما­شىلىعى سول, كومىر وندىرىسى مەن جونەلتىلىمى تەك ماۋسىمدىق سيپات­قا يە. وزدىگىنەن جانۋ جانە ەندو­گەن­دىك ورتتەردىڭ تۋىنداۋ قاۋ­پى­نە بايلانىستى كومىر قويمادا ۇزاق ۋاقىت ۇيىلىپ جاتا المايدى.
اقىرى 2014 جىلعى 3 جەلتوق­سان­دا قازاقستان مەن رەسەي ىنتى­ماق­تاستىعىنىڭ ۇكىمەتارالىق كوميس­سييا­سىنىڭ 17-وتىرىسى وتتى. جيىن حاتتاماسىنىڭ 4.5 تارماقشاسىنا سايكەس, ەكى ەلدىڭ ەنەرگەتيكا مي­نيس­تر­­لىكتەرىنە, مۇددەلى شارۋا­شى­لىق سۋبەكتىلەرمەن بىرلەسىپ, 2015 جىلدىڭ ى توقسانى ۇدەرىندە بىرلەسكەن ينديكاتيۆتىك بالانستى ازىرلەۋ جانە كەلىسۋ بويىنشا كەڭەس-كونسۋلتاتسييالار وتكىزۋ جۇكتەلدى. ارتىنشا اقىلداسۋ ۇشىن ەنەرگەتيكا ۆيتسە-مينيسترى ب.جاقساليەۆ باس­تا­عان قازاقستاندىق دەلەگاتسييا ماس­كەۋ­گە اتتاندى. بىراق ەكىجاقتى كەڭەس­تەر ناتيجە اكەلمەگەن.
كەيىن قازاقستان سول قۇجاتتى ازىرلەۋ تۋرالى وتىنىش ايتىپ, رف ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنە الدەنەشە رەت حات جولدايدى. جاۋاپ تەك 2015 جىلعى 7 قىركۇيەكتە كەلگەن: №12-300-م/د نومىرلى ول حاتتا رە­سەي ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى «كومىر بويىنشا ينديكاتيۆتىك بالا­نس تۋرالى كەلىسىمگە كەلۋ قان­داي دا بىر ەكىجاقتى نە كوپ­جاق­تى ۋاع­دا­لاس­تىق­تارمەن قاراس­تى­رىل­ما­عا­نىن» ايتىپ, سىرعىتقان.
رەسەي ەنەرگەتيكا مينيستر­لى­گى­نىڭ ۇستانىمىنشا, قالىپتاسقان جاڭا جاعدايدا كومىرگە قاتىستى با­لانس-تەڭگەرىم بويىنشا كەلىسۋ ورىنسىز. ويتكەنى «رەسەيلىك قۋات وندىرۋشى كومپانييالاردىڭ ەنەر­گە­تي­كالىق جابدىقتارىن جاڭعىرتۋ (قا­زاقستاندىق كومىردەن جەرگىلىكتى كو­مىرگە اۋىستىرۋ) ەكونوميكالىق تۇر­عىدان نەگىزدى جانە ەۋرازييالىق ەكو­نوميكالىق وداق اياسىنداعى ور­­تاق نارىقتاعى باسەكەلەستىك جاع­­دايىنداعى شارۋاشىلىق سۋ­بەك­تى­لە­رىنىڭ ەكونوميكالىق مۇد­دە­لە­رى­نە جاۋاپ بەرەدى». بارلىعى وسىمەن تىندى.
قازاقستاندىق كومىردىڭ الىس شەتەلدەگى وتىمدىلىگىنە كەلسەك, 2017 جىلى شەتەلگە 4,2 ميلليون تون­ناسى ەكسپورتتالعان. ونىڭ ىشىن­دە فينلياندييا 3,2 ميلليونىن, جا­پو­نييا – 89,3 مىڭ تونناسىن ساتىپ العان. وزگە ەلدەرگە, سونىڭ ىشىندە ەۋروپا مەملەكەتتەرىنە – 958,6 مىڭ تونناسى ساتىلعان. بىردەن ايتا كەتە­لىك, الىس ەلدەر قازاقستاننان تەك شۇبار­كولدىك كومىردى عانا الادى. جالپى, بىلتىر ەكسپورتقا 29,3 ملن توننا كومىر شىعارىلدى.
