ەلباسى ۇسىنعان جوبا ماقۇلداندى

1453
0
بولىسۋ:

ماجىلىستىڭ جالپى وتىرىسىندا دەپۋتاتتار قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتىن تۇبەگەيلى جاڭعىرتۋدى قاراستىراتىن پرەزيدەنتتىڭ تۇزەتۋلەرىن قولدادى. ەلباسىنىڭ زاڭ شىعارۋ باستاماسى نەگىزىندە, ۇسىنىلعان قۇجات ەلىمىزدىڭ قىلمىستىق-پروتسەستىك كودەكسىنە, «جەدەل-ىزدەستىرۋ قىزمەتى تۋرالى» جانە «پروكۋراتۋرا تۋرالى» زاڭدارعا قىلمىستىق سوت ىسىن جانە جالپى قۇقىق قورعاۋ قىزمەتىن جاڭعىرتۋعا باعىتتالعان وزگەرىستەر ەنگىزۋدى كوزدەيدى.

«كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە قۇقىق قورعاۋ قىزمەتىنىڭ پروتسەستىك نەگىزدەرىن جاڭعىرتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭىنىڭ جوباسىن دەپۋتاتتار بىرىنشى وقىلىمدا قاراپ, ماقۇلدادى.
باس پروكۋرور جاقىپ اسانوۆ بۇل جوبانى وزىنىڭ زاڭ شىعارۋ باستاماشىلىعى قۇقىعىن پايدالانا وتىرىپ, پارلامەنتكە مەملەكەت باسشىسى ەنگىزگەنىن ەسكە سالدى. ول تاۋەلسىزدىك جىلدارىنداعى مەملەكەت تاراپىنان جاسالعان ەلىمىزدەگى قىلمىستىق حال-احۋالدى جاقسارتۋ بويىنشا شارالارعا قىسقاشا توقتالدى. اتاپ ايتقاندا, قىلمىستى ەسەپكە الۋ كۇشەيتىلدى, اسىرەسە, ەكونوميكالىق قىلمىستار بويىنشا جازالار ماقۇلداندى, تۇرمەدەگىلەردىڭ سانى ازايتىلىپ, سونىمەن قاتار جەكەلەگەن قىلمىستاردىڭ ساناتتارى بويىنشا جاۋاپتىلىق قاتايتىلدى.
– جالپى العاندا زاڭداردى جەتىلدىرۋ – تۇراقتى, توقتامايتىن پروتسەسس. ونى تەرەڭ ويلاستىرىپ, تارازىلاپ, كەزەڭ-كەزەڭىمەن جاساعان دۇرىس. بۇل رەتتە ادام قۇقىعى, قىلمىسپەن كۇرەس اراسىنداعى تەڭگەرىم بۇزىلماۋعا تيىس, – دەدى باس پرو­كۋرور. ونىڭ ايتۋىنشا, زاڭ جوباسىنىڭ جاڭالىقتارىن ەكى بولىككە بولۋگە بولادى. ونىڭ بىرىنشىسى – ادام قۇقىعىن قورعاۋدى كۇشەيتسە, ەكىنشىسى – پروتسەستى ۇنەمدەۋگە باعىتتالعان.
ادام قۇقىعىن كۇشەيتۋدەگى جاڭا­لىقتار – «سوتتىڭ سانكتسيياسىنسىز ازامات­تاردى قاماۋدا ۇستاۋ مەرزىمىن قازىرگى 72 ساعاتتان 48 ساعاتقا, كامەلەتكە تولما­عاندار ۇشىن 24 ساعاتقا دەيىن قىسقارتۋدى», «ەكونوميكالىق قىلمىستار بويىنشا كۇزەتپەن ۇستاۋ تۇرىندەگى بۇلتارتپاۋ شاراسى قابىلداناتىن نەگىزدەر سانىن ازايتۋدى», «ازاماتتارعا وزدەرىنە قاتىستى جاسىرىن تەرگەۋ ارەكەتتەرى جۇرگىزىلگەنى تۋرالى كەيىن مىندەتتى تۇردە حابارلاۋدى», «ادۆوكاتتار­دىڭ وتىنىشحات ۇسىنۋ مەن دالەلدەمەلەردى جيناۋ بويىنشا قۇزىرەتتىلىگىن كەڭەيتۋدى» كوزدەيدى.
سونىمەن قاتار ج.اسانوۆ تاعى بىر وزگەرىستى اتاپ وتتى. وعان سايكەس, بۇدان بى­لاي «ىس قانداي فاكتىمەن تىركەلسە, تەرگەۋ­شىلەر تەرگەۋدى تەك سونىڭ شەڭبەرىندە عانا جۇرگىزۋگە» مىندەتتەلەدى.
