شەشىمىن تاپپاعان تۇيتكىل قالمايدى

1207
0
بولىسۋ:

ەلىمىزگە العاشقى رەسمي ساپارىمەن قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ جاڭا سايلانعان پرەزيدەنتى سوورونباي جەەنبەكوۆ كەلدى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ اقوردادا مارتەبەلى مەيمانمەن كەزدەستى. مەملەكەت باسشىلارىنىڭ رەسمي كەزدەسۋى راسىمىنەن سوڭ, شاعىن قۇرامداعى كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلدى.

نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستانعا رەس­مي ساپارمەن كەلۋگە شاقىرۋىن قابىل ال­عا­نى ۇشىن سوورونباي جەەنبەكوۆكە ري­زا­شى­لىق بىلدىرىپ, قىرعىز پرەزيدەنتىنىڭ ال­عاشقى ساپارى ەكى ەل اراسىندا ورنىققان ديپ­لوماتييالىق قارىم-قاتىناستىڭ 25 جىل­دىعىمەن تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىرعانىن اتاپ وتتى.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستان مەن قىر­عىزستان قارىم-قاتىناستارىنىڭ تا­ري­حي تۇرعىدان دوستىق سيپاتتا ەكەنىن ايت­تى.
– قازاقستان مەن قىرعىزستان – باۋىر­لاس ارى وداقتاس مەملەكەتتەر. بىزدىڭ ارامىز­داع­ى بارلىق سالادا سىندارلى جانە سەنىمدى ديا­لوگ ورناعان, – دەدى قازاقستان پرەزيدەن­تى.


