ونلاين-ساۋدانىڭ الەۋەتى ارتىپ كەلەدى

1811
0
بولىسۋ:

ونلاين-ساۋدا – الەمدىك ەكونوميكاداعى جاڭا ترەند. جىل سايىن قارقىن الىپ كەلە جاتقان جاڭا سالانىڭ جالپى ساۋدا اينالىمىنداعى ۇلەسى رەسەيدە – 1,6 %, گەرمانييادا – 8%, ۇلىبريتانييادا – 10%, اقش-تا 6,5 پايىز. قازاقستاندا بۇل كورسەتكىش 1 پايىزعا جۋىقتايدى. ستاتيستيكالىق دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, ەلىمىزدەگى ەلەكتروندى ساۋدا نارىعىنىڭ اينالىمى 2015 جىلى 800 ملن دوللارعا جەتكەن. 2016 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بۇل نارىق ميللياردتىڭ تابالدىرىعىن اتتاعالى تۇر.
قر پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆ 2017 جىلعى 31 قاڭتارداعى «قازاقستاننىڭ ۇشىنشى جاڭعى­رۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابى­لەت­تىلىك» اتتى جولداۋىندا: ەلدە 3D-پرينتينگ, ونلاين-ساۋ­دا, موبيلدى بانكينگ, تسيفر­لىق قىزمەت كورسەتۋ سەكىلدى دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ, بىلىم بەرۋ ىسىندە قول­دا­­نىلاتىن جانە باسقا دا پەرس­پەكتيۆالى سالالاردى دامى­تۋ كەرەك. بۇل يندۋسترييالار قازىردىڭ وزىندە دامىعان ەلدەردىڭ ەكونوميكالارىنىڭ قۇرىلىمىن وزگەرتىپ, داستۇرلى سالالارعا جاڭا ساپا دارىتتى, – دەپ عالامتور ار­قىلى كاسىپ جۇرگىزۋدىڭ ەكونو­مي­كاداعى ماڭىزدىلىعىن اتاپ وتكەن ەدى.

ونلاين-ساۋدانىڭ «وتانى» – الەۋمەتتىك جەلى

قازىر ونلاين-ساۋدانىڭ ەڭ بىر قىزىپ تۇرعان جەرى – الەۋمەتتىك جەلىلەر. وقىرماندارىنىڭ سانى بىرنەشە جۇزدەگەن مىڭنان اسىپ-جىعىلاتىن دۇكەندەردىڭ قىزمەتىن رەتتەۋ ۇشىن, 2016 جىلدان باستاپ, ولاردان جەكە كاسىپكەر ەسەبىندە تىركەلىپ, مەملەكەتكە سالىق تو­لەپ وتىرۋ تالاپ ەتىلە باستادى. وتكەن جىلى زاڭ جوباسىنداعى جاڭاشىلدىقتارعا قۇلاق اسپاعان الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى دۇكەن پاراقشالارىنىڭ بىرقاتارى ۇس­تا­­لىپ, ايىپپۇل سالىندى. زاڭعا سايكەس, facebook, instagram جە­لى­لەرىندە ساۋدا جۇرگىزەتىن ازا­مات­تار جەكە كاسىپكەر ەسەبىندە تىركەلسە, تابىسىنىڭ 2 پايىزى كولەمىندە سالىق تولەيدى. مىندەتتەمەسىن ورىنداۋدان جالتارعان جاندارعا 15 اەك ايىپپۇل كەسىلەدى. مەملە­كەت الدىنداعى ايىپپۇل بورىشى 10 مىڭ اەك اسقان ازاماتتىڭ ۇستىنەن قىلمىستىق ىس قوزعالادى.
الماتى قالالىق مەملەكەتتىك كىرىستەر دەپارتامەنتىنىڭ تۇسىن­دىرۋ جۇمىس باسقارماسىنىڭ باسشىسى زاڭعار اسقارۇلى: – حالىق اراسىندا ازاماتتىڭ اتىنا تىركەلگەن جەكە كاسىپكەرلىك سۋبەكتىسىن اشۋ, جابۋ قيىن, كوپ ۋاقىتتى الادى دەگەن قاتە پىكىر قالىپتاسقان. قازىر سمارتفونىڭىزدان حابارلاما جىبەرۋ ارقىلى تىركەلىپ, ەشقانداي زاڭبۇزۋشىلىقتار ورىن الماعان جاعدايدا 3 كۇن ىشىندە وتىنىم بەرىپ, كاسىپكەرلىگىڭىزدى جابا الاسىز. ونلاين-دۇكەندەردىڭ بارلىعىنىڭ تىركەلۋى ەڭ الدىمەن, تۇتىنۋشىلاردىڭ كەلەڭسىز جايت­تارعا تاپ بولماۋى ۇشىن كەرەك. سوندىقتان ەل ازاماتتارى ساتىپ العان ونىم ۇناماعان جاعدايدا عانا ەمەس, بارلىق كەزدە كاسىپكەردەن ارنايى كۋالىك پەن چەك سۇراۋدى ۇمىتپاۋلارى كەرەك. بۇل قوعامدىق باقىلاۋ قىزمەتىن جەتىلدىرۋگە كومەكتەسەدى, – دەيدى.

