حالىقارالىق قۇجاتتار تيىمدىلىگى ارتادى

1312
0
بولىسۋ:

ەل ۇكىمەتى ەكونوميكانىڭ باسىم سەكتورلارىن دامىتۋ ۇشىن حالىقارالىق كەلىسىمدەرگە دەر كەزىندە تۇزەتۋلەر ەنگىزىپ وتىرۋى قاجەت. ماجىلىستىڭ جالپى وتىرىسىندا پالاتا توراعاسى نۇرلان نىعماتۋلين وسىعان نازار اۋدارتتى. قالاۋلىلار قازاقستان مەن ۇندىستان اراسىنداعى سالىق قاتىناستارى تۋرالى راتيفيكاتسييالىق زاڭ جوباسىن قاراپ, ماقۇلدادى.

بۇل جوبا – قازاقستان مەن ۇندىستان ۇكىمەتتەرى اراسىندا سوناۋ 1996 جىلعى 9 جەلتوقساندا, نيۋ-دەليدە جاسالعان «قوسارلانعان سالىق سالۋدى بولدىرماۋ جانە تابىس پەن كاپيتالعا سالىناتىن سالىقتارعا قاتىستى سالىق سالۋدان جالتارۋعا جول بەرمەۋ تۋرالى كونۆەنتسيياعا جانە حاتتاماعا» وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى ەكى ەل ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى حاتتامانى راتيفيكاتسييالاۋدى قاراستىرادى.
تالقىلاۋ بارىسىندا دەپۋتاتتار بۇعان دەيىن سالىق سالۋ سالاسىندا قازاقستاننىڭ وزگە مەملە­كەتتەرمەن ارادا بەكىتكەن 52 قۇجاتتىڭ مەملەكەتىمىزگە جانە وتاندىق بيزنەسكە قانداي تيىمدىلىك پەن پايدا اكەلگەنىن سۇراستىردى. وسى ورايدا, ۇندىستانمەن اراداعى كونۆەنتسييانىڭ 20 جىلدان بەرى جۇمىس جاساپ تۇرعانىن اتاپ وتكەن ماجىلىس توراعاسى حالىقارالىق قۇجاتتاردى جاڭارتىپ وتىرۋ قاجەتتىگىن باسا ايتتى.
– وزگە شەت ەلدەرمەن ارامىزدا سالىق سالۋ سالا­سىندا بەكىتىلگەن بارلىق حالىقارالىق كەلىسىمدەردىڭ جارتىسى وتكەن عاسىردا جاسالعان. سودان بەرى ومىر وز­گەردى. بىزدە زاڭناما جاڭعىردى. سالىق سالۋ بو­يىن­شا حالىقارالىق ستاندارتتار دا وزگەرىسكە ۇشىرادى. ەندەشە قارجى مينيسترلىگى وسىعان ۇقساس بارلىق كەلىسىمدەردىڭ تيىمدىلىگىنە ۋاقىتىلى تالداۋلار جۇر­گىزىپ, ەكونوميكانىڭ باسىم سەكتورلارىن دامىتۋ تۇرعىسىنان ماڭىزدى قۇجاتتارعا قاجەتتى تۇزەتۋلەردى ەنگىزۋگە باستاماشىلىق جاساپ وتىرۋى كەرەك. بارلىق حالىقارالىق كەلىسىمدەر, اسىرەسە, سا­لىق بويىنشا ەكىجاقتى جانە كوپجاقتى قۇجاتتار – ساۋدا مەن ينۆەستيتسييالاۋ سالالارىنىڭ دامۋىنا قوزعاۋ سالادى. بۇل سىرتتان ينۆەستيتسييا تارتۋ ۇشىن دە, وتاندىق كاسىپكەرلىك ۇشىن دە اسا ماڭىزدى, – دەدى نۇرلان نىعماتۋلين.
وز كەزەگىندە قارجى مينيسترى باقىت سۇلتانوۆ 2009 جىلدان بەرى 52 كەلىسىمنىڭ شامامەن وتىزىن جاڭارتىپ شىققاندارىنا سەندىردى.
– كەيىنگى ون جىلدا قازاقستانعا قۇيىلعان ينۆەستيتسييالار كولەمى جالپى العاندا 224 ميلليارد دوللاردى قۇرادى. ونىڭ 84,5 پايىزى وسىنداي وزارا سالىقتىق كونۆەنتسييالار بەكىتىلگەن ەلدەردەن كەلدى, – دەدى ول.
ماجىلىس راتيفيكاتسييالاپ, سەناتقا جولداعان بۇل حاتتاما سالىقتىق قاتىناستاردىڭ سالىستىرمالى تۇراقتىلىعىنا كەپىلدىك بەرەدى جانە كىرىستەرگە ەكى ەلدەن بىردەي قوسارلانعان سالىق سالۋدى بولعىزبايدى. بۇل مەملەكەتتەرىمىز اراسىنداعى تىعىز ەكونوميكا­لىق بايلانىستاردى جولعا قويۋعا مۇمكىندىك بەرمەك.
وتىرىستا دەپۋتاتتار «قازاقستان مەن يرلاندييا ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى تابىسقا سالىناتىن سالىق­تارعا قاتىستى قوسارلانعان سالىق سالۋدى بولدىرماۋ جانە سالىق سالۋدان جالتارۋعا جول بەرمەۋ» تۋرالى كونۆەنتسييانى جانە وعان حاتتامانى راتيفيكا­تسييالاۋدى كوزدەيتىن زاڭ جوباسىن دا قولدادى. ول قۇجات جوعارعى پالاتاعا جولدانادى. بۇل كونۆەن­تسييانىڭ ماقساتى – ينۆەستيتسييالار ۇشىن قولايلى جاعدايلار جاساۋ ارقىلى ەكى ەل اراسىنداعى ەكونومي­كالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ جانە كەڭەيتۋ.