ساراپشىلار كومىر ەكسپور­تى­نىڭ كەلەشەگىنەن ۇلكەن ۇمىت كۇت­­پەيدى. ەۋروپا ەلدەرىنىڭ ەنەر­گە­تيكالىق كومىردى تۇتىنۋ ۇلەسى ەلەۋلى تۇردە, ياعني قازىرگى جاھاندىق سۇرا­نىستاعى 30%-دان 2025 جىلعا قا­راي 18%-عا دەيىن قىسقارادى دەپ بولجانۋدا. ويتكەنى دامىعان ەلدەر جاڭعىراتىن قۋات كوزدەرىنەن جىلۋ جانە ەلەكتر ەنەرگيياسىن وندىرۋگە مىقتاپ دەن قويدى. كومىرمەن جۇمىس ىستەيتىن ستانسالار «پارنيك ەففەكتىسىن» كۇشەيتىپ, جەر – انا قىزۋى­نىڭ كوتەرىلۋىنە ىقپال ەتەتىن كورىنەدى.
ونىڭ ۇستىنە, بۇگىندە وسى سالادا الەم بويىنشا يندونەزييا مەن اۆسترالييا ۇستەمدىك ەتەدى جانە ولار كومىر جەتكىزۋدى قارقىندى تۇردە ورىستەتۋدە. ەۋروپاداعى سۇرانىستىڭ ازايۋى اۋانىندا بۇل جاھاندىق نا­رىق­تىڭ ونىممەن شەكتەن تىس مولى­عۋىنا سوقتىرۋدا. كەسىرىنەن, باعالار دا تومەندەۋدە.
ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى قازاق­ستان­دىق ەنەرگەتيكالىق كومىردى ەۋرو­پاعا ەكسپورتتاۋ تيىمسىز بولىپ بارا جاتقانىن اشىق مالىمدەيدى: كولىكتىك-تاسىمال شىعىندارىنىڭ جوعا­رى بولۋىنا بايلانىستى وتان­دىق شيكىزات ول نارىقتا باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن جويعان. ونىڭ ۇستىنە ەلىمىزدە ىرى كەن ورىندارى اراسىنان تەك شۇباركول عانا جاھاندىق ەكس­پورت­تىق ستاندارتتارعا سايكەس كەلە­دى ەكەن. وزگەسى شىعاراتىن كۇلى­نىڭ كوپ بولۋىنا جانە بەرەتىن جى­لۋىنىڭ سالىستىرمالى تۇردە تومەندىگىنە بايلانىستى ەكسپورتتىق نارىقتا تەك 30%-دان 50%-عا دەيىنگى جەڭىلدىك-ديسكونتپەن ساۋدالانا الادى. بۇل, ارينە, وتاندىق وندىرۋ­شى­لەرگە ەكونوميكالىق پايدا اكەلمەسى انىق.
«ەنەرگەتيكالىق كومىردىڭ الەمدىك باعالارىنىڭ تومەندەۋىن, جوعارعى تاسىمال شىعىندارىن جانە ساپاسىنا وراي ديسكونتتى ەسەپ­كە العاندا, قازاقستاندىق كومىر الەم­دىك ەكسپورتتىق نارىقتا باسە­كە­گە قابىلەتسىز. سون­دىقتان 2030 جىلعا دەيىنگى پەرس­پەكتيۆادا قازاقستاننىڭ ىشكى نارىعى – كومىرگە دەگەن سۇرانىستىڭ باستى كوزى بولىپ قالادى» دەگەن باي­لام تۇيەدى ەنەرگەتيكا مينيستر­لى­گى.
سالا تولىقتاي دەرلىك وزىمىزگە باعدارلاناتىن بولسا, ەندەشە كو­مىر­­دىڭ باعاسى دا حالقىمىزدىڭ تو­لەم قابىلەتتىلىگىنە سايكەس تومەن بو­لۋعا تيىستەي. الايدا وكىنىشكە قا­راي, كومىر باعاسى جىل وتكەن سا­يىن قىمباتتاپ كەلەدى. بۇل رەتتە اي­ماق تۇگىل, ەلوردانىڭ وزىندە قاتتى وتىننىڭ قۇنىن قۇرىقتاپ ۇستاۋ مۇمكىن بولماپتى. استانا اكىمدىگى «باس قالادا كومىر تاپشىلىعى باي­قال­مايتىنىن» مالىمدەي كەلە, سونى­مەن بىرگە كومىر باعاسى كوتەرىل­گە­­نىن حابارلايدى.
