ۇلت جوسپارىنىڭ يگىلىكتەرى

1605
0
بولىسۋ:

دوڭگەلەنگەن دۇنيەدە تاۋەلسىزدىك العانىمەن, ولمەستىڭ كۇنىن كەشىپ, تەك جانباعىستىڭ قامىمەن جىلدى اۋدارىپ, تىرشىلىك ەتىپ وتىرعان مەملەكەتتەر كوپ. تاۋبە دەلىك, قازاق ەلى بۇلاردىڭ قاتارىنان ەمەس. قازاقستان – الىس بولاشاققا كوز تىگىپ, الدىنا بيىك مەجەلەر, ستراتەگييالىق ماقساتتار بەلگىلەگەن جانە سولارعا قاي جولمەن جەتەتىنىن ايقىنداپ, ونى جۇزەگە اسىرۋعا ناقتى كىرىسكەن مەملەكەت.

«ۇلى جولدىڭ وزى شاعىن قادامنان باستالادى» دەگەن دانالىق بار. 2015 جىلدىڭ مامىرىندا ەلباسىنىڭ بەس ينستيتۋتسيونالدىق رەفورماسىن جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى جارييالانعان بولاتىن. مەملەكەت باسشىسىنىڭ وسى باستاماسىن قىزۋ قولداپ, ىسكە اسىرۋعا قۇلشىنا كىرىسكەن قازاقستان حالقى مەن بارلىق بيلىك قۇرىلىمدارى قازىردىڭ وزىندە تولاعاي تابىستارعا جەتىپ, تەلەگەي تاجىريبە جيناقتادى.
ەكى جىلعى جۇمىستىڭ العاشقى قو­رىتىندىلارى قازىر شىعارىلۋدا. ودان رەسپۋبليكامىزدا بۇرىن-سوڭدى بول­ماعان قانشاما جاڭالىقتاردىڭ ومىرگە جولداما العانى بايقالادى. بىز سولاردىڭ بىرقاتارىنا مان بەرە كەتپەكپىز.
ۇلت جوسپارىندا ماسەلەن, كەڭەستىك كەزەڭنەن بەرى قولدانىلىپ كەلە جاتقان جانە ەسكىرگەن «قۇرىلىس نورمالارى جانە ەرەجەلەرىنىڭ» (قنجە نەمەسە ەسكىشە «سنيپ»-تەر) ورنىنا زاماناۋي ەۋروكودتار جۇيەسىن ەنگىزۋ كوزدەلگەن-تىن.
مامانداردىڭ تۇسىندىرۋىنشە, بۇل – قازاقستاننىڭ قۇرىلىس سالاسىن تەح­نيكالىق رەتتەۋدىڭ ەۋروپالىق جۇيەسىنە ينتەگراتسييالاۋعا, شەتەلدىك ينۆەس­تور­لار­دىڭ وتاندىق نارىقتاعى قىزمەتى ۇشىن تەحنيكالىق كەدەرگىلەردى جويۋعا, شەتەل­دىك وزىق تەحنولوگييالار مەن يننوۆاتسييا­لاردى پايدالانۋعا, قازاقستاندىق قۇ­رىلىس ۇيىمدارى مەن كاسىپورىندارى­نىڭ تەحنيكالىق دەڭ­گەيىن ارتتىرۋعا مۇم­كىندىك بەرەدى. سونداي-اق وسىنىڭ ارقاسىندا وتاندىق قۇرىلىس ونىمدەرىن وندىرۋشىلەر ەۋرو­پالىق نارىققا شىعا الادى, ولار ەۋرو­پالىق بيىك ستاندارتتارعا جاۋاپ بەرەتىن ونىم وندىرۋگە, قۇرىلىس جانە ينجي­نيرينگتىك قىزمەتتەر كورسە­تۋگە قابىلەتتى بولادى.
بۇل رەتتە ەۋروپالىق كوميسسييانىڭ باسشىلىق قۇجاتتارى بويىنشا ەۋرو­كودتار ەشكىمگە كۇشتەپ تاڭىلمايدى, كەرىسىنشە, ولار سول كۇيىندە كوشىرىلمەي, جەرگىلىكتى جاعدايلارعا ساي بەيىمدەلۋگە تيىس. وسىلايشا, ولار ۇلتتىق ستاندارت­تارعا اينالادى. سوندىقتان قازاقستان دا وزىنىڭ تابيعي-كليماتتىق جاعدايلارىن, اتاپ ايتقاندا, جەل جانە قار جۇكتەمەسىن, سىرتتاعى اۋا تەمپەراتۋراسىنىڭ كۇرت قۇبىلاتىنىن, سەيسميكالىق جاعداي­لاردى جانە باسقالارىن ەسكەرە وتىرىپ, بۇل ماسەلەدە تول تاسىلدەمەلەرىن قاراس­تىرۋدا.
