تالانتتار تانىلعان جىل

1631
0
بولىسۋ:

بيىل – قازاقتىڭ جۇلدىزى جانعان جىل! قازاق ەلىنىڭ ابىرويىن اسقاقتاتىپ, الەمگە تانىتقان تالانتتاردىڭ جەڭىسى – ەل مەرەيى. تالايدى تامساندىرعان دارىندار – ەلدىڭ ماقتانىشى. عىلىم, ونەر-بىلىمنىڭ بەتكەۇستارى. جۇز جاڭا ەسىمنىڭ جەڭىسى – كوپشىلىككە ۇلگى. جارقىراپ شىققان جاڭا ەسىمدەر – ەلدىڭ كوزايىمى. ولار: كۇللى قىتاي تابىنعان, الەم انشىسى ديماش قۇدايبەرگەن, بالالار اراسىندا ۋكراينادا توپ جارعان تاستۇلەك دانەلييا تولەشوۆا, «قازاقتىڭ موتسارتى» راحات-بي ابدىساعىن, «شاحمات ارۋى» جانسايا ابدىمالىك, ازييانىڭ ەڭ ۇزدىك شاحماتشىسى دينارا سادۋاقاسوۆا, مۇز ايدىننىڭ قارلىعاشى ەليزابەت تۇرسىنباەۆا, كالكۋلياتوردان جۇيرىك ىليياس توقتارحان, ۆۋندەركيند ابزال مىرزاش…

1. جانسايا ابدىمالىك – شاحماتتىڭ شىنارى
نەبارى 14 جاسىندا گروسسمەيس­تەر اتانعان جانسايا ابدىمالىك – قازاق شاحماتىنىڭ بەتكەۇستارى. ول – قازاقستاندا شاحمات اكا­دەميياسىن اشقان بىردەن-بىر ويىنشى. اقىلىنا كوركى ساي
جانسايا – شاحمات الەمىنىڭ حاس سۇلۋى. ول بيىل الەم شاحماتشى­لارى ارا­سىن­دا وتكەن Miss Chess Eurasia بايقاۋىنىڭ «شاحمات ارۋى» اتا­عىن يەلەندى. 2017 جىلى 17 جا­سىندا يتالييانىڭ تارۆيزيو قا­لاسىندا وتكەن شاحمات باسەكە­سىندە 20 جاسقا دەيىنگىلەر اراسىندا الەم چەمپيونى اتاندى.