قالاۋلىلار وسى قاتاردا قازاقستان مەن ازىرباي­جان ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى «حالىقارالىق اۆتو­كولىك قاتىناسى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسييالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ماقۇلدادى. اتالعان قۇجاتتىڭ نەگىزگى ماقساتى – ەكى ەل اراسىنداعى حالىقارالىق اۆتوكولىك قاتىناسىندا جولاۋشىلار مەن جۇكتەردى تا­سىمالداۋدى, ولاردىڭ اۋماقتارى ارقىلى ۇشىنشى ەلدەرگە ترانزيتتى جۇزەگە اسىرۋ ۇشىن قۇقىقتىق نەگىز جاساۋ, سونداي-اق مەملەكەتتەر اراسىندا ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى بەلسەندى دامىتۋ جانە ىسكەرلىك بايلانىستاردى تەرەڭدەتۋ بولىپ وتىر.
– قازاقستان مەن ازىربايجان بۇعان دەيىن ارنايى كەلىسىمسىز جۇمىس جاساپ كەلدى. كەلىسىم ورنىنا ەكى ەلدىڭ تول اۆتوكولىك تۋرالى زاڭدارى جۇردى. وعان سايكەس, بىز ازىربايجانمەن ارادا جۇك تاسىمالداۋ­شىلارعا رۇقسات بەرۋشى بلانكىلەرىمەن الماسامىز. ياعني, ەكسپورتتاعاندا, يمپورتتاعاندا, سونداي-اق بىزدىڭ اۋماقتارىمىز ارقىلى باسقا ەلدەرگە جۇك ترانزيتىن وتكىزگەندە جۇك تاسىمالداۋشىلارعا ارنايى بلانكىلەر تاراتامىز. وسى كەلىسىم راتيفيكاتسييالاۋدان وتكەن سوڭ, مىسالى, پوشتا جۇكتەرىن تاسىمالداعاندا, ارتۇرلى تەاترلىق دەكوراتسييالاردى, جارمەڭكەلەر, سپورت ىس-شارالارى ۇشىن قاجەتتى جابدىقتاردى تاسىمالداعاندا رۇقسات بلانكىلەرىن الۋ قاجەت بولماي قالادى, – دەدى ينۆەستيتسييالار جانە دامۋ مينيسترى جەڭىس قاسىمبەك.
ونىڭ مالىمەتىنشە, سوڭعى جىلدارى ازىربايجان ارقىلى قازاقستانعا تۇركييادان جانە ۋكراينادان كەلەتىن ترانزيتتىك جۇك اعىنى ارتا باستاعان. مينيستردىڭ تۇسىندىرۋىنشە, سول سەبەپتى دە «وسى كەلىسىم قاجەت بولىپ تۇر». تۇتاستاي العاندا, ەكى ەل اراسىنداعى اۆتوموبيل كولىگىمەن جۇك تاسىمالى بيىل 16 پايىزعا وسكەن ەكەن.
سونىمەن قاتار بۇگىنگى وتىرىستا ماجىلىس اكىمشىلىك قۇقىقبۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسكە وزگە­رىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى زاڭ جوباسىنا سەنات ەنگىزگەن وزگەرىستەرمەن كەلىستى.
ماجىلىستىڭ وسى جالپى وتىرىسىندا پالاتا توراعاسى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ ۇسىنىسىمەن, بۇعان دەيىن ادىلەت ۆيتسە-مينيسترى بولىپ كەلگەن ز.بايمولدينا جانە بۇگىنگە دەيىن «نۇر وتان» پارتييا­سىنىڭ حاتشىسى بولىپ قىزمەت اتقارعان ن.گودۋنوۆا ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسىنىڭ مۇشەلەرى بولىپ تاعايىندالدى. ون جىلدان بەرى وسك توراعاسىنىڭ ورىنباسارى بولىپ كەلگەن ۆلاديمير فووستىڭ جانە وسك مۇشەسى مارات سارسەمباەۆتىڭ وكىلەتتىگىن پالاتا مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتتى. قوس ازامات تا زەينەت جاسىنان اسقان. فووس مىرزا وتكەن بەيسەنبىدە 70 جاس مەرەيتويىنا جەتكەن ەكەن.
وتىرىس سوڭىندا بىرقاتار قالاۋلىلار ورتالىق مەملەكەتتىك ورگان باسشىلارىنىڭ اتىنا دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى.
ەلدوس سەنباي

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*