قارجىلىق قۇجات ماقۇلداندى

1399
0
بولىسۋ:

نۇرلان نىعماتۋليننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن جالپى وتىرىستا ماجىلىس دەپۋتاتتارى الداعى ۇش جىلعا ارنالعان باستى قارجىلىق قۇجاتتى – «2018-2020 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت» تۋرالى زاڭ جوباسىن جان-جاقتى تالقىلاپ, ماقۇلدادى. ماجىلىس باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, دەپۋتاتتار بۇل بيۋدجەتتىڭ الەۋمەتتىك باعدارلانۋشىلىعىن كۇشەيتۋگە ىقپال ەتكەن.

– بىز ماقۇلداپ وتىرعان ۇش­جىلدىق بيۋدجەت جوباسى تەڭگەرىم­دى سيپاتقا يە جانە تۇتاستاي العاندا, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ حالىققا جولدا­ۋىندا قويعان مىندەتتەردى شەشەدى. سونداي-اق دەپۋتاتتىق كورپۋس بيۋدجەت جوبا­سىمەن جۇمىس جاساۋ كەزىندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ ستراتە­گييالىق باعى­تىنىڭ باسىمدىق­تارىن مۇلتىكسىز ساقتاپ جانە بار­لىق مەملەكەتتىك باعدارلاما­لاردى ورىنداي وتىرىپ, بيۋدجەتتىك شى­عىستاردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتى­رۋدى ماقسات ەتكەنىن اتاپ وتۋ قاجەت, – دەدى ن.نىعماتۋلين.
سونىمەن بىرگە, سپيكەر ماجىلىس دەپۋتاتتارى­نىڭ اۋىزسۋمەن قام­تاماسىز ەتۋ, بىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە جول قۇرىلىسى وبەك­تىلەرىن سالۋعا قوسىمشا قارجىلار­دىڭ بولىنۋىنە قول جەتكىزىپ, بيۋدجەت­تىڭ الەۋمەتتىك باعدار­لا­نۋشى­لىعىن كۇشەيتۋگە بەلسەندى ۇلەس قوسقانىنا نازار اۋدارتتى.
– ەندى بارلىق مەملەكەتتىك ورگاندار بەرىلگەن بيۋدجەتتىك قاراجاتتاردىڭ تيىمدى, تولىق جانە ماقساتتى جەرىنە پايدالانىلۋىن قامتاماسىز ەتۋلەرى قاجەت! – دەپ نىقتادى نۇرلان زايروللاۇلى.
ۇكىمەت مۇشەلەرىمەن بىرلەسكەن جۇمىس بارى­سىندا قالاۋلىلار قوسىمشا 22 ميلليارد تەڭگە قار­جىنى تاپقىزىپ, ونىڭ مەكتەپتەر سالۋعا, دەنساۋلىق ساقتاۋ وبەكتى­لەرىنىڭ قۇرىلىسى مەن سەيسمي­كالىق نىعايتىلۋىنا, جالپى پايدا­لانىمداعى اۆتوجول­داردى رەكونسترۋكتسييالاۋعا, سۋمەن قامتۋ جانە كارىز جۇيەلەرىن دامىتۋعا باعىتتاي العان.
قارجى مينيسترى 2018-2020 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت جوباسىن ماجىلىستە – جۇمىس توبى مەن كوميتەتتەر وتى­رىستارىندا تالقىلاۋ بارىسىندا «ەلىمىزدىڭ جانە وڭىرلەردىڭ الەۋ­مەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا قاتىستى وتە وزەكتى ماسەلەلەر جان-جاقتى تالقىلانعانىن» ەسكە سالدى.
