لاتىنعا كوشۋ ورىسىمىزدى كەڭەيتەدى

1136
0
بولىسۋ:

لاتىن الىپبيىنە كوشۋ قازاقستان ۇشىن ستراتەگييالىق شەشىم ەكەنى انىق. تۇركى حالىق­تارىمەن بىرىگىپ, تۇركى الەمىن, مادەنيەتى مەن وركە­نيەتىن ۇعىنۋ ۇشىن جاسالعان قادام.

90-جىلداردىڭ باسىندا ازىربايجان, وزبەك حالىقتارى لاتىن الىپبيىنە كوشىپ كەتتى. سوندىقتان لاتىن الىپبيىنە كوشۋ – ۇلتىمىز ۇشىن اسا قاجەتتى دۇنيە.
لاتىنعا كوشۋ ورىسىمىزدى كەڭەيتە تۇسەدى. الەمدەگى عىلىم مەن بىلىمنىڭ 97 پايىزى – اعىلشىن تىلىندە. سوندىقتان لاتىن الىپبيى – وسى وركەنيەتكە شىعاتىن تۋرا جول. بۇگىنگى زاماننىڭ تالابى دا لاتىنعا كوشۋگە كەلەدى. رەسەي دە بۇل باستامامىزدى جاقسى باعالاپ وتىر.
ەكىنشى ۇسىنىلعان الىپبي نەگىزگى 26 ارىپتى قامتيدى. ينتەرنەتتە قالىپتاسقان ارىپتەردى تيىمدى پايدالانۋ تۇرعىسىنان بۇل دۇرىس. ەلباسى وزىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىندا ۇلتتىق كود تۇرعىسىندا تۇشىمدى ويلار ايتتى. «انا تىلىمىزدىڭ وز الىپبيى بولۋى كەرەك» دەدى. سوندىقتان جاڭا الىپبيدە كوپ دۇنيەگە مان بەرىپ, ساقتىقپەن قاراۋ قاجەت. سەبەبى, بۇل – ماڭگى تىل. بىزدىڭ تىلىمىز – تۇركى تىلدەرىنە, ونىڭ ىشىندە قىپشاق تىلىنە جاتاتىن امبەباپ ەڭ باي, ارى اۋەزدى تىلدەردىڭ بىرى. قازاق تىلىن ساقتاپ قالۋدىڭ بارلىق جولىن ويلاۋىمىز قاجەت. ەلباسى لاتىنعا كوشۋ جونىندە قاۋلى قابىلدادى. ەندى ەڭ شەشۋشى الىپبيدى ەندىرۋ ساتى تۋدى. جاڭا الىپبيدى دامىتىپ, ونى قوعامدا ناسيحاتتاۋ جولدارىن ەستەن شى­عارماعان جون.
قوعامدا ەلىمىزدە تۇراتىن وزگە ۇلتتارعا بۇل الىپبيدىڭ قاجەتى جوق دەگەن دە پىكىرلەر ايتىلۋدا. قازاق تىلى – مەملەكەتتىك تىل بولعاندىقتان, قازاق­ستاننىڭ بارشا حالقى بۇل الىپبيدى وي-ەلەگىنەن وتكىزىپ, قابىلداۋى قاجەت. بىر ايتا كەتەرلىگى, تۇرىك حالقى لاتىنعا كوشۋدە «ا» ارپىن جوعالتىپ الدى. وزبەكتەر مەن ازىربايجاندار ۇش تول ارپىن جوعال­تىپ, قايتادان قالپىنا كەلتىردى. تول ارىپتەرى­مىزدەن, تول ەركشەلىكتەرىمىزدەن ايىرىلىپ قالىپ, وسىنداي قاتەلىكتەرگە جول بەرمەس ۇشىن باسىنان باستاپ قاداعالاپ, ايرىقشا مان بەرۋ كەرەك. سوندا عانا تىلىمىز عىلىم مەن تەحنيكانىڭ تىلىنە اينا­لىپ, باسەكەگە قابىلەتتىلىگى ارتا تۇسەدى.

جانۇزاق اكىم,
حالىقارالىق ادام ينستيتۋتىنىڭ پرەزيدەنتى

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*