جاڭا بانكنوت شىقتى

1123
0
بولىسۋ:

ۇلتتىق بانك 22 قاراشادان باستاپ نومينالدىق قۇنى 500 تەڭگەلىك جاڭا بانكنوتتى قولدانىسقا ەنگىزدى. ديزاينى اينالىستاعى «قازاق ەلى» سەريياسىنىڭ بىرىڭعاي ستيلىمەن ورىندالعان بانكنوتتىڭ ولشەمى ەش وزگەرمەگەن. اقشانىڭ باسىم تۇسى – باياعىشا كوك جانە كوگىلدىر. بەتىندە «قازاق ەلى» مونۋمەنتى مەن ۇشىپ بارا جاتقان كوگەرشىندەردىڭ بەينەسى تىگىنەن تۇسكەن, ال كەلەسى جاعىندا كاسپيي تەڭىزى مەن قازاقستان كارتاسىنىڭ كولدەنەڭ بەينەسى بار. 

باسپاسوز كونفەرەنتسيياسى اياسىن­دا جۋرناليستەردىڭ سۇرا­عىنا جاۋاپ بەرگەن باس بانكتىڭ توراعاسى دانييار اقىشەۆ جاڭا بانكنوتتاعى جازبالار نەلىكتەن لاتىن قارپىندە تاڭبالانباعانىن تۇسىندىرىپ بەردى.