ەلەكتروندى كوممەرتسييانىڭ قولدانۋشىلارى كوپ

قازاقستاننىڭ جەر كولەمى ۇلكەن بولعانىمەن, حالىق سيرەك قونىستانعان. سوندىقتان مۇندا ينتەرنەت-دۇكەندەردىڭ دامۋىنا لوگيستيكا ماسەلەسى ازداپ قول­باي­­لاۋ بولعانى شىندىق. قا­زاق­ستانداعى ينتەرنەت-بيزنەس جانە ەلەكتروندى ساۋدا قا­ۋىم­­­داستىعىنىڭ باسشىسى كونس­تان­تين گوروجانكين ەلىمىز­دىڭ ەلەك­تروندى كوممەرتسييا نارى­عى­نىڭ ويىنشىلارىنا كورشى ەلدەرگە شىعۋعا تاماشا مۇمكىندىك بار ەكەنىن ايتادى.
بىراق بىزدە بىر شارشى شاقى­­رىمعا 6 ادامنان كەلەدى (حالىق تىعىزدىعى جاعىنان الەمدە 184-ورىن). جالپىلاما ايتقاندا, ەلىمىزدە 10 ملن ادام ينتەرنەتتى پايدالانادى. قازاق­ستان­دىق ينتەرنەت-بيزنەس جانە ەلەكتروندى كوممەرتسييا قاۋىم­داس­تىعى جىل سايىن ينتەرنەتتە وتەتىن «كيبەرجۇما» جاپپاي ساتى­لى­مىندا بارلىق ونلاين-ساۋدانى بەلگىلەپ وتىردى. بۇل بىزگە سا­تىپ الۋشىلاردىڭ 55 پايىزى الماتىدان ەكەنىن كورسەتىپ بەردى, – دەيدى ول. قا­ۋىم­­داستىقتىڭ مالىمەتتەرىنە سۇيەنسەك, استانادا بۇل كور­سەت­كىش ۇش ەسە تومەن بولعان, ياعني, 17 پايىز. ۇشىنشى ورىندا قا­­­­­را­­عاندىلىقتار – 11 پايىز.
بۇل – قالالاردىڭ ەلەكتروندى كوم­­مەرتسييانىڭ, ينتەرنەت قىز­مەت­تەردى پايدالانۋعا دايىن ەكەن­دىگىنىڭ دالەلى. الەمدىك تا­جى­ريبە كورسەتكەندەي, ەڭ قيىنى – جەلى ارقىلى بىرىنشى رەت زات ساتىپ الۋ. بۇعان ورتاشا ەسەپپەن 3 جىلداي ۋاقىت كەتەدى.

