ريمدى روما دەپ جازۋ كەرەك

1288
0
بولىسۋ:

استانادا «مەملەكەتتىك تىلدى لاتىن الىپبيىنە كوشىرۋدىڭ كەلەشەگى مەن ارتىقشىلىعى» دەگەن تاقىرىپتا دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسى وتتى. ش.شاياحمەتوۆ اتىنداعى تىلدەردى دامىتۋدىڭ رەسپۋبليكالىق ۇيلەستىرۋ-ادىستەمەلىك ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ەربول تىلەشەۆ ەلوردالىق جۋرناليستەرگە مان-جايدى تۇسىندىرىپ بەردى.

باس رەداكتورلار كلۋبىنىڭ پرەزيدەنتى ەرلان بەكحوجيننىڭ ايتۋىنشا, لاتىن الىپبيىنە كوشۋ ەلىمىز ۇشىن اسا ماڭىزدى ماسەلە بولىپ سانالادى. سوندىقتان دا ول ەلوردالىق بەلدى جۋرناليس­تەر­دىڭ باسىن قوسىپ, لاتىن الىپبيىنە كوشۋدىڭ جاي-جاپسارىن تالقى­لاۋدى قاجەت دەپ تاپقان.

– لاتىن الىپبيىمەن اينالىسىپ جۇرگەن بىلىكتى مامانداردى شا­قىرىپ, وزىمىزدى تولعاندىرىپ جۇرگەن ساۋالدارعا جاۋاپ الساق دەپ وتىرمىز. ويتكەنى بۇل ماسەلە – ەلىمىز ۇشىن اسا ماڭىزدى قادام. جالپى لاتىن الىپبينە وتۋ دامىعان ەلدەردىڭ قاتارىنا قوسىلۋعا مۇم­كىندىك بەرەدى. الەمدەگى دامىعان مەم­لەكەتتەر دال وسى لاتىن الىپ­بيىنىڭ ارقاسىندا زور تابىستارعا جەتىپ وتىر. 2006 جىلى ەلباسى «دامىعان 50 ەلدىڭ قاتىرىنا قوسىلۋ تۋرالى تاپسىرما بەرگەن بولاتىن. وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر بىز بۇل مەجەنى ساتتى باعىندىرىپ, زور جەتىستىككە جەتتىك. ەندى الدىمىزدا 30 ەلدىڭ قاتىرىنا قوسىلىپ, الەمنىڭ الدىڭعى قاتارلى مەملەكەتتەرىنىڭ بىرى بولۋ ماقساتى تۇر. بۇعان ارينە ەكونوميكالىق تۇرعىدان عانا ەمەس, سونىمەن قاتار رۋحاني جاعىنان دا باسىمدىق بەرگەن جون. مۇنىڭ ەڭ بىر العىشارتتارىنىڭ بىرى لاتىن الىپ­بيىنە كوشۋ دەپ ەسەپتەيمىن, – دەدى ول.
ەربول تىلەشوۆ لاتىن الىپبيىنە قاتىستى سوڭعى جاڭالىقتارمەن بولىسىپ, الدا اتقارىلاتىن شارۋالار تۋرالى باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا, 7 جەلتوقسان كۇنى پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ توراعالى­عىمەن ۇلتتىق كوميسسييانىڭ ەكىنشى وتىرىسى وتەدى.