«2018 جىل باسىنان بەرى استانا قالاسىنا ارتۇرلى ماركاداعى 321 مىڭ توننا كومىر جەتكىزىلدى. قالا اكىمدىگىنىڭ باق-تا جانە الەۋمەتتىك جەلىلەردە جۇرگىزگەن اقپاراتتاندىرۋ جۇمىستارىنىڭ ارقاسىندا قالا تۇرعىندارى كومىردى تىكەلەي جانە قولجەتىمدى باعاعا ساتىپ الۋدا. حالىق اراسىندا «شۇباركول» مار­كا­لى كومىرى ەڭ ۇلكەن سۇرانىسقا يە. وتكەن جىلدىڭ جەلتوقسانىندا جەتكىزۋ قۇنىن قوسپاعاندا, ونىڭ بىر تونناسى 11 500 تەڭگە تۇردى. 2018 جىلدىڭ 4 قاڭتارىنان باستاپ, شۇبار­كولدىك كومىر باعاسى 1000 تەڭ­گەگە وستى. بۇعان ونىڭ تاۋار بير­جا­سىنداعى ساۋدالانۋ قۇنىنىڭ كوتە­رىلۋى, جانار-جاعارمايدىڭ قىم­بات­تاۋى, سونىمەن قاتار تەمىرجول ۆاگوندارىن ستانسادان تۇيىققا جانە كەرى باعىتتا جەتكىزۋ بويىنشا مانەۆرلىق جۇمىستار قۇنىنىڭ وسۋى ىقپال ەتتى» دەپ قۇلاعدار ەتتى اكىمدىك. بىراق بۇل كومىر قالا ما­ڭىن­دا جەتكىزۋ قۇنىن قوسقاندا, 17500-18 000 تەڭگەگە ساتىلۋدا.
ايتقانداي, وتاندىق نارىققا كۇنى قاراپ قالعانىنا قاراماستان, كومىر جەتكىزۋشىلەر قاراۋلىق تانى­تىپ, قاتتى ايازدان قىسىلعان حا­لىق­تىڭ جوعارى سۇرانىسىن پاي­دا­لا­نىپ, باعانى سىبايلاسقان تۇردە كوتەرىپ جىبەرگەنى انىقتالۋدا. وسى اپتادا وڭتۇستىك قازاقستان وبلى­سىن­دا تابيعي مونوپولييالاردى رەت­تەۋ جانە باسەكەلەستىكتى قورعاۋ كومي­تەتىنىڭ دەپارتامەنتى كومىر ساتۋ­شىلاردىڭ مامىلەلەسكەنىن اش­كەرە ەتتى. تەكسەرىلگەن كاسىپ­كەر­لەر­­دىڭ كوپشىلىگى باعانى ەكى ەسەگە دەرلىك وسىرگەن.
«تەكسەرىلگەن 13 كومىر ساتۋشى ۇيىمنىڭ توعىزى زاڭنامانى بۇزىپ, باعانى كوتەرۋگە ۋاعدالاسقان. حا­لىق اراسىندا كومىرگە قاتىستى دۇ­ر­بەلەڭ بولعان تۇستا باعانى قىم­بات­تاتا قويعان. ناتيجەسىندە, باعا 13 مىڭ تەڭگەدەن 20 مىڭعا دە­يىن جوعارىلادى» دەپ مالىم ەتتى دەپارتامەنت باسشىسىنىڭ ورىن­با­سارى باۋىرجان تاشتانوۆ. ونىڭ اق­پارىنشا, زاڭ بۇزعاندارعا جالپى سوماسى 9 ميلليون تەڭگە ايىپپۇل سالىنعان.
مۇنىڭ سىرتىندا, حالىق كومىردىڭ ساپاسىنىڭ تومەندەپ كەتكەنىنە دە شاعىمدانۋدا. بىل­تىر «كوكشەتاۋدا تۇسىرىلگەن» دەلىن­گەن, عالامتور ارقىلى تاراعان بەينە­جازبادا قالاداعى الدەبىر تۇيىق­تا ساۋداگەرلەردىڭ بۇرىننان جاتقان ەسكى كومىردى جاڭا كومىرمەن ارالاستىرۋ تالابى كورسەتىلەدى. ونى تالداعان ساراپشىلار جىلدار بويى جاتىپ قالعان كومىردىڭ ۇساقتالىپ, ساپاسىن جوعالتاتىنىن, ونى جاڭا كومىرگە قوسسا, ونىمنىڭ بارلىق كومپونەنتتەرى ناشارلايتىنىن, قاراپايىم سوزبەن ايتقاندا, مۇنداي كومىر جانبايتىنىن ايتادى.
وز كەزەگىندە, ەنەرگەتيكا مينيس­تر­لىگى دە كومىر ساپاسىنىڭ نا­شار­لاۋىنا قاتىستى تۇسىنىكتەمە بەردى. ۆيتسە-مينيستر باقىتجان جاقساليەۆتىڭ ايتۋىنشا, وسى­عان قاتىس­تى شاعىمدار تەك تۇرعىن­داردان عانا ەمەس, قۋات وندىرۋشى كاسىپورىنداردان دا كەلىپ تۇسۋدە.