ينۆەستيتسييالار جانە دامۋ مينيستر­لىگىنىڭ بىرىنشى ۆيتسە-مينيسترى اليك ايدارباەۆتىڭ حابارلاۋىنشا, ۇلت جوسپارى اياسىندا قازاقستاندا كەڭەستەن قالعان «قۇرىلىستىڭ نورمالارى مەن ەرەجەلەرى» جىل سوڭىنا دەيىن جويىلاتىن بولادى.
– ەۋروكودتارعا ارنالعان جاڭا نور­ما­­­تيۆتىك بازا ەندىرىلدى. 2019 جىلدىڭ سوڭى­نا دەيىن قازاقستان وسى جۇيەگە تو­لى­عىمەن كوشۋدى جۇزەگە اسىرادى. بيىلعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن جالپى قۇ­رىلىس ماسەلەلەرى بويىنشا «سنيپ»-تەر (قۇ­رىلىستىڭ نورمالارى مەن ەرەجە­لەرى) جويىلادى, جالپى سانى – 189 بىر­لىك. ولاردىڭ ورنىنا قازىرگى زامان تا­لاپ­تارىنا جاۋاپ بەرەتىن جاڭا نورمالار مەن ەرەجەلەر ەندىرىلەدى, – دەدى ا.ايدارباەۆ.
«اۋماقتاردى جوسپارلاۋ جانە سالۋ», «اۋداندىق-جوسپارلاۋ شەشىمى», «ينجەنەرلىك جۇيەلەر» جانە باسقالار بويىنشا جويىلاتىن 189 نورما مەن ەرەجە ورنىنا 121 «قر قن» (قۇرىلىس نورمالارى), 164 «قر ەج» (قاعيدالار جيناعى) جانە 11 «قر قبق» (قۇرىلىستاعى باسشىلىق قۇجاتتار) ەنگىزىلۋدە.

ايتقانداي, ەۋروكودتار وتاندىق قۇرىلىس نارىعىنداعى باسەكەلەس­تىكتى دە ارتتىرۋى ىقتيمال. ويتكەنى ەندى ەۋروپالىق وداقتىڭ قۇرىلىس ۇيىمدارى ەلىمىزگە ۇمتىلادى, ەۋروپالىق وندىرىس پەن ساپاداعى قۇرىلىس تەحنولوگييالارىن جانە ونىمدەرىن اكەلەدى.
ينۆەستيتسييالار جانە دامۋ مينيسترىنىڭ بىرىنشى ورىنباسارى­نىڭ بايلامىنشا, ۇلت جوسپارىن­داعى قۇرىلىس سالاسىنىڭ رەفور­مالارى قازاقستانعا Doing Business رەيتينگىسىندە جوعارىلاۋعا مۇمكىن­دىك بەردى.
اتاپ ايتقاندا, ۇلت جوسپارىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا «بىر تەرەزە» قاعيداسى مەن قۇرىلىستىڭ رۇقسات قۇجاتتارىن الۋدىڭ ۇش ساتىلى قاعيداسى ەنگىزىلگەن. قۇجاتتاردى الۋ مەن ەسكيزدىك جوبالاردى بەكىتۋ مەرزىمدەرى بۇرىنعى 40-60 كۇننەن 17-6 جۇمىس كۇنىنە دەيىن قىسقار­تىلدى. قۇرىلىس سالۋعا رۇقسات بەرۋ ەلەكتروندىق تۇردە حابارلاما بەرۋگە الماستىرىلدى.
«2020 جىلعا قاراي جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاما ساراپتاما­سىنىڭ 90%-عا دەيىنگىسىن جەكە نا­رىق وتكىزەتىن بولادى. قازىردىڭ وزىن­دە بۇل كورسەتكىش 60%-دى قۇ­رايدى. قۇرىلىس سالاسىنداعى رە­فور­مالاردىڭ ناتيجەسىندە, قازاق­ستان Doing Business جاھاندىق رەي­تينگى بويىنشا 2015 جىلدان باستاپ, وز ورنىن 130 تۇعىرعا جاقسارتتى, ياعني, بۇل سالادا 152-دەن 22- ورىنعا كوتەرىلدى», – دەدى اليك ايدارباەۆ.