2. دينارا سادۋاقاسوۆا – حالىقارالىق گروسسمەيستەر
ول شاحمات وي­ناۋدى بەس جا­سىنان ۇيرەنگەن. 2012 جىلى 16 جا­سىندا قازاقستاننىڭ ايەلدەر اراسىنداعى ەڭ جاس گروسسمەيسترى اتانعان. حالىقارالىق گروسسمەيس­تەر بيىل ال-ايندە (باا) وتكەن ازييانىڭ شاحمات سامميتىندە 2017 جىلعى ەڭ ۇزدىك شاحماتشى اتاندى. Asian Chess Excellence Awards سىي­لىعىن يەلەندى. قىزدار اراسىندا الەمنىڭ تورت دۇركىن چەمپيونى.
ول – بيىل يۋنيسەف-تىڭ قازاق­ستان­داعى ەرىكتى ەلشىسى بولىپ سايلانعان تۇڭعىش قازاق قىزى. دينارا جىل سايىن شاحماتتىڭ قىر-سىرىن ۇيرەتۋ, جاستاردى كاسىبي شىڭداۋ ماقساتىندا «گروسسمەيستەر دينارا سادۋاقا­سوۆا كۋبوگى» اتتى شاحمات تۋر­نيرىن وتكىزىپ تۇرادى. ازييانىڭ ەڭ ۇزدىك شاحماتشىسى 16 قازان 1996 جىلى استانادا ومىرگە كەلگەن. جاستايىنان كوپشىلىككە شاحمات­تى ۇيرەتۋدى قولعا الۋى – ەڭبەك­قورلىق. 2014 جىلى «شاحماتتىڭ العاشقى قادامدارى» اتتى كىتابىن ستيپەنديياسىنا شىعارعان. وسى كىتاپپەن 2016 جىلدان بەرى قازاق­ستاندىق وقۋشىلار شاحمات ۇيرە­نەدى. «قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى.
3. ديماش قۇدايبەرگەن – جىل انشىسى
ديماشتىڭ جۇلدىزىن جاققان – I am a Singer. قىتايداعى Hunan tv-نىڭ مۋزىكالىق جوباسىندا ىى ورىن العان سوڭ, الەمگە تانىلدى. ونىڭ I am a Singer بايقاۋىندا ورىنداعان اندەرى بىر بولەك. ۆيتاستىڭ ەڭ كۇردەلى انى «وپەرا 2»-نى ورىنداعانى – بىر توبە. ۆي­تاستىڭ داۋىسىنان 4 مودۋلياتسييامەن 2 تون جوعارى ايتقانى مۋزىكا الەمىن دۇر سىلكىنتتى. ديماشتىڭ داۋسى – وتە سيرەك كەزدەسەتىن كونترالتو. كونترالتو – ۆوكال ونەرىندە ەشكىم قايتالاي الماي­تىن قۇبىلىس. بىرنەشە حالىقارا­لىق بايقاۋلاردىڭ لاۋرەاتى ديماش – «جىلدىڭ ەڭ ۇزدىك ان­شىسى». قازاقستاندا ۇشاققا اتى بەرىل­گەن ەكى انشى بولسا, بىرى – اتى اڭىزعا اينالعان حالىق قاھار­مانى روزا باعلانوۆا. ەكىنشىسى – ديماش قۇدايبەرگەن. ونىڭ قۇر­مەتىنە TianDao مەن Eastern Airlines كومپانييالارى بىرلەسىپ, ۇشاق شىعاردى. وسىلايشا, ديماشتى كورەرمەننىڭ قوشەمەتى كوككە كوتەردى. بۇگىندە ونىڭ قازاقستان­نان وزگە اقش, جاپونييادا, يندو­نەزييا, قىتاي, فرانتسييا جانە تاعى سول سيياقتى الەمنىڭ ار قيىرىندا فان-توپتارى بار. كۇنى كەشە قى­تايدىڭ «گرەمميى» Golden mango melody awards سالتاناتتى شارا­سىندا «جىلدىڭ ۇزدىك تانىمال انشىسى» اتاندى.

4. راحات-بي ابدىساعىن – قازاقتىڭ «موتسارتى»
م.تولەباەۆ اتىنداعى 7 جىل­دىق مۋزىكا مەكتەبىن 4 تورت جىلدا ۇزدىك بىتىرگەن. 13 جاسىندا يتالييا­داعى Accademia Musicale Santa Cecilia di Bergamo اكادەميياسىنىڭ ستۋدەنت-تىڭداۋشىسى, قۇرمان­عازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كون­سەر­ۆاتوريياسىنىڭ ستۋدەنتى اتان­عان. 2016 جىلى ەكى وقۋ ورنىن ۇزدىك بىتىرىپ, 17 جاسىندا استانا قالا­سىن­داعى قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەر­سيتەتىنىڭ ماگيستراتۋراسىنا تۇسكەن. 18 جاسىندا ماگيسترلىك ديس­سەرتاتسيياسىن ۇزدىك قورعاعان. ونىڭ «قازاق راپسوديياسى» اتتى شىعارماسى اقش-تاعى XV عاسىر­دان باستاپ فورتەپيانو مەن ور­كەسترگە ارنالعان تانىمال شىعار­مالار جيناقتالعان Discography-عا ەنگەن. Discography-دا قازاقستان­نان تورت-اق كومپوزيتور: عازيزا جۇبانوۆا, تىلەس قاجىعاليەۆ, سەرىك ەركىمبەكوۆ جانە راحات-بي ابدىساعىننىڭ عانا شىعارمالارى بار. اتالعان جيناققا ەڭ سوڭعى قازاق شىعارماسى 1980 جىلى ەنگەن ەكەن. ۇش مۇشەلدەن سوڭ, تاۋەلسىز قازاق ەلىنەن ەنگەن تۇڭ­عىش شىعارما – «قازاق راپسو­ديياسى». ەرەكشە دارىندى راحات-بيدى الەم «قازاقتىڭ موتسارتى» دەپ تانيدى.