– اسىرەسە, جاڭا مەكتەپتەردى سالۋدى, سۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەسىن جانە ينجەنەرلىك-كوممۋ­نيكا­تسييالىق ينفراقۇرىلىمىن دامى­تۋدى قارجىلاندىرۋ ماسەلەلەرى اسا وتكىر كوتەرىلدى. تالقىعا سالۋ ناتيجەسىندە, دەپۋتاتتار ۇسىنعان زاڭ جوباسىنا بىرقاتار تۇزەتۋلەردى ۇكىمەت قولدادى. وز كەزەگىندە, اكىم­شىلەردىڭ تيىستى بيۋدجەتتىك باع­دارلامالارىن قوسۋ ۇشىن قارجى­لاندىرۋ كوزدەرى دە ۇسىنىلدى. سوندىقتان 2018-2020 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋب­ليكالىق بيۋدجەت جوباسىنىڭ نەگىزگى پارامەترلەرى وزگەرىسسىز قالدى. تۇزەتۋلەر تەك شى­عىستاردىڭ قۇرىلىمىنا قا­تىستى بولىپ وتىر. بۇل رەتتە, قارا­جاتتاردى شىعىستاردىڭ جەكەلەگەن باعىتتارى اراسىندا وزارا بولۋدى جۇزەگە اسىرۋ ۇسىنىلادى, – دەدى باقىت سۇلتانوۆ.
باس قارجىگەر الداعى ۇش جىلداعى قازاقستان بيۋدجەتىنىڭ باستى كورسەتكىشتەرىن جارييا ەتتى. سونىمەن, رەسپۋبليكالىق بيۋد­جەتتىڭ تۇسىمدەرى 2018 جىلى – 8 تريل­ليون 578,3 ملرد تەڭگەنى (نە­مەسە جىو-گە شاققاندا 15,3 پايىز­دى), 2019 جىلى – 9 ترلن 190,2 ملرد تەڭگەنى (15,1 پايىز), 2020 جىلى – 9 ترلن 566,2 ملرد تەڭگەنى (14,6 پايىز) قۇراماق.
بيۋدجەتتىك شىعىستاردىڭ جالپى كولەمى 2018 جىلى – 9 تريل­ليون 217,9 ملرد تەڭگە (جىو-گە شاق­­قاندا 16,5 پايىز, 2019 جىلى – 9 ترلن 798,2 ملرد تەڭگە (16,1 پا­يىز), ال 2020 جىلى – 10 ترلن 219,7 ملرد تەڭگە (15,6 پايىز) بولادى دەپ جوسپارلانۋدا.
قارجى مينيسترى بيۋدجەت شى­عىستارىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىنا دا توقتالدى. ول رەسپۋبليكالىق بيۋد­جەت شىعىستارىنىڭ جالپى كولەمىندە ەڭ ۇلكەن ۇلەس الەۋمەتتىك سالالارعا تيەسىلى ەكەنىن راستادى. ناقتىراق ايتساق, 2018 جىلى بار­لىق بيۋدجەتتىك شىعىنداردىڭ 44,6 پايىزى وسى سالالارعا ارنا تارتسا, ال 2020 جىلى بۇل كورسەتكىش 47,4 پايىزعا دەيىن وسەدى دەپ بەلگىلەندى. جالپى العاندا, قازاقستان الەۋ­مەتتىك سالالارعا ۇش جىلدا 13 تريلليون 401 ملرد تەڭگە جۇمسايدى. ونىڭ ىشىندە 4 ترلن 108,6 ملرد تەڭگەسى 2018 جىلى بولىنەدى.
– الەۋمەتتىك بلوك شىعىس­تارىنىڭ ەڭ ىرى كولەمى الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋعا جانە ازاماتتارعا الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋگە باعىت­تالادى. الداعى ۇشجىلدىق كەزەڭدە تەك وسى باعىتقا 8 تريلليون 707,5 ملرد تەڭگە جولداۋ كوزدەلەدى. ونىڭ ىشىندە 2018 جىلدىڭ شىعىستارى 2 ترلن 612,9 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى, ياعني جاڭا جىلدا ول اعىمداعى جىلعا قاراعاندا 473 ملرد تەڭگەگە, ياعني 22,1 پايىزعا ارتادى, – دەدى باقىت تۇرلىحانۇلى.