ونلاين-ساۋدادان وپىق جەمەس ۇشىن…

عالامتور ارقىلى تاپسىرىس بەرۋدىڭ ۋاقىتىڭىزدى ۇنەمدەپ, بىر-ەكى باتىرمانىڭ كومەگىمەن تاڭداعان زاتىڭىزدى ۇيىڭىزگە جەتكىزىپ بەرەتىن ارتىقشىلىعى بولعانىمەن, ونلاين-ساۋدا جاساۋ كەزىندە ساپاسىز تاۋارعا تاپ بولۋ, قولىڭىزعا وزىڭىز تاڭداعان ولشەم مەن سيپاتتامادان بولەك زات الۋ نە الاياقتارعا الدانىپ قالۋ سيياقتى فاكتورلار دا جيى ورىن الادى. وقىرمانداردى وسىنداي كەلەڭسىزدىكتەردەن ساقتاندىرۋ ۇشىن جانە ۇقساس وقيعاعا تاپ بولعان ازاماتتارعا نۇسقاۋلىق بولسىن دەگەن ماقساتتا «ادىلەت» تۇتىنۋشىلار قۇقىعىن قورعاۋ قوعامى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى تۇرسىن باپكەنقىزىنان بىرەر كەڭەس سۇراعان ەدىك.
«قازاقستاندا ونلاين-ساۋدا قارقىن الىپ كەلە جاتقانى قۋانتادى. بىراق قوعامدىق قاتى­ناس­تاردىڭ بارلىق فورماسىندا ار ازامات وزى ۇشىن جاۋاپكەرشىلىك سەزىمىن قوسا كوتەرۋ كەرەك ەكەنىن ەسكەرسەك, مۇندا دا تۇتىنۋ­شى­لاردىڭ جادىندا ۇستاۋى كەرەك بىرنەشە دۇنيە بار. قازىر بىزگە شاعىمدانىپ كەلەتىن تۇتى­نۋ­شى­لاردىڭ اراسىندا اق­­شاسىن كورسەتىلگەن شوتقا اۋدارعانىمەن, تاۋارى قولىنا تي­مە­گەن جاعدايلار كوپتەپ كەزدە­سەدى. ماسەلەن, بەلگىلى بىر الاياقتىق توپ وقىرمانى كوپ عالامتور سايتىنان 2-3 كۇنگە جارناما بەتىن ساتىپ الادى. ول جەرگە كوزگە تۇسەتىن, تارتىمدى تاۋارلاردىڭ سۋرەتى ورنالاستىرىلادى, ساتىپ الۋعا نيەتتەنىپ, قاجەتتى قارجىنى كورسەتىلگەن شوتقا اۋدارعان ادام كەيىننەن جارناما يەلەرىمەن بايلانىسقا شىعا الماي قالا­دى. ويتكەنى سايت بەتىندەگى جار­­ناما كەلىسىمشارت ۋاقىتى اياق­تا­لىسىمەن, وشىرىلەدى. وسىنداي جاعدايلارعا تاپ بولماس ۇشىن, ونلاين-دۇكەندى جاقسىلاپ زەرتتەۋ كەرەك. جەكە سايتى بار جانە ول قازاقستان اۋماعىندا ارنايى سەرتيفيكاتسييادان وت­كەن بولسا, عالامتور بەتىندەگى پاراق­شانىڭ ونىڭ سول جاق بۇرىشىندا جاسىل قۇلىپتىڭ بەلگىسى تۇرادى. سايتتاعى ونلاين-دۇكەننىڭ قىز­مە­تىن پايدالانىپ كورگەن ادام­داردىڭ پىكىرىن وقىڭىز. كەمىن­دە 10-15 ادامنىڭ جىلى پىكىرى بولسا, سەنىم ارتۋعا نەگىز بار. بار­لىق دەرەكتەر, بايلانىس نومىر­لەرى, ىستىق جەلى قىزمەتى بارلىعىن تەكسەرۋ – ماڭىزدى شارالاردىڭ بىرى. تۇتىنۋشىلاردى سان سوقتىرۋدىڭ تاعى بىر تاسىلى – اقشاڭىزدى الىپ, تاۋارىڭىزدى جەتكىزگەنىمەن, ونىڭ ساپاسى, تۇرى, سىز تاڭداعاننان الدەقايدا بولەك شىعاتىن ساتتەرمەن بايلانىستى.