– بۇل بانكنوتتى شىعارۋ جۇ­مىستارى, ياعني ديزاينىن ناق­تىلاۋ مەن وندىرىس پروتسەسى 2015 جىلدا باستالعان ەدى. وسىعان بايلانىستى جاڭا كۋپيۋراداعى مەملەكەتتىك تىلدە جازىلعان جاز­بالار كيريلليتسامەن تاڭبالان­عان. جالپى, بانكنوتتاردى شى­عارۋ – وتە ۇزاق پروتسەسس. سون­دىق­تان پروتسەسس بارىسىندا وزگەرىستەر ەنگىزۋ مۇمكىن ەمەس, – دەيدى ول.
ەسكى ۇلگىدەگى 500 تەڭگە دە – زاڭدى تولەم جاساۋ قۇرالى. سول سەبەپتى, بۇل بانكنوت تا 2020 جىلدىڭ 10 ماۋسىمىنا دەيىن بارلىق اۋدارىمدار مەن تولەم قابىلداۋ كەزىندە مىندەتتى تۇردە قابىلدانۋى تيىس. بىراق ۇلتتىق بانك توراعاسى ەسكى ديزاينداعى بانكنوتتاردىڭ بەلگىلەنگەن ۋاقىتقا دەيىن وزى-اق تابيعي جول­مەن قولدانىستان شىعىپ قالا­تىنىن جەتكىزدى. ازىرگە ولاردىڭ جاپپاي قولدانىسقا ەنۋىنە بىر­شاما ۋاقىت قاجەت. سەبەبى, بانك­تەر بانكوماتتار مەن كاسسا اپپا­رات­­تارىن قالىپقا كەلتىرەدى. دانييار اقىشەۆتىڭ مالىمدەمە­سىنەن كەيىن جاڭا كۋپيۋرالار رەسمي كۇشىنە ەنگەندىكتەن باق وكىلدەرى جاڭا 500 تەڭگەنى العاش رەت پايدالانىپ كورۋگە مۇمكىندىك الدى.
ۇلتتىق بانك توراعاسى جاڭا بانكنوتتاردى تانىستىرماس بۇ­رىن قارجى نارىعىنداعى احۋالعا توقتالىپ وتكەن ەدى. ونىڭ اي­تۋىن­شا, جىلدىق ينفلياتسييا 6-8 پايىزدىق نىسانالى دالىز شە­گىندە قالىپ, 7,7 پايىز دەڭگەيىندە تۇراقتاعان.
ەلىمىزدەگى باس بانكتىڭ حا­لىقارا­لىق رەزەرۆتەرى بولسا 31,8 ملرد تەڭگەگە جەتكەن. ۇلتتىق قور­دىڭ شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى اكتيۆ­تەرىن قوسقاندا قازان ايىنىڭ سوڭىندا ەلدىڭ جالپى حالىقارا­لىق رەزەرۆتەرى 88,1 ملرد اقش دوللارىنا تەڭەسكەن. بۇل – ىجو-نىڭ 58 پايىزى.
ۆاليۋتا نارىعىنا قاتىستى دانييار اقىشەۆ تەڭگەنىڭ سوڭعى بىر ايدا 1,9 نىعايعانىن ايتتى.
– قازىر اپتا سايىن رەسمي ساي­تىمىزدا دامۋشى ەلدەردەگى ۆاليۋ­تا كۋرسىن جارييالاپ وتىر­مىز. ويتكەنى قوعام ۆاليۋتا ايىرباستاۋ كۋرسى تەك قازاقستاندا نەمەسە بىزگە كورشىلەس مەملەكەتتەردە عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە, اشىق ەكونوميكا پرينتسيپىن ۇستاناتىن باسقا دا شيكىزاتقا تاۋەلدى دامۋشى نارىقتاردا دا وزگەرىپ وتىراتىنىن بىلۋى تيىس. مۇنداي اۋىتقۋلار دامۋشى نارىق ۇشىن قالىپتى جاعداي, – دەدى ول.
جاقىندا بيرجا نارىعىنان تىس جاسالعان كولەمى اۋقىمدى ۆاليۋتالىق كەلىسىمدەر تۋرالى سوز بولدى. بيىل قاڭتار – قازان اي­لا­رىندا بيرجادان تىس وپەراتسييا­لار ارقىلى ساتىپ الىنعان دول­لار كولەمى 97,4 ميللياردقا جەت­كەن. بۇل – بيرجاداعى ساۋدادان 3,5 ەسەگە جوعارى. تىپتى وسى ما­سەلە­گە قاتىستى ماجىلىسمەن ا.جامالوۆ تا دەپۋتاتتىق ساۋال جولداعان ەدى. ۇلتتىق بانكتىڭ باسشىسى مۇنى دا نازارىنان تىس قالدىرعان جوق.
– بيرجادان تىس جاسالاتىن ساۋ­دانىڭ 82 پايىزى, ياعني 80 ملرد دوللار كولەمىندەگى قاراجات بىر عانا وپەراتسيياعا تيەسىلى. ويت­كەنى كۇن سايىن كەشكە ەلىمىزدەگى شەتەلدىك بانكتىڭ ەنشىلەسى قازاق­ستان اۋماعىنان تىس ورنالاسقان باس بانكى ارقىلى جەكە كاپيتالىن ۆاليۋتالىق تاۋەكەلدەن ساقتاۋ ماقساتىندا, شەتەلدىك ۆاليۋتانى ساتۋ جانە ساتىپ الۋ وپەراتسييا­لارىن (ۆاليۋتالىق تاۋەكەلدى حەدجيرلەۋ) جۇرگىزەدى. بۇل بىر عانا بانكتىڭ ىشكى وپەراتسيياسى بولىپ ەسەپتەلگەنىمەن, ادىسناماعا ساي­كەس بيرجادان تىس جاسالاتىن ساۋدا ستاتيستيكاسىندا كورسەتىلۋى تيىس. سوندىقتان بۇل جەردە ۆاليۋ­تالىق رەتتەۋگە قاتىستى ەشقانداي استىرتىن ارەكەت جوق, – دەدى ول.
مۇمكىندىكتى قالت جىبەرمەيتىن باق وكىلدەرى باس بانكيردەن نە­لىك­تەن مۇناي باعاسىنىڭ قىم­بات­تاعانى ۇلتتىق ۆاليۋتا قۇنىنىڭ ارتۋىنا اسەر ەتپەيتىنىن بىلمەك بولدى. «قازاقستانعا كەلىپ جاتقان ەكسپورتتىق تۇسىم كوبەيسە, تەڭگە­نىڭ دە قۇنى ارتادى. مۇناي باعا­سىنىڭ وزگەرۋى ار سەكۋند سايىن ەكسپورتتىق تۇسىمگە اسەر ەتە ال­مايدى. مىسالى, ەگەر فيۋچەرسكە سايكەس مۇناي بەلگىلى بىر باعامەن ساۋدالانىپ جاتسا, ونىڭ پايداسى ۇش اي نەمەسە ودان كوپ ۋاقىتتان كەيىن عانا تۇسەدى. كوپشىلىگى مۇناي باعاسىنىڭ قىمباتتاعانى ۇلتتىق ۆاليۋتاعا دا بىردەن اسەر ەتۋى كەرەك دەپ وي­لاي­دى» دەيدى دا­نييار اقىشەۆ. ونىڭ ايتۋىنشا, كەيبىرەۋلەر, تىپتى مۇناي مەن تەڭگەنى باي­لا­نىس­تىراتىن ماتە­ماتيكالىق فورمۋلاعا سۇيەنەتىن كورىنەدى. ۇب توراعاسى «وكىنىشكە قاراي, ۆاليۋ­تا ايىرباستاۋ كۋرسى ەشقانداي ماتەماتيكالىق فور­مۋلاعا ساي قالىپتاسپايدى. ەگەر كەز كەلگەن ساراپشىدان «ەۋرو, دوللار نەمەسە بريتان فۋنتى­نىڭ كۋرسى قانداي بو­لادى?» دەپ سۇراساڭىز, دامىعان ەلدەردىڭ ەكو­نوميكالىق قارىم-قاتىناس­تارى تۇراقتى ەكەندىگىنە قارا­ماستان, سولاردىڭ ەشبىرى دە 100 پايىزدىق ناقتى بولجام ايتا المايدى» دەپ سەندىردى.

كاميلا دۇيسەن

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*