اتالعان شىعىستاردىڭ نەگىزگى ۇلەسى – «الەۋ­مەتتىك تولەمدەرگە» تيە­سىلى. ولاردى قارجىلان­دىرۋعا ۇش­جىلدىق مەرزىمدە 8 ترلن 508,7 ملرد تەڭگە باعىتتالادى, ونىڭ ىشىن­دە 2018 جىلى – 2 ترلن 547,9 ملرد تەڭگە جۇمسالادى.
مەملەكەت دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنە 2018-2020 جىلدارى 3 تريل­ليون 342,5 ملرد تەڭگە بولىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە 1 070,3 ملرد تەڭگە – 2018 جىل ەن­شىسىندە. بۇل سالا­داعى شىعىستاردىڭ وسۋى نەگى­زىنەن, «مىندەتتى الەۋمەتتىك مەدي­تسي­نالىق ساق­تان­دىرۋعا ساپالى وتۋ ماقساتىندا تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولە­مىنىڭ كۇشەيۋىنە بايلانىستى» ەكەن.
قازاقستان بىلىم جانە عىلىم جۇيەسىن دامىتۋعا 2018-2020 جىل­دارعا ارنالعان بيۋدجەتتە 1 تريل­ليون 123,1 ملرد تەڭگە كوزدەپ وتىر, ونىڭ ىشىندە 2018 جىلى بعم-گە 340,6 ملرد تەڭگە بەرىلەدى.
الەۋمەتتىك سالالاردىڭ تاعى بىر قاناتى – مادەنيەت جانە سپورتتى دامىتۋعا ەلىمىز 2018-2020 جىلدارى 219,7 ملرد تەڭگە جۇم­ساۋدى جوسپارلاۋدا. ونىڭ ىشىندە 82 ملرد تەڭگەنى تيىستى مينيسترلىك 2018 جىلى يگەرۋگە مىندەتتى.
مەملەكەت ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىن دامىتۋدى قولداۋ ۇشىن الدا بىراز شارالاردى قار­جىلاندىرۋعا نيەتتى. تولىعىراق ايتا كەتسەك, بىرىنشىدەن, يندۋس­ترييالدىق-يننوۆاتسييالىق دامۋ, «نۇرلى جول», «نۇرلى جەر», 2020 جىلعا دەيىنگى وڭىرلەردى دامىتۋ سەكىلدى ىرى باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋ ۇشىن جانە كولىك پەن لوگيس­تيكالىق ينفراقۇرىلىمدى دامى­تۋعا 2 تريلليون 64,9 ملرد تەڭگە شى­عىستار قاراستىرىلۋدا. ولار­دىڭ ىشىندە بۇل مەملەكەتتىك باعدار­لامالارعا 2018 جىلعا 854,8 ملرد تەڭگە ارنا تارتپاق.
ەكىنشىدەن, ەلباسى بەلگىلە­گەندەي, ەكونومي­كانىڭ جاڭا دراي­ۆەرى رەتىندە, اگروونەركاسىپ سەك­تو­رىن دامىتۋعا اۋىل شارۋا­­شىلىعى مينيسترلىگىنە ۇشجىلدىق مەرزىمگە 787 ملرد تەڭگە باعىتتالادى. مينيسترلىك سونىڭ ىشىندە, 2018 جىلى بيۋدجەتتەن 275,4 ملرد تەڭگە الادى.
ۇشىنشىدەن, پرەزيدەنت جارييا­لاعان جەدەل تەحنولوگييالىق جاڭ­عىرتۋدى جالعاستىرۋ ماقسا­تىندا «تسيفرلىق قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدار­لاماسىنىڭ جوباسى ازىر­لەنگەنى مالىم. قارجى مينيسترىنىڭ مالىمەتىنشە, 2018-2020 جىلدارعا ارنالعان بيۋدجەتتىڭ جوباسىندا ونى قارجىلاندىرۋ كولەمى 17 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى.

 

 ايحان شارىپ

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*