كەيدە ارزان اياقكيىم دۇكەنى تانىمال برەندتەردىڭ سۋرەتىن سالىپ, ونى وتە ارزان باعادا ۇسى­نادى. مۇندايدا اتالعان برەندتىڭ رەسمي سايتىنا كىرىپ, ونداعى جەڭىلدىك ماۋسىمىن, شىنايى باعاسىن سالىستىرىپ قاراۋ قاجەت. كەز كەلگەن ساپالى تاۋارعا وتە تومەن باعالار قويىلعان كەزدە, كۇمانمەن قاراپ, مۇقييات تەكسەرۋ كەرەك. كورگەن سۋرەتىڭىزگە كوزسىز سەنىپ, تاۋاردى الىپ قويدىڭىز دەلىك. مۇندايدا بۇرىن 14 كۇن, زاڭداعى جاڭا وزگەرىستەر بو­يىن­شا قازىر 30 كۇن ىشىندە سىزگە سايكەس كەلمەگەن تاۋاردى دۇكەنگە قايتارىپ, اقشاسىن كەرى الا الاسىز. بۇل ۇشىن بارلىق اقشا اۋدارىمدارىن راستايتىن ەسەپشوت قاعازدارى تۇگەل بولۋى كەرەكتىگىن ايتۋدىڭ قاجەتتىلىگى جوق شىعار. سونداي-اق اتالعان دۇكەندى بىرىن­شىدەن, قر «جارناما تۋرالى» زاڭىنا سايكەس, جالعان جارناما بەرگەنى ۇشىن, ەكىنشىدەن, قر «ينتەللەكتۋالدى مەنشىك» تۋرالى زاڭىنا سايكەس, بەلگىلى تاۋار بەلگىسىنىڭ اتىن جامىلعانى ۇشىن جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋعا بولادى. كوبىنە ىشكى ىستەر دەپارتامەنتىنە ونلاين-دۇكەندەردەن الدانىپ قالىپ, شاعىم تۇسىرگەن ازامات­تار­دى تۇتىنۋشى قۇقىعى قورعاۋ ورتالىقتارىنا جولدايدى. وكىنىش­كە قاراي, بىزدە قازاق­ستان­دا تىركەلگەن بارلىق كا­سىپ­­كەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ بازا­­­سىنا قولجەتىمدىلىك جوق, مۇم­­كىندىكتەرىمىز شەكتەۋلى بولعان­دىق­تان, ولاردى بۇلتارتپاي ۇستاپ بەرۋگە كومەكتەسە المايمىز. رەسەيدىڭ ىشكى ىستەر مينيسترلىگىندە عالامتورعا قاتىس­تى وسىنداي ساۋالدارمەن اينا­لىساتىن كيبەر­نە­تيكا كوميتەتى بار. بىزگە دە كۇن ساناپ قارقىن الىپ كەلە جاتقان ونلاين-ساۋدا نارىعىن رەت­تەۋ جۇمىستارىن جولعا قويۋ كەرەك».
قالاي دەسەك تە, بولاشاق – تسيفر­­لىق تەحنولوگييالاردىڭ ەن­شى­سىن­دە. ەلەكتروندى قىز­مەت­­­تەردىڭ كۇن وتكەن سايىن قول­جەتىمدى, وڭ­تاي­لى, جەڭىل ارى ساپ­ا­لى بولا تۇسۋى – بۇل نارىق قولدانۋشىلارىنىڭ قاتارىن تولىقتىرا تۇسەتىنى سوزسىز.