ۇلت جوسپارى قازاقستاندىق ىسكەر جانداردىڭ وركەن جايۋى ۇشىن جاڭا ورىس, تىڭ تىنىس اشادى. ۇلتتىق ەكونوميكا بىرىنشى ۆيتسە-مينيسترى رۋسلان دالەنوۆتىڭ اي­تۋىنشا, «100 ناقتى قادامدى» ىسكە اسىرۋ اياسىندا شاعىن بيزنەس ۇشىن سالىق مولشەرلەمەسىن 2018 جىلدان باستاپ تومەندەتۋ ۇسىنىلدى.
ر.دالەنوۆتىڭ تۇسىندىرۋىنشە, قازىر قازاقستاندا شاعىن بيزنەس سالىق تولەۋدىڭ بىرنەشە ادىسىن تاڭ­داي الادى: بۇلار – جالپىعا بىردەي بەلگىلەنگەن تۇرى, كومپانييالار تارىزدى جانە پاتەنت. سوڭعىسىندا جارتى جىلدا بىر رەت تابىستىڭ 2%-ى كولەمىندە عانا سالىق تولە­نەدى. جاڭا سالىق كودەكسىنىڭ جو­باسى وسى سالىق مولشەرلەمەسىن 2018 جىلدان باستاپ 2-دەن 1%-عا دەيىن تومەندەتۋدى كوزدەيدى.
– ەگەر تابىسى مەن اينالىمى كوپ بولسا, شاعىن بيزنەس «جەڭىلدە­تىلگەن دەكلاراتسييا» رەجيمىن تاڭداي الادى: وندا جارتى جىلدا بىر رەت اينالىمنان 3% تولەنەدى. ول تابىس سالىعى جانە الەۋمەتتىك سالىق سە­كىلدى 2 سالىقتىڭ ورنىن الماستى­رادى. سالىق كودەكسىنىڭ جوباسىندا اينالىم جانە سانى بويىنشا شەكتەۋلەر زاڭدى تۇلعالار ۇشىن دە, جەكە كاسىپكەرلەر ۇشىن دە تەڭەستىرىل­مەك. بۇل بىرىنشى كەزەكتە جەكە كاسىپكەر ۇشىن جاقسى, – دەدى بىرىنشى ۆيتسە-مينيستر.
ونىڭ مالىمەتىنشە, شاعىن بيز­نەسكە الدا تيياناقتالعان شەگەرىستىڭ (فيكسيروۆاننىي ۆىچەت) جاڭا رەجيمى ۇسىنىلادى, ول اينالىمى كوپ, بىراق كىرىسى ازدار ۇشىن تيىمدى بولماق.
«مۇنداي كاسىپكەرلەر ۇشىن اينالىمعا سالىق سالۋ تيىمسىز. سون­دىقتان سالىق بازاسى كىرىستەر مەن شىعىنداردىڭ اراسىنداعى ايىرما بولماق. شارۋالار مەن فەرمەرلەر وزدەرىنىڭ جەڭىلدىكتى رەجيمدەرىن جو­عالتپاي, قوسىلعان قۇن سالىعىن تولەۋشىلەر قۇقىلى بولادى. ولارعا سونداي-اق قىزمەت­تىڭ باسقا تۇرلەرى­مەن اينالىسۋعا رۇقسات بەرىلەدى جانە ولار بۇل ۇشىن دە جەڭىلدىكتى رەجيمدەرىنەن ايى­رىل­مايدى. كووپەراتيۆتەرگە كىرۋگە, بىرنەشە اۋىل شارۋاشىلىعى وندى­رۋ­شىلە­رىندە قۇرىلتايشى بولۋعا جانە باسقالارعا شەكتەۋلەر بول­مايدى», – دەپ اتاپ وتتى ر.دالەنوۆ.