– لاتىن الىبيىن تالقىلاۋ جۇمىستارىنا بىزگە قارسى سىني پىكىر ايتىپ جۇرگەن ازاماتتاردى شاقىرىپ وتىرمىز. ويتكەنى ولاردىڭ ايتىپ وتىرعان سوزى نەگىزدى تالاپ-تىلەك بولسا, وعان قۇلاق تۇرىپ, ەسكەرۋىمىز كەرەك. ماسەلەن, ارمان بايقادام سىندى جوبامىزعا وپپو­زيتسييالىق كوزقاراس بىلدىرىپ جۇرگەن ازاماتتار جۇمىس توبىنا قاتىسا الادى. مۇمكىن ولار بىزدىڭ ەسكەرمەي وتىرعان ماسەلەمىزدى بىلىپ, وزىنىڭ ۇسى­نىس­تارىن ايتاتىن شىعار. قازىرگى تاڭدا كوميسسييانىڭ ىشىنەن ادىستەمەلىك, ساراپتامالىق, تەحني­كالىق-سا­راپتامالىق جانە تەر­مي­نولوگييالىق توپ قۇرىلدى. مەنىڭشە, جۇمىس توبىنىڭ نەگىزگى قىزمەتى شامامەن 5-6 ايعا سوزىلادى. ياعني, 1 شىلدەگە قاراي تۇپكىلىكتى الىپبيگە قول جەتكىزەمىز. سەبەبى, بۇدان بىلاي دايىن الىپبي ۇسىنىلمايدى. ناقتىراق ايتسام, جان-جاقتى ساراپتامادان وتكەن الىپبي كوپشىلىككە جارييا ەتىلەدى. وسى رەتتە تەرمينولوگييالىق توپ تۋرالى تەرەڭىرەك ايتىپ وتسەم دەپ وتىرمىن. بىر قاراعاندا بۇل توپتىڭ الىپبيگە تىكەلەي قاتىسى جوق سيياقتى. الايدا تەرمينولوگييالىق توپ بىزگە وتە قاجەت. ەلىمىزگە اي سايىن, جىل سايىن ارتۇرلى تەرمين سوزدەر كەلىپ جاتىر. بۇرىن بىز تەرمين سوزدەردى ورىس تىلىنەن دايىن كۇيىندە الىپ كەلدىك. مىسالى, روما دەگەن قالانى ورىستار ريم دەپ جازسا بىزدە سولاي تاڭبالاپ جازدىق. ەندى بىز مۇنى قويىپ, تۇپنۇسقا تۇرىندە جازۋىمىز كەرەك, – دەدى ول.
جيىندا بەلگىلى ساياساتتانۋشى كەنجەبولات جولدىباي سوز الىپ, لاتىن الىپبيىنە قاتىستى كوزقاراسىن بىلدىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, لاتىن الىپبيىنە كوشۋ زامان تالابى.
– لاتىن الىپبيىن تاڭداۋ با­رىسىندا كورشى ەلدەردىڭ قاتەلىگىن قايتالاماۋىمىز كەرەك. سوندىقتان بولسا كەرەك قازىر الەۋمەتتىك جەلىدەگى ەل-جۇرت لاتىن الىپبيىنە باسا نازار اۋدارىپ وتىر. ويتكەنى جاستاردىڭ الەمدىك دەڭگەيدە تۇلعا بولۋى ۇشىن ساۋاتتى بولۋى قاجەت. بۇگىن ۇسى­نىلعان لاتىن الىپبيى بىزدىڭ بۇل تالاپ-تىلەگىمىزدى قاناعاتتاندىرا الا ما? بۇل ارينە, ويلاناتىن ماسەلە. نەگە بىز بۇعان دەيىن قابىلدانعان الىپبيگە ازداپ تۇزەتۋلەر ەنگىزىپ, سونى پايدالانبايمىز. سەبەبى, ول كەزدە قابىلدانعان الىپبي قازىرگىمەن سالىستىرعاندا تاۋىرلەۋ بولاتىن. جالپى بۇل ماسەلەدە اسىعىستىق تانىتپاي, ساقتىقپەن شەشىم قابىل­داعان دۇرىس سەكىلدى, – دەدى كەنجە­بولات جولدىباي.
دوڭگەلەك ۇستەلگە جينالعان جۋرناليستەر لاتىن الىپبيىنە قاتىس­تى سۇراقتارىنا جاۋاپ الدى. سوز سوڭىندا ەربول تىلەشوۆ جۋرناليستەر حالىققا دۇرىس تۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزسە دەگەن تىلەگىن جەتكىزدى.

سەرىك جولداسباي 

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*