«ۇش كۇن بۇرىن «سوگرين جىلۋ ەلەكتر ورتالىعى», سونداي-اق «وسكە­مەن جەو» جشس «قاراجىرا» راز­رەزىنەن جەتكىزىلگەن كومىردىڭ جاي تاستارمەن ارالاستىرىلعانىنا شاعىمداندى. بىز كومىر وندىرۋشى كاسىپورىندار وكىلدەرىن شاقىرىپ, تۇسىنىكتەمە الۋدامىز. بىراق بۇل تاۋ-كەن جۇمىستارىمەن بايلانىستى بولۋى مۇمكىن» دەگەن ب.جاقساليەۆ وزارا بەكىتىلگەن كەلىسىمگە سايكەس, كومىر ساپاسىنىڭ ناشارلىعىنان كەلگەن شىعىندى ەنەرگەتيكالىق كوم­پانييالار وندىرۋشى كومپانييا­لار­دان سوت ارقىلى وندىرىپ الۋلارى تيىستىگىن جەتكىزدى.
الايدا ەشقانداي كەلىسىم بەكىت­پەي­تىندىكتەن, قاراپايىم بۇقارا بۇل ماسەلەنى سوت ارقىلى شەشە ال­ماي­تىنى جاسىرىن ەمەس. باس ەنەر­گە­تيكتىڭ ورىنباسارى بۇل جاعدايدا كومىر ساپاسىن جەرگىلىكتى اكىمدىكتەر باقىلاۋعا الۋى كەرەكتىگىن ايتا­دى: «حالىققا, تۇرمىستىق تۇتىنۋ­شى­لارعا ساپاسى ناشار ونىمدى باس­قا ماركامەن ساتادى. ياعني, باسقا كومىر­دى «شۇباركول كومىرى» دەپ قىمبات باعاعا وتكىزەدى. بۇل كومىر تيەلگەن جۇك كولىكتەرى جينالىپ تۇراتىن بەلگىلى بىر الاڭقايلاردا ورىن الادى. ولاردىڭ كومىرىنىڭ ساپا­سىن قاراپايىم ادام تەكسەرە ال­مايدى, ماقتاعانىنا سەنىپ, ساتىپ الادى دا, ارتىنان «جانبايدى» دەپ شاعىمدانادى. مۇنى بىزدىڭ مينيس­ترلىك باقىلاي المايدى. ونى جەر­گىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارداعى ارىپتەستەرىمىز قاداعالاۋعا تيىستى» دەپ قول جايادى ەنەرگەتيكا ۆيتسە-مينيست­رى.
ونىڭ ايتۋىنشا, كەيبىر وڭىرلەردە كومىر جەتىسپەۋشىلىگىنىڭ تۋىنداۋ سەبەبى, «20 قاڭتاردان 27 قاڭتارعا دەيىنگى ارالىقتا اۋا تەمپەراتۋراسىنىڭ كۇرت تومەندەۋى كومىر وندىرۋشى كاسىپورىنداردىڭ وندىرۋ جانە جونەلتۋ جۇمىستارىنا اسەر ەتكەن». سونداي-اق ۆيتسە-مي­نيستر­دىڭ بايلامىنشا, كەيبىر وڭىر­لەر قاتتى ايازدا تۇتىنۋ كولە­مى­نىڭ دە كۇرت ارتاتىنىن بولجاپ, كومىردىڭ قاجەتتى قورىن ەرتەرەك جيناماعان. ماسەلەن, كومىر تاپشىلىعى الماتى وبلىسىنىڭ ەسىك قالاسىندا بولدى, قازىر قاجەتتى كولەمدى قوسىمشا جەت­كىزۋ جولىمەن ماسەلە شەشىلگەن ەكەن. كومىردىڭ وڭىردەگى ورتاشا باعاسى – 15500 تەڭگە كورىنەدى.
مينيسترلىكتىڭ دەرەگىنشە, وسى اپتادا اقمولا وبلىسىندا كومىردىڭ قورى – 85,9 مىڭ, استانادا – 17,2 مىڭ, اقتوبە وبلىسىندا – 2,1 مىڭ, الماتى وبلىسىندا – 77,4 مىڭ, الماتىدا – 6,8 مىڭ, شىعىس قازاق­ستان وبلىسىندا – 114,7 مىڭ, جام­بىل وبلىسىندا – 8,9 مىڭ, قارا­عاندى وبلىسىندا – 53 مىڭ, قوس­تاناي وبلىسىندا – 24,3 مىڭ, ال پاۆلودار وبلىسىندا – 9,8 مىڭ تون­نانى قۇرادى.
ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى «حالىق­تى كومىرمەن قامتاماسىز ەتۋگە قاتىستى جاعداي تۇراقتانعانىن» مالىمدەيدى. بىراق بيىلعى جاعداي كەلەر جىلعا ساباق بولسا, جون.

ايحان شارىپ

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*