37- قادام اياسىندا تۇزىلگەن جاڭا سالىق كودەكسىنىڭ باستى يدەولو­گيياسى سول, ول ادال سالىق تولەۋشىنىڭ مۇددەسىن قورعاۋعا باعىتتالادى. ماسەلەن, سالىقشىلار مەن تەكسەرۋ­شىلەر زاڭ تالاپتارىن وز بەتتەرىنشە تۇسىندىرىپ, بيزنەسمەنگە ۇلكەن كو­لەم­دە ايىپپۇل سالۋى مۇمكىن, مۇن­داي جاعداي از كەزدەسپەيدى. كا­سىپكەرگە مۇنىڭ قاتە ەكەنىن جانە وزىنىڭ ادالدىعىن دالەلدەۋگە تۋرا كەلەدى, سوعان ول قانشاما ۋاقىتى مەن قارجىسىن جۇمسايدى. سالدا­رىنان, ىسكەر جان بيزنەسىن ارى قا­راي دوڭگەلەتۋ ورنىنا شەنەۋ­نىكتەرمەن كۇرەسكە ۋاقىتىن بوسقا شىعىندايدى. ەندى مۇنداي كەساپات كەيىنگە قالۋى تيىس.
– بارلىق تۇسىنىكسىز جەرلەرى مەن اۋىتقۋلار سالىق تولەۋشىنىڭ پاي­داسىنا شەشىلەتىن بولادى! مۇنداي قاعيدات سالىقتىق داۋلاردى ادىل قاراۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇدان باسقا, ەگەر سالىق تولەۋشى سالىق ورگانىنىڭ تۇسىندىرۋىنە سايكەس, ارە­كەت ەتكەن بولسا جانە سونىڭ سال­دارىنان ۇستانىمى وزگەرگەن بولسا, ايىپپۇلدار مەن وسىمپۇلدى قول­دانباۋ ۇسىنىلادى. ۇستەمە تولەم­نىڭ دالەلدىلىگىنە تالاپ تا كۇ­شەي­تىلەتىن بولادى,– دەدى بىرىنشى ۆيتسە-مينيستر رۋسلان دالەنوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, جاڭا سالىق كودەكسىنىڭ قابىلدانۋىمەن بىرگە سالىقتىق تەكسەرۋلەر جەڭىلدەيدى, سالىق تولەۋشىلەر ولاردى تەكسەرۋ ازايۋى ۇشىن نە ىستەۋ قاجەت ەكەنىن انىق بىلەتىن بولادى. سالىق تو­لەۋشىنىڭ «كىناسىزدىك پرەزۋمپتسيياسى» قاعيداتى ەنگىزىلەتىن بولادى, بۇل سالىق داۋلارىن باسقاشا قاراس­تىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سالىقتىق جەڭىلدىكتەر جۇيەلەندىرىلەدى. شاعىن جانە ورتا بيزنەس ۇشىن تا­لاپ قويۋ مەرزىمى 5-تەن 3 جىلعا دەيىن قىسقارادى. ايتپەسە, تەكسەرۋشىلەر بەس جىل بۇرىنعى قۇجاتتاردى كوتە­رىپ, «تىرناق استىنان كىر تاۋىپ», كاسىپكەردى قۋدالاي بەرەتىن.
ۇلت جوسپارىن ىسكە اسىرۋ اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن وندىرۋ­شىلەرگە حالىقارالىق نارىقتارعا شىعۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قازاق­ستان­دىق اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋار­لارىن وندىرۋشىلەر Qazaq وrganic food, Halal Kazakhstan جانە Kaz meat اتتى 3 «شاتىرلى برەندتەر» ايا­سىندا الەمدىك نارىقتارعا توپ­تاسقان تۇردە شىعا الادى.


ەت برەندىمەن قىتاي ەكسپورتىنا باعدارلانعان 15 وتاندىق ەت كوم­پانييا­لارىن بىرىكتىرۋ بولجانۋدا. ورگانيكالىق برەند بولسا, وسىمدىك شارۋاشىلىعى, قۇس شارۋاشىلىعى, بالىق ونىمدەرىنىڭ جانە باسقا دا تاۋار توپتارى ونىمدەرىنىڭ بارلىعى شامامەن 40 وندىرۋشىسىن بىرىكتىرەدى. سونداي-اق حالىقارالىق نورما­لارعا سايكەس, ورگانيكالىق ونىمدەر بويىنشا ۇلتتىق ستاندارتتاردى قۇرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە.