 


ونلاين–ساۋدانىڭ دامۋىنا نە كەدەرگى?


كونستان­تين گوروجانكين, قازاقستاندىق ينتەرنەت-بيزنەس قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى:

– جاقىندا گرۋزييا مەن يزرايلدەگى بالالارمەن سويلەستىم. ولار بىزدە ىت-مامانىن ارزانعا جالداۋعا جانە الەمدىك نارىققا ارنالعان جوبالاردى جۇزەگە اسىرعاندا اجەپ­­تەۋىر ۇنەمدەۋگە بولاتىنىن بىلىپ تاڭ­عالدى. ەگەر بىز ەلەكتروندى كوممەرتسييانى دا­مىتقىمىز كەلسە, ەستونييانى باعىتقا الساق بولادى. وندا 12 جىلدان بەرى ۇلتتىق سايلاۋلار ونلاين داۋىس بەرۋ فورماتىندا وتكىزىلىپ كەلەدى.
2014 جىلدىڭ 24 مامىرىندا ياندەكس ىرو-عا شىقتى. ناتيجەسىندە, ياندەكس كومپا­نييا­­­سىنداعى 180 ادام بىردەن دوللار­داعى ميل­ليونەرلەرگە اينالىپ شىعا كەلدى. ترانسۇلتتىق كومپانييانى بىزدىڭ رەسپۋب­لي­كالىق فيزيكا-ماتەماتيكالىق مەكتەپتە وقىعان ەكى قازاقستاندىق – اركاديي ۆولوج بەن يليا سەگالوۆيچ قۇرعان. بۇل – بىزدىڭ جانە مەكتەپتەرىمىزدىڭ ۇلكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدا جانە جاڭا تالاپكەرلەردى وسىرۋدە پوتەنتسيالى جوعارى ەكەندىگىن كورسەتەدى. تەك سوعان جاعداي جاساۋ كەرەك. 2013 جىلى قازاقستاندىقتاردىڭ ورتاشا جالاقىسى 700 دوللاردان استى. قازىر دەۆالۆاتسييانىڭ اسەرىنەن سال تومەندەگەنىمەن, سول دەڭگەيدە. بىزدە ەلەكتروندى كوممەرتسييانىڭ دامۋىنا الماتىنى كاتاليزاتور-قالا رەتىندە قاراس­تى­رۋعا بولادى. سەبەبى, «المالى قالادا» حالىق تىعىز ورنالاسقاندىقتان, مۇندا جاڭا تاۋارلاردى دا تاجىريبەدەن وتكىزە الا­مىز. بىراق مەگاپوليستەر مەن كىشى قالا­لار­دا تاۋارعا دەگەن سۇرانىس تا ارتۇرلى. جەر­گىلىكتى ساۋدا ويىن-ساۋىق ورتالىقتارىنان تالعامىڭا ساي ساندى كيىم نەمەسە كوسمەتيكا تابۋ قيىن ەمەس, ال ايماقتاردا بۇل تۇرعىدا تاۋار كولەمى شەكتەۋلى. ناتيجەسىندە, ونداعى ادامدارعا ينتەرنەت-دۇكەندەردى بەلسەندى پايدالانۋعا تۋرا كەلەدى. 2014 جىلى بىز وتان­دىق ينتەرنەت-دۇكەندەردىڭ قۋاتىن ۇش ەسەگە ارتتىردىق, حالىقتىڭ 30 پايىزى e-commerce نارىعىمىزدى پايدالانعان. 2016 جىلى بۇل كورسەتكىش 48 پايىزعا وستى. قازىرگى تاڭدا بىزدىڭ اۋديتورييا شەتەلدىك ونلاين-دۇكەندەردەن وتاندىق دۇكەندەرگە اۋىسىپ جاتىر.
بىز ارتۇرلى ەلدەردىڭ ەلەكتروندى ساۋدا نارىعىنا زەرتتەۋلەر جۇرگىزگەندە مىنانى انىقتادىق: بەلگىلى بىر مەملەكەتتە حالىقتىڭ 20 پايىزى ينتەرنەتتى پايدالانا باستاعاننان-اق, ونلاين-ساۋدا كولەمى وسەدى. بۇل 20 پايىزعا جەتپەيىنشە, قانداي دۇكەن اشىلماسىن شىعىنعا ۇشىرايدى. اقش مۇنداي كورسەتكىشكە 1996 جىلى جەتكەن, ۇلىبريتانييا – 1998 جىلى, رەسەي – 2006 جىلى, ال قازاقستان بۇلاردىڭ قاتارىنا 2011 جىلى قوسىلدى. دال وسى جاعداي بىزدىڭ ەلەكتروندى ساۋدا بويىنشا باتىس ەلدەرىنەن تىم ارتتا قالىپ كەلە جاتقانىمىزعا سەبەپ. دەگەنمەن قازاقستاندىق جوبالار فيليپپين (96 ملن ادام), يندونەزييا (247 ملن ادام), بانگلادەش (162 ملن ادام) پەن ۆەتنام (92 ملن ادام) نارىعىنا شىعا الادى. بۇل ەلدەردىڭ بارلىعى ينتەرنەتتىڭ دامۋى بويىنشا بىزدەن ارتتا كەلە جاتىر. مىسالى, جاقىندا مەن تاشكەنتتە بولدىم. وندا بىزدىڭ جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ۇشىن تاماشا جاعداي جاسالعان ارى حالىق تا وتە بەلسەندى.