قىلمىستىق پروتسەستى ۇنەمدەۋگە باعىتتالعان وزگەرىستەر قاتارىنا بۇيرىق وندىرىسى ينستيتۋتىن ەنگىزۋدى جانە ىستەردى ەلەكتروندىق فورماتقا اۋىستىرۋدى اتاۋعا بولادى. بۇيرىق وندىرىسى بويىنشا قىل­مىستىق ىس ايقىن, كۇردەلى ەمەس ىستەردە, كۇدىك­تىنىڭ كىنالىلىگىنە ەشقانداي كۇمان بولماعان جاعدايدا, جەتكىلىكتى تۇردە دالەل­دەمەلەر تابىلعاندا جانە جابىرلەنۋ­شى قارسى بولماعاندا جۇرگىزىلەدى. وسىنداي ىستەر تىركەلگەننەن باستاپ سوتتىڭ ايىپتاۋ ۇكىمىنىڭ شىعۋىنا دەيىن كەتەتىن مەرزىم ورتاشا ەسەپپەن 10 كۇندى قۇراماق.
قىلمىستىق پروتسەستى تسيفرلاندىرۋ «بيۋروكراتييادان قۇتىلۋعا», «قاجەت انىق­تامالار مەن كەلىسىمدەردى جۇمىس ورنىنان شىقپاي, ەلەكتروندى تۇردە الۋعا» مۇم­كىندىك بەرەدى, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ «ىس ماتەريالدارىن جوعالتۋى مەن بۇر­مالاۋى فاكتىلەرىن» بولدىرمايدى.
«ەڭ باستىسى – تسيفرلاندىرۋ ادام قۇقىعىن قورعاۋدى كۇشەيتەدى. بۇكىل پروتسەسس الاقانداعىداي ايقىن بولادى. پروكۋرورلىق باقىلاۋ ارتادى. سىبايلاس جەمقورلىق ازايادى. ىت جۇيە تەرگەۋشىنىڭ, پروكۋرور مەن سۋديانىڭ جۇمىسىن اناعۇر­لىم جەڭىلدەتەدى» دەدى جاقىپ قاجمانۇلى.
قازىر پيلوتتىق رەجيمدە ەلىمىزدىڭ 6 وبلىسىندا 400-دەن استام ىس ەلەكتروندىق فورماتتا تەرگەلۋدە ەكەن. سونىمەن قاتار 200-گە جۋىق سانكتسييا الىنىپتى. باس پروكۋراتۋرا دايىنداعان ىت جۇيە – بيۋد­جەتتەن قوسىمشا قاراجاتتى تالاپ ەتپەي­تىنى اي­تىلدى. قىلمىستىق ىستەردى تولىقتاي تسيفر­لىق فورماتقا كوشىرۋدى 2018 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن اياقتاۋ جوسپارلانىپ وتىر.
دەپۋتاتتار پرەزيدەنتتىك زاڭ جوباسى­نىڭ مازمۇنىن جوعارى باعالادى. ولاردىڭ ايتۋىنشا, جالپى, بۇل زاڭنامالىق تۇزەتۋ­لەر ازاماتتاردىڭ قىلمىستىق پروتسەستە قورعالۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋدى جانە پروتسەس­تىڭ قۋعىن-سۇرگىندىك سيپاتىن تومەندەتۋدى كوزدەيدى.
وسى وتىرىستا, پالاتا اكىمشىلىك قۇ­قىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسكە تۇزەتۋلەر ەنگىزەتىن جاڭا زاڭ جوباسىن ەكىنشى وقى­لىمدا ماقۇلداپ, سەناتقا جولدادى. ەكىنشى وقىلىمعا دايارلاۋ بارىسىندا دەپۋتاتتار تاراپىنان ايتىلعان «كەلتىرىلگەن زييانى از اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار ينستي­تۋتىن» قايتارۋعا قاتىستى نورما قابىل­دانىپتى. سونداي-اق «اكىم­شىلىك جازانىڭ بىر تۇرى رەتىندە ەسكەر­تۋ جاساۋ», «ايىپپۇل تولەۋ قاجەتتىگى تۋرالى نۇسقاۋ­دىڭ ادام­دارعا دۇرىس جەتكىزىلۋى», «بيز­نەسكە اكىم­شىلىك قىسىمدى ازايتۋ» بويىنشا ۇسى­نىس­تار ەنگىزىلدى. سونىمەن قاتار دەپۋ­تات­تار ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن ناشارلاتۋعا اكەپ سوعادى دەپ تاپقان نورمالاردى زاڭ جوباسىنان الىپ تاستادى.
جالپى, وتىرىس سوڭىندا حالىق قالاۋ­لىلارى دەپۋتاتتىق ساۋالدار جولدادى.

ەلدوس سەنباي

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*