سوورونباي جەەنبەكوۆ نۇرسۇلتان نازارباەۆقا قازاقستانعا رەسمي ساپارمەن كەلۋگە مۇمكىندىك تۋعىزعانى ۇشىن جانە وت­كەن سايلاۋداعى جەڭىسىمەن قۇتتىقتاعانى ۇشىن العىس ايتتى.
– قازاقستانعا بىرىنشى ساپارىم قوس مەرەيتوي – ەلدەرىمىز اراسىنداعى ديپ­لو­ما­تييالىق قارىم-قاتىناستاردىڭ 25 جىل­دىعى مەن ماڭگىلىك دوستىق تۋرالى شارت­قا قول قويىلۋىنىڭ 20 جىلدىعى قار­ساڭىندا وتۋ­دە. بىزدىڭ تاريحىمىز دا, تىلىمىز دە, دىنىمىز بەن مادەنيەتىمىز دە بىر. قىرعىز بەن قا­زاق­تان جاقىن حالىق جوق دەپ دۇ­رىس ايت­تىڭىز. ستراتەگييالىق باي­لا­نىستارىمىزدى نىعاي­تۋعا, وداقتاستىق ۋاع­دالاستىقتاردى ناقتى ىستەرگە اينالدىرۋعا بار كۇشىمدى سالامىن, – دەپ ۋادە ەتتى قىر­عىزستان پرەزيدەنتى.
مەملەكەت باسشىلارى جەكە كەزدەسۋ سوڭىن­دا بۇگىنگى كەلىسسوزدەر مەن ولاردىڭ قو­رىتىندىسى بويىنشا قول قويىلاتىن قۇجاتتار ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستاردى ودان ارى نىعايتۋعا سەپتىگىن تيگىزەرىنە سەنىم بىلدىردى.
وسىدان كەيىن پرەزيدەنتتەرگە قوس ەلدىڭ رەس­مي دەلەگاتسييالارىنىڭ وكىلدەرى قو­سى­لىپ, كەڭەيتىلگەن قۇرامدا كەلىسسوزدەر وتتى. ونىڭ بارىسىندا كۇن تارتىبىندەگى ەكىجاقتى ەكونوميكالىق ماسەلەلەر, تسيفرلىق تەح­نولوگييالاردى پايدالانۋ كەزىندەگى بىرلەس­كەن جۇمىستاردىڭ پەرسپەكتيۆالارى, سون­داي-اق سۋ جانە ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى ىن­تىماقتاستىق ماسەلەلەرى قاراستىرىلدى.
قازاقستان پرەزيدەنتى ەكى ەل ۇكىمەتتەرى قول قويعان جول كارتاسىنىڭ ورىندالۋ نا­تيجەلەرىنە كوڭىلى تولاتىنىن ايتىپ, بۇل جۇمىستاردى جالعاستىرۋدىڭ ماڭىزدىلى­عىن اتاپ وتتى.
– جول كارتاسى ناقتى ۋاقىت پەن كۇش-جى­گەردى تالاپ ەتەتىن شارالاردى قامتيدى. وسىعان بايلانىستى ەلدەرىمىزدىڭ ۇكىمەت­تەرىنە وسى ماڭىزدى قۇجاتتىڭ ار تارماعى­نىڭ ساپالى ارى دايەكتى تۇردە ىسكە اسى­رىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ تاپسىرىلدى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەكىجاقتى ساۋدا-سات­تىقتى كەڭەيتۋ ماسەلەلەرىنە ەرەكشە توق­تالىپ, 2020 جىلعا قاراي وزارا تاۋار اي­نالىمىن 1 ميلليارد دوللارعا دەيىن ارت­تىرۋ قاجەت ەكەنىن ايتتى.
سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى قا­زاق­ستان قىرعىز ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى ينۆەستورلارىنىڭ بىرى ەكەنىنە توقتالىپ, ينۆەستيتسييا ۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ وتتى.
– بىز ينۆەستيتسييالىق ىنتىماقتاستىقتى جاق­سارتۋ جانە ساۋدا-ەكونوميكالىق قا­رىم-قاتىناستى جانداندىرۋ ماقساتىندا قا­زاقستان مەن قىرعىزستاننىڭ ىسكەرلىك كەڭە­سىن قۇرۋ مۇمكىندىگىن تالقىلادىق. ول ەل­دەرىمىزدىڭ شارۋاشىلىق سۋبەكتىلەرى ارا­سىنداعى تىكەلەي بايلانىستاردى نىعايتۋعا سەپ­تىگىن تيگىزەدى, – دەدى قازاقستان پرە­زي­دەن­تى.
تاراپتار سۋ-ەنەرگەتيكالىق ىنتى­ماق­تاستىق تاقىرىبىنا دا نازار اۋداردى. اتاپ ايت­قاندا, ترانسشەكارالىق وزەندەردەگى سۋ رەسۋرستارى وڭىردەگى بارلىق ەلدەر ۇشىن ور­تاق بولىپ سانالاتىنىن تاعى دا ماقۇلدادى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ ارالدى قۇتقارۋ حا­لىق­ارالىق قورىنىڭ قىزمەتىن جانداندىرۋ تۋرالى كەلىسسوزدەرگە دە توقتالدى.
– بۇكىل وڭىردەگى تۇراقتىلىق پەن ال-اۋ­قات, ونداعان ميلليون ادامنىڭ تاعدىرى ور­­تالىق ازييانىڭ ترانسشەكارالىق وزەن­دەرىن تيىمدى پايدالانۋعا بايلانىستى بو­لا­دى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
بۇدان بولەك, نۇرسۇلتان نازارباەۆ وڭىر­لىك قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جانە حا­لىق­ارالىق ۇيىمدار اياسىندا وزارا ىس-قي­مىل جاساۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ وتتى.