ۆيكتور نوۆيكوۆ,
Flip.kz ينتەرنەت-دۇكەنى ماركەتينگ بولىمىنىڭ جەتەكشىسى:

– ەلىمىزدەگى Ecommerce نارىعىنىڭ اينالىمى جاقسارىپ كەلەدى. جاقىن ارالىقتا بۇل ودان ارى كۇشەيە تۇسەدى دەپ ەسەپتەيمىن. جىل سايىن ينتەرنەتتىڭ ومىرىمىزگە اسەرى ارتپاسا, كەمىمەيدى. سوڭعى 10 جىلدا قازاقستانداعى ينتەرنەت پايدالانۋشىلاردىڭ سانى 19 ەسەگە وسكەن. بۇل – حالىقتىڭ 70 پايىزى. ەلەكتروندى كوممەرتسييانى دا وسىنداي وسىم كۇتىپ تۇر. كۇن ساناپ ادامدار حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىندا كەزەكتە تۇرعاننان, E-gov ارقىلى جۇمىس ىستەگەن ىڭعايلى ەكەنىن نەمەسە تاۋاردى قاراپايىم دۇكەنگە قاراعاندا ينتەرنەت ارقىلى ساتىپ العان جىلدام بولاتىندىعىن تۇسىنىپ كەلەدى.
بۇگىندە Ecommerce نارىعىنىڭ وسۋى – الەمدىك ترەند. اقش-تان باستاپ وڭتۇستىك-شىعىس ازيياعا دەيىن كوپتەگەن جوبالار ىسكە قوسىلىپ جاتىر. قىتايلىق Alibaba كومپانيياسىنىڭ IPO-عا شىعۋى بۇل سالاعا دەگەن حالىقتىڭ قىزىعۋشىلىعى جوعارى ەكەندىگىن دالەلدەيتىن نەگىزگى فاكتور بولسا كەرەك. بۇل كومپانييانىڭ ىرو-سى بارلىق رەكوردتى جاڭارتتى.
قازاقستاننىڭ تەرريتوريياسى ۇلكەن, حالىق سانى از. بۇل – لوگيستيكا ماسەلەسىن ازداپ قيىنداتادى. بىراق شەشىلمەيتىن تۇيىن جوق. ىس جۇزىندە قازاقستاندا دا ناتيجەگە قول جەتكىزۋگە بولاتىنىن كورىپ جۇرمىز. اربىر ينتەرنەت-دۇكەن وزىنىڭ لوگيستيكالىق جەلىسىن وسىلاي قالىپتاستىرادى. مىسالى, قازاقستاننىڭ 20 قالاسىندا جەتكىزىلگەن تاۋارلاردى بەرەتىن 25 پۋنكتىمىز جۇمىس ىستەيدى.


ەربول ازانبەك, Qazaq media group جشس ديرەكتورى:

