كوكجيەگى كەڭ ادەبي بيەننالە

1406
0
بولىسۋ:

 «ەكسپو – 2017» كورمەسىنە ارنالعان مادەني ىس-شارالار اياسىندا ۇلتتىق كىتاپحانادا ماۋسىمنىڭ 12-14 ارالىعىندا «قوعامنىڭ رۋحاني كوكجيەگىنە جازۋشىلاردىڭ ىقپالى. الەمنىڭ تۇراقتى دامۋى» اتتى حالىقارالىق ادەبي بيەننالە وتەدى. 

بۇل مادەني شارانى پرەزيدەنت اكىم­شى­لىگى, پرەمەر-مينيستردىڭ كەڭسەسى, مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى, سىرت­قى ىستەر مينيسترلىگى, اقپارات جانە كوم­مۋ­­نيكاتسييالار مينيسترلىگى, يۋنەسكو جانە يسەسكو ىستەرى جونىندەگى ۇلتتىق كو­ميس­­سيياسى, بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ (بۇۇ) ايماقتىق وكىلدىگى, «اق وردا» رەس­پۋب­ليكالىق قوزعالىسىنىڭ قۇرمەتتى تورا­عا­سى قايرات ساتىبالدىۇلىنىڭ قولدا­ۋى­مەن ۇلتتىق كىتاپحاناسى جانە قازاقستان جا­زۋشىلار وداعى ۇيىمداستىرىپ وتىر. بيەن­­نالەگە ادەبيەت بويىنشا نوبەل جانە باسقا دا مارتەبەلى سىيلىقتاردىڭ لاۋ­­رەاتتارى, بەلگىلى اقىن-جازۋشىلار, الەم­دىك عىلىم جانە مادەنيەت قايراتكەر­لە­رى قاتىسادى.
بيەننالە – الەمدىك مادەنيەتتەردىڭ كوپتۇرلىلىگىنە قۇرمەتتىلىك جانە الەم ەل­دە­رى اۆتورلارىنىڭ تەڭ قۇقىقتى تىلدەسۋى, سۇح­باتتاسۋى. باستى ماقسات – بۇگىنگى تاڭدا ادەبيەتشىلەردىڭ شىعارماشىلىق الەۋەتىن پايدالانا وتىرىپ, ۇلتتىق قۇندىلىقتارى­مىز­دى ناسيحاتتاۋ جانە الەمگە تانىستىرۋ. سونداي-اق ەلىمىزدىڭ ادەبي, مادەني كەڭىس­تى­گىن ارى قاراي كەڭەيتۋگە ۇلەس قوسۋ.
بيەننالەگە الەمنىڭ 20-دان استام ەلى­نەن بارلىعى 100 قاتىسۋشى, ونىڭ ىشىندە 40-تان استام شەتەل قوناقتارى قاتىسادى. بيەننالە بىرنەشە ماڭىزدى باعدارلامانى قامتيدى, ونىڭ ىشىندە: «ورتالىق ازييا-اراب الەمى: تاريح پەن مادەنيەتتىڭ وزارا ىقپالداستىعى» اتتى حالىقارالىق عىلى­مي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسييا, بيب­ليو-تۇن, «قوعامنىڭ رۋحاني جاڭعىرۋىن­دا­ع­ى كى­تاپ­حانالاردىڭ رولى» اتتى دوڭگەلەك ۇس­تەل, «ۇلتتىق اۆتورلاردى اعىلشىن تىلىنە اۋ­­دارۋ» اتتى پىكىر الماسۋ. «ماعان كىتاپ وقىپ بەرشى» اتتى حالىقارالىق اكتسيياسىن باس­تاۋى, كىتاپ ەكسپوزيتسييالىق جانە فوتو­كور­مەلەر, ارنايى ەكسكۋرسييالىق باعدار­لا­ما­لار, الەمگە تانىمال جازۋشى­لار­­­مەن كەزدەسۋلەر. حالىقارالىق ادەبي بيەن­نالە قورىتىندىسى بويىنشا, الەم مادەنيەتى قايراتكەرلەرىنە ۇندەۋ قابىل­دان­­باقشى.
ۇلتتىق كىتاپحانا «الەم ادەبيەتى قىز­مە­تىنىڭ» وقۋ زالىندا وسى الەمدىك مادەني شارا اياسىندا «شەكاراسىز كىتاپ» اتتى كە­ڭەي­­تىلگەن كىتاپ كورمەسىن ۇيىمداستىردى. كى­تاپ كورمەسى بىرنەشە بولىمدەردى قام­تي­