سوورونباي جەەنبەكوۆ نۇرسۇلتان نازارباەۆقا العىس بىلدىرىپ, قىرعىز رەس­پۋب­ليكاسىنا رەسمي ساپارمەن كەلۋگە شا­قىردى. سونىمەن قاتار قازاقستان مەن قىر­عىز­ستاننىڭ جوعارعى مەملەكەتارالىق كەڭەسىنىڭ كەزەكتى وتىرىسىن وتكىزۋ جوسپار­لاناتىنىن حابارلادى.
– قازاقستان قىرعىزستاننىڭ نەگىزگى ساۋ­دا سەرىكتەستەرىنىڭ بىرى بولىپ سانالادى. وسى­عان وراي, بىز ەكىجاقتى ەكونوميكالىق ىن­تىماقتاستىق, سونداي-اق شەكارا, كولىك, فيتوسانيتارييا, ۆەتەرينارلىق باقىلاۋ, كەدەن جانە سالىق اكىمشىلىگى سالاسىنداعى وزارا ىس-قيمىل ماسەلەلەرى جونىندەگى جول كار­تاسىنىڭ ىسكە اسىرىلۋىنا زور مان بە­رە­مىز, – دەدى قىرعىزستان پرەزيدەنتى.
سونىمەن بىرگە, سوورونباي جەەنبەكوۆ قا­زاقستاننىڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەسى بولىپ سايلانۋىمەن قۇت­تىقتاپ, بۇل ماڭىزدى حالىقارالىق ور­گان­عا كەلەسى جىلى توراعالىق ەتۋىمىزگە وراي تابىس تىلەدى.
ساپار اياسىندا ەكىجاقتى كوپتاراپتى ىن­تىماقتاستىقتى جاڭا ساپالى دەڭگەيگە كوتەرۋگە جانە مەملەكەتتىك شەكارانىڭ حا­لىقارالىق-قۇقىقتىق راسىمدەلۋىن اياقتاۋعا باعىتتالعان بىرقاتار ەكىجاقتى قۇجاتتارعا قول قويىلدى. اتاپ ايتقاندا, قوس مەملە­كەت­تىڭ پرەزيدەنتتەرى «بىرلەسكەن مالىمدەمەنى», «مەم­لەكەتتىك شەكارانى بەلگىلەۋ تۋرالى شارت­تى» جانە «مەملەكەتتىك شەكارا رەجيمى تۋ­رالى كەلىسىمدى» بەكىتتى.
جۋرناليستەر الدىندا سوز سويلەگەن تا­راپتار وتكەن كەلىسسوزدەردىڭ قورى­تىن­دى­لارىنا قاناعاتتاناتىنىن ايتىپ, بۇل ساپار ەل­دەرىمىز اراسىنداعى جان-جاقتى وزارا ىس-قي­مىل ۇشىن جاڭا جول اشاتىنىنا سەنىم بىل­دىردى.
– مەملەكەتتەرىمىز اراسىندا سال­ماق­تى كەلىسىمدىك بازا تۇزىلگەن. ول 150-دەن اس­تام قۇجاتتان تۇرادى. ايتكەنمەن, باۋىر­لاس ەلدەر اراسىنداعى مەملەكەتتىك شە­كارا­نى دەماركاتسييالاۋ جانە رەجيمىن قالىپتاس­تىرۋ بويىنشا ماسەلەلەر ۇزاق جىلدار بويى شەشىلمەي كەلدى. شەكارادا تارتىپ بولماسا, مەم­لەكەتتەر اراسىندا سەنىمنىڭ دە بولا قويۋى ەكىۇداي, – دەگەن نۇرسۇلتان نازارباەۆ وسى كەلىسسوزدەر ناتيجەسىندە ەكى ورتاداعى شەكارادا بەلگىلەر قاعىپ شىعۋعا جول اشا­تىن كەلىسىمگە قول قويىلۋىن قۇپتادى.
وز كەزەگىندە قىرعىزستان باسشىسى بۇل كە­لىسىمدەردىڭ ومىرگە جولداما الۋى ارقا­سىن­دا قازاق – قىرعىز شەكاراسى «سەنىمنىڭ, تاتۋ كورشىلىكتىڭ جانە وزارا تيىمدى ىنتى­ماق­تاستىق قاقپاسىنا» اينالادى دەگەن باي­لام تۇيدى.
ەلباسىنىڭ ايتۋىنشا, «قازاقستان مەن قىر­عىزستان اراسىندا شەشىمىن تاپپايتىن ەش­قانداي دا پروبلەما جوق». اقورداداعى كەز­دەسۋ كەزىندە مەملەكەت باسشىلارى كۇن تار­تىبىندە تۇرعان جاھاندىق جانە وڭىرلىك كو­كەيكەستى ماسەلەلەردى دە تالقىلاپ, حا­لىق­ارالىق ۇيىمدار اياسىندا ەكى ەلدىڭ بىرلەسە قي­مىلداۋى جايىندا پىكىر الماستى. قوس تا­راپ قاراۋدى جوسپارلاعان بارلىق ما­سە­لە­لەردى تالقىعا سالدى. قازاقستان پرە­زي­دەنتى تىلگە تيەك ەتىلمەگەن, قوزعالماعان, سوندىق­تان بولاشاقتا ەكى ەلدىڭ قارىم-قاتىناس­تارى­نىڭ دامۋىنا كەدەرگى بولۋى مۇمكىن ەش­قانداي تۇيىندى تۇيتكىل قالماعانىنا نا­زار اۋدارتتى.
بۇل رەتتە مەملەكەت باسشىلارى اقوردا­داعى كەزدەسۋ قورىتىندىسىندا ارنايى حات­تاما تۇزىلەتىنىنە, سول ارقىلى قول جەتكىزىل­گەن ۋاعدالاستىقتاردىڭ اربىر بابىنىڭ ورىن­دالۋىن باقىلاۋعا الۋعا كەلىسكەن.
كورشىلەر اراسىندا ساۋدا-ساتتىق تا ور­كەن جايۋدا. بيىلعى جىلدىڭ ون ايىندا بۇل كور­سەتكىش بىلتىرعىعا قاراعاندا, 13 پايىز­عا وسكەن. قازاقستان – قىرعىزستاننىڭ باستى ينۆەستورلارىنىڭ بىرى. ەلى­مىز قىرعىز ەكونوميكاسىنا شامامەن 650 ميلليون دوللار ينۆەستيتسييا قۇيعان. قا­­زاقستاندا قىرعىز بيزنەسى مەن كاپي­تالى­نىڭ قا­تىسۋى­مەن 700-دەن استام كاسىپورىن جۇمىس جاساپ, بىزدىڭ نارىقتان تابىس تابۋدا.

ەلدوس سەنباي

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*