– ونلاين-ساۋدا تۇرلى كەدەرگىلەر, شەشىمىن تاپپاعان ماسەلەلەردىڭ كوپتىگىنە قاراماستان, قارقىندى دامىپ جاتىر. ويتكەنى ينتەرنەت ارقىلى ساتۋ دا, ساتىپ الۋ دا – وتە ىڭعايلى. وتە قاراپايىم مىسال كەلتىرسەك, وزىڭىزگە قاجەتتى زاتتى ىزدەۋ, سالىستىرۋ, سيپاتتاماسىن بىلۋ, ونلاين-تولەم جاساۋ, قاجەت جەرىڭىزگە الدىرۋ كوپ ۋاقىت پەن كۇشتى قاجەت ەتپەيدى. سالىستىرمالى تۇردە, بەلگىلى بىر كيىم الۋ ۇشىن ساۋدا ورتالىعىنا بارۋ, تاڭداپ, ساتىپ الۋ كەرەك. ينتەرنەت ارقىلى بۇل ماسەلە جوق. تىپتى الماتىداعى باراحولكانىڭ وزى ينتەرنەت ارقىلى ساتۋعا كوشتى. بانكتەر ونلاين قىزمەتىن دامىتا باستادى. قازىر تولەم كارتاسىن ينتەرنەت ارقىلى تاپسىرىس بەرىپ الدىرىپ, كوممۋنالدىق قىزمەتتەردى كوميسسيياسىز ىڭعايلى تولەي الاسىز. كەيبىر بانكتەردىڭ جانىندا ينتەرنەت-دۇكەندەر جۇمىس ىستەپ, ونلاين-كرەديت بەرىلە باستادى. بۇل ونلاين-كوممەرتسييانىڭ ۇسىنۋشىعا دا, تۇتىنۋشىعا دا قولايلى ەكەنىن كورسەتەدى. بىراق بۇل سالانىڭ دا ماسەلەسى بار. بىرىنشى لوگيستيكا, قازاقستاندا حالىق سانى از, تەرريتورييا كەڭ. ساتۋشىلار وڭىرلەرگە جەتكىزۋدە قينالادى. قىزىلوردا وبلىسىنداعى اۋىلدا وتىرىپ, الماتىداعى ينتەرنەت-دۇكەننەن قالاعان تاۋارىڭدى الدىرۋ قيىن. تاۋار قۇنىنا جەتكىزۋ قۇنى قوسىلادى. باعا وسەدى نەمەسە تولەم جاساۋ پروبلەماسى بار. اۋىلداردا تولەم كارتاسىن پايدالانۋ كورسەتكىشى تومەن. اقشا الاتىن بانكومات, تولىقتىراتىن تەرمينال جوق. بانكتەردىڭ بارلىعى ينتەرنەت تولەمگە مۇمكىندىكتى قوسىپ ۇلگەرگەن جوق نەمەسە كوميسسييا جوعارى. سوندىقتان ونلاين-ساۋدانىڭ «كورىگىن قىزدىرىپ» وتىرعاندار – ىرى قالالاردىڭ تۇرعىندارى. بۇل ماسەلەنى شەشۋ ۇشىن «قازپوشتا» نەمەسە باسقا دا جەتكىزۋمەن اينالىساتىن كومپانييالار جاڭا سەرۆيستەردى ۇسىنۋى جانە حالىق اراسىندا تۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋى كەرەك. ەكىنشى ماسەلە – سەرۆيس. بۇل سالادا الاياقتار كوپ. الەۋمەتتىك جەلىلەردە باراحولكاداعى 1000 تەڭگەنىڭ ساعاتىن 10 مىڭنان ساتاتىندار, وعان الدانىپ قالاتىندار بار. كەيبىر كىشىگىرىم ونلاين- دۇكەندەردىڭ ۇسىنعان تاۋارىنىڭ ساپاسى تومەن. تۇتىنۋشىلار تاۋار مەن اقشاسىن كەرى قايتارا المايتىن ماسەلەلەر كەزدەسەدى. مۇنىڭ ناتيجەسىندە, تۇتىنۋشىلاردا ونلاين ساتىپ الۋعا سەنىم ازايادى. ۇشىنشى ماسەلەنىڭ تۇتىنۋشىلارعا قاتىسى از شىعار, بىراق بۇل دا – وسى سالاعا قاتىستى پروبلەمانىڭ بىرى. ستاتيستيكا. سالادا كولەڭكەلى ويىنشىلار كوپ. ينستاگرام سيياقتى الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى ساتاتىندار, بىر كۇندىك سايتتار جەتەرلىك. ىرى ويىنشىلاردىڭ وزى جابىق. ناقتى بىر ستاتيستيكالىق مالىمەتتەردى الۋ قيىن. نارىقتا قىزمەت كورسەتۋشى كومپانييالار, قوعامدىق ۇيىمدار, مەملەكەتتىك ۇيىمداردىڭ دەرەكتەرى ارتۇرلى. بۇدان بولەك نارىق ويىنشىلارى سالاعا ينۆەستيتسييا سالاتىندار از بولعاندىقتان, بيزنەستى دامىتۋ ۇشىن كرەديت الۋ ماسەلەسى بارىن ايتادى. جالپى العاندا, ونلاين-ساۋدا سالاسىندا وتە قارقىندى دامۋ بار. سوڭعى 2 جىلدا ونلاين-كوممەرتسييا نارىعىندا ىرى ويىنشىلار پايدا بولدى. قارجى توپتارى, جەكەلەگەن بيزنەسمەندەر ينۆەستيتسييا سالا باستادى. مەملەكەت كاسىپكەرلەرگە ونىمىن شەتەلدىك ونلاين الاڭداردا ساتۋعا مۇمكىندىك بەرىپ جاتىر. قاي جاعىنان الساق تا, بۇل نارىقتىڭ دامۋعا مۇمكىندىگى بارىن كورسەتەدى. نارىقتاعى ويىنشىلار 2017 جىلى قازاقستانداعى ەلەكتروندى ساۋدا نارىعى 30% وسىپ, جالپى اينالىم 1 ميلليارد اقش دوللارىنان اسادى دەپ بولجايدى.


بەتتى دايىنداعاندار: كاميلا دۇيسەن, دينارا تىلەۋبەك

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*