5. دانەلييا تولەشوۆا – بەيبىتشىلىك جارشىسى
ۋكراينادا وتكەن «1+1» تەلەار­نا­سىنىڭ «گولوس. دىتي» جوباسىنىڭ جەڭىمپازى. الماتى قالاسىنداعى №56 مەكتەپ-گيمنازييانىڭ وقۋ­شى­سى. بۇعان دەيىن «ايالاعان استانا» بايقاۋىندا جەڭىمپاز بولعان. بايقاۋدا «نە تۆويا ۆىينا» انىن شىرقاعاندا, كوزىنە جاس ال­ماعان كورەرمەن كەمدە-كەم. بەي­بىتشىلىككە شاقىرعان دانەلييانىڭ داۋسىنا تاڭعالعان الەم «دانەلييا­نىڭ داۋسى – بەيبىتشىلىكتىڭ جارشىسى» دەپ باعالادى.

6. دەنيس تەن – مۇز ايدىننىڭ كورولى
2017 جىل دەنيس ۇشىن – ساتتى جىل. «مۇزدا جەڭىسكە جەتۋ مۇمكىن ەمەس» دەگەن سەڭدى بۇزعان, قازاق­ستان­نىڭ نامىسىن قورعاپ جۇرگەن تۇڭعىش مانەرلەپ سىرعاناۋشى. بيىل مۇز ايدىندا اربىر قويىلى­مىن مۇلتىكسىز ورىندايتىن دەنيس تەننىڭ باعى جاندى. «ۋنيۆەر­سيا­دا – 2017»-دە التىن مەدالدى جە­ڭىپ الدى. بۇعان دەيىن دۇنيەجۇزىلىك باسەكەلەردە التىن جۇلدە سۋدا جۇزگەن بالىقتاي ۇستاتپايتىن. ول 1993 جىلى 13 ماۋسىمدا الماتىدا تۋعان. كورەيانىڭ گەنەرالى مىن حين گونىڭ ۇرپاعى دەنيس تەننىڭ ارمانى – قازاقستاندا مانەرلەپ سىرعاناۋ مەكتەبىن قالىپتاستىرۋ. وزىنەن كەيىنگى جاستارعا مۇز اي­دىن­نىڭ قىر-سىرىن ۇيرەتىپ جۇر­گەن ەڭبەگى ەرەكشە. قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن سپورت شەبەرى.

7. ەليزابەت تۇرسىنباەۆا – جىلدىڭ ۇزدىك جاس سپورتشىسى
«جىلدىڭ ۇلتتىق سپورتتىق جۇل­دەسى» بايقاۋىندا «جىلدىڭ ۇزدىك جاس سپورتشىسى» اتاندى. بيىل مينسكىدە وتكەن حالىقارا­لىق Ice Star تۋرنيرىندە ى ورىندى يەلەندى. فرانتسيياداعى گران-پري جارىسىندا ەكى باعدارلاما بويىنشا 200 ۇپايمەن رەكوردتىق كورسەتكىشكە قول جەتكىزدى. شان­حايدا وتكەن Shanghai Trophy تۋر­نيرىندە جەكە سىرعاناۋدان كۇمىس جۇلدەنى يەلەندى. حەلسينكيدەگى الەم چەمپيوناتىندا تابىستى ونەر كورسەتتى. قازاقستانداعى ما­نەر­لەپ سىرعاناۋ تاريحىندا ايەل­دەر اراسىندا تۇڭعىش رەت كورەيادا وتەتىن وليمپياداعا ەكى ليتسەنزييا­نى جەڭىپ الدى. 14 اقپاندا 2000 جىلى ماسكەۋدە تۋعان. حالىقارا­لىق مانەرلەپ سىرعاناۋ وداعىنىڭ رەيتينگىسىندە ۇزدىك ون سپورت­شىنىڭ بىرى. الەمدىك ارەنادا ەل نامىسىن قورعاپ جۇرگەن ما­نەرلەپ سىرعاناۋدان حالىقارالىق دا­رەجەدەگى سپورت شەبەرى, قازاق­ستان­نىڭ تورت دۇركىن چەمپيونى, قىسقى جاسوسپىرىمدەر وليمپيادا ويىن­دارىنىڭ جانە VIII قىسقى ازييا ويىندارىنىڭ قولا جۇل­دەگەرى, حالىقارالىق تۋرنيرلەردىڭ كوپ­دۇركىن جەڭىمپازى.