– جالپى, اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى بىزدە زور الەۋەتكە يە, بىز ونى تولىق پايدالانبايمىز. وسىن­داي شاتىرلى برەندتەردىڭ ارقا­سىن­دا وتاندىق وندىرۋشىلەر وز الەۋەت­تەرىن جۇزەگە اسىرىپ, وز ونىم­­­دەرىن شەتەلدە ىلگەرىلەتە الادى, – دەيدى ينۆەستيتسييالار جانە دامۋ بىرىنشى ۆيتسە-مينيسترى اليك ايدار­باەۆ.
ول اتالعان برەندتەردى ودان ارى دامىتۋ جانە جارنامالاۋ بويىنشا تۇجىرىمداما مەن جول كارتالارى ازىرلەنگەنىن اتاپ وتتى.
ۇلت جوسپارىنىڭ بۇل باعىتىن جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى بىرىنشىدەن, «قازاقستاندى ورگانيكالىق تابيعي ونىم وندىرۋشى رەتىندە پوزيتسييا­لاۋعا», ەكىنشىدەن, «جاھاندىق نا­رىقتارعا شىعۋعا», ۇشىنشىدەن, «ەرەكشە ساپا بەلگىسى بار تاۋار توپ­تارىن بىرىڭعاي برەندپەن ىلگەرى­لەتۋگە», تورتىنشىدەن, «سىرتقى نا­رىقتاردا وتاندىق تاۋارلاردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن جوعارىلا­تۋعا» جانە اقىر سوڭىندا «وتاندىق ونىمدى شەتەلدە وڭ قابىلداۋدى قالىپتاستىرۋعا» قول جەتكىزىلەدى دەپ كۇتىلۋدە.
بۇدان وزگە, ۇلت جوسپارىنىڭ 55-قادامى اياسىندا جاڭا ەكسپورت­تىق تاۋارلار قۇرۋ ۇشىن قايتا وڭدەۋ سەكتورىنا الپاۋىت 10 ترانسۇلتتىق كومپانييانى تارتۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. مىسالى, 2015-2016 جىلدارى ترانسۇلتتىق كومپانييا­لار­دىڭ قاتىسۋىمەن قۇنى 275 ميل­ليون دوللار تۇراتىن 6 جوبا ىسكە اسىرىلدى.
تاراتا ايتساق, Global 2000 جا­ھان­دىق اسا ىرى كومپانييالار تىزى­مىندە 716-ورىندا تۇرعان امەري­كالىق Halliburton قاراعاندى وبلى­سىندا باريت كونتسەنتراتىنىڭ وندىرىسىنە 40 ملن دوللار, وڭتۇستىك كورەيالىق Lotte (Global 2000-دا – 1082 ورىن) وقو-دا ازىق-تۇلىك تاماقتارىنىڭ وندىرىسىنە 50 ملن دوللار, تۇركييالىق Abdi İbrahim الماتى وبلىسىندا فارماتسەۆتي­كالىق دارى-دارمەك وندىرىسىنە 35 ملن دوللار, يتالييالىق Tenaris (Global 2000 – 1396) ماڭعىستاۋ وبلىسىندا قۇبىرلىق ويما-كەسۋ جەلىسىن وندىرۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلى­سىنا 40 ملن دوللار, تۇركييالىق Coca-Cola Anadolu Group كومپا­نيياسى (Global 2000 – 86) استانا قالاسىندا سۋسىن وندىرىسى بويىنشا زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسىنا 80 ملن دوللار قارجى قۇيدى.
– قازىرگى ۋاقىتتا 2,8 ميلليارد دوللار سوماسىنداعى 8 جوبا جۇزەگە اسىرىلۋ كەزەڭىندە. تاعى 305 ميل­ليون دوللار سوماسىنداعى 3 جوبا پىسىقتالۋدا. 56-قادام اياسىندا زاكىرلىك ينۆەستورلاردىڭ قاتى­سۋىمەن جالپى سوماسى 890 ميلليون دوللار بولاتىن 5 ينۆەستيتسييالىق جوبا ىسكە اسىرىلۋدا, – دەپ قۇلاعدار ەتتى اليك ايدارباەۆ.
بۇلادىڭ سىرتىندا, شەتەلدەردە فرونت-كەڭسەلەرى بار Kazakh Invest ۇلتتىق كومپانيياسى قۇرىلدى. ۇلت­تىق ينۆەستيتسييالىق ستراتەگييا جو­باسى ازىرلەندى, ول تاياۋ ارادا ۇسى­نىلادى. سونىمەن بىرگە, ينۆەست­جوبالاردىڭ كوپدەڭگەيلى كارتاسى جانە ينۆەستورلاردى سۇيەمەلدەۋ اقپاراتتىق-مونيتورينگتىك جۇيەسى بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلۋدە.
ۇلت جوسپارى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار سالاسىن تارتىپكە كەلتىرۋگە سەپتەستى. قارجى ۆيتسە-مينيسترى رۋسلان بەكەتاەۆتىڭ مالىمەتىنشە, 2015 جىلى «مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى» جاڭا زاڭ قابىلداندى. ول مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ پروتسەسىن وڭايلاتۋعا, سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن تومەندەتۋگە, الەۋەتتى ونىم بەرۋشىلەردىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋدىڭ تيىمدى تەتىكتەرىن ەنگىزۋگە, سونداي-اق قاتى­سۋشىلاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.
مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار ەندى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت كوميسسييا­سىندا ماقۇلدانعان جوبالار بويىن­شا الدىن الا جىلدىق جوسپار نەگىزىندە عانا جۇرگىزىلەدى. كونكۋرس­تاردىڭ وزدەرى www.goszakup.gov.kz بىرىڭعاي ۆەب-پورتالدا ەلەكتروندىق فورماتتا وتەدى, بۇل ادال باسەكەلەس­تىكتى دامىتادى. قازىرگى ۋاقىتتا جوس­پارلاۋ, ساتىپ الۋ تۋرالى حابار­لاندىرۋ, راسىمدى وتكىزۋ, ونىم بەرۋشىنى تاڭداۋ, شارتتى جاساسۋ جانە ورىنداۋدى قامتيتىن مەملە­كەتتىك ساتىپ الۋ پروتسەسى وسى ۆەب-پورتال ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. پروتسەستىڭ اۆتوماتتاندىرىلۋى باسەكەلەستىكتى جانە شارتتى ۇنەمدى جوعارىلاتۋعا مۇمكىندىك بەردى. قارجى مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىن­شە, وسىلاردىڭ ارقاسىندا 130 ميلليارد تەڭگە ەل قارجىسى ۇنەم­دەلگەن.
جاڭا زاڭ تەندەرگە قاتىسۋشى ونىم بەرۋشىلەرگە الدىن-الا تەح­نيكالىق ەرەكشەلىكتەرمەن تانىسۋعا جانە قاجەت جاعدايدا, كونكۋرستىق قۇجاتتامانىڭ «ورىندالمايتىن» جاعدايلارىن داۋلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسى نورمانىڭ نەگىزىندە,
3 مىڭ 632 كونكۋرستىق جانە اۋكتسيون­دىق قۇجاتتامالار قايتا قارالعان.
كەيبىر كاسىپكەرلەر تەندەر كە­زىندە اقىلعا سىيماس سومانى ۇسى­نىپ, جەڭەدى دە, بىراق ارتىنان شارت­تارعا ۋاقىتىلى قول قويمايدى. بۇل ماسەلە ەندى «شارت جاساسۋدان جالتارعان ونىم بەرۋشىلەردى مەم­لەكەتتىك ساتىپ الۋداعى جوسىقسىز قاتىسۋشىلاردىڭ تىزىلىمىنە اۆتو­ماتتىق تۇردە ەنگىزۋ» جولىمەن شە­شىلدى. بۇل رەتتە ەكىنشى جەڭىمپازبەن شارت جاساسۋعا مۇمكىندىك بەرىلدى.
تاعى بىر يگىلىگى سول, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدا جەڭگەن كاسىپورىنمەن ۇش جانە ودان كوپ جىلعا شارتتاردى جاساسۋ مۇمكىندىگى تۋدى. بۇل – ول كا­سىپورىندى كوپجىلعى تاپسى­­رىسپەن قامتۋ ارقىلى وندىرىسىن دا­مىتۋعا, جۇمىس ورىندارىن ساقتاۋعا جول اشتى.
قالاي بولعاندا, ىلگەرى وزعان سايىن ۇلت جوسپارىنىڭ يگىلىكتەرى دە ارتا بەرۋگە تيىس. بۇل ەلباسىنىڭ ستراتەگييالىق مىندەتتەرگە ناقتى قادامدار بويىنشا جەتۋدى قاراس­تىراتىن ساياساتىنىڭ دۇرىستىعىن پاش ەتەدى.
ەلدوس سەنباي

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*