8. زارينا ديياس – WTA تۋرنيرىندە جەڭگەن تۇڭعىش قازاق قىزى
بيىل بۇعان دەيىن بەكزادا سپورت­تىڭ ITF تۋرنيرلەرىندە 7 رەت جەڭىسكە جەتكەن تەننيسشى زارينا دياس WTA-نىڭ ەرەسەكتەر ارا­سىنداعى تۋرنيرىندە توپ جاردى. تاباندى ەڭبەك, تىنىمسىز جاتتى­عۋمەن قازاقتان دا تەننيسشى شىعا­تىنىن دۇنيەجۇزىنە دالەلدەگەن – تۇڭعىش قازاق قىزى. كۇنشىعىس ەلىندە جاپونييالىق ماو كاتونى جولدا قالدىرعان زارينا ۇشىن جەڭىسكە تولى جەمىستى جىل بولدى. اقسۇيەكتەردىڭ ويىنى – تەننيس قازاققا ەندى تاڭسىق ەمەس. بىراق بەكزادا ونەردەن باعى جانعان تەن­نيسشىلەرىمىز ساناۋلى-اق. قازاق ەلىنىڭ نامىسىن 140 جىلدىق تا­ريحى بار ۋيمبلدوننىڭ, تەننيستىڭ تورت بۇرىشى – ۇلكەن دۋلىعا جارىستارى, اۆسترالييا, اقش, فرانتسييا اشىق بىرىنشىلىگىندە باق سىناعان بىردەن-بىر سپورتشى. قازاقستاننىڭ بىرىنشى راكەتكاسى 18 قازاندا 1993 جىلى الماتىدا تۋعان. بيىل زارينا ديياس «رولان گارروس» تۋرنيرىندە سپورتتىق جو­لىندا بىرىنشى رەت ميلليونەر اتاندى. زارينانىڭ جۇلدە قورى 1 ميلليون 46 مىڭ دوللارعا جەتتى. زارينا ديياس – بىر عاسىردان استام ۋاقىت ۋيمبلدوننىڭ باس جۇلدەسىن وزارا بولىسىپ, بەرمەي كەلە جاتقان اقش, ۇلىبريتانييا, فرانتسييا, برازيلييانىڭ قاتارىنا قازاق­ستاندى قوساتىن ۇكىلى ۇمىتىمىز.

9. ابزال مىرزاش – ۆۋندەركيند
ونىڭ دۇنيەجۇزىندە ەرەكشە قا­بىلەتىمەن تانىلعان ۆۋندەر­كيندتەردەن ايىرماشىلىعى – سپورت, عىلىم, ونەر, بىلىم – بارلىق سالادا جان-جاقتى قابىلەتتى. ەرەكشە دارىن يەسى. 11 جاسىندا 11-سىنىپتى بىتىرگەن. بيىل 12 جاسىندا قازاقستان – بريتان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتى اتاندى. 15 جاسىندا قبتۋ-دى بىتىرىپ, اقش-تىڭ ماس­ساچۋسەتس شتاتىنداعى Massachusetts Institute of Technology ينستيتۋتىنا تۇسپەك.

10. ىليياس توقتارحان – «كالكۋلياتور بالا»
مالايزييا استاناسى – كۋالا-لۋمپۋردە وتكەن ححىى بۇكىلالەمدىك UCMAS اكادەميياسىنىڭ مەن­تالدى اريفمەتيكا جارىسىندا ىليياس توقتارحان گران-پريدى يەلەندى. وسىلايشا, ماتەماتي­كالىق ەسەپ شىعارۋدان الەمدىك رەكورد جاڭارتتى. Genting International Convention Centre-دە 45 ەلدەن جينالعان 3000-نان استام بالا قاتىسقان.

 

P.S. ەل ىشىندە تالانت كوپ, تانىلماعاندارى قانشاما?! ار جىلى ايى وڭىنان تۋعان ازاماتتار قازاق ەلىنىڭ نامىسىن قورعاپ, ابىرويىن اسقاقتاتادى دەپ سەنەمىز.

 

مايرا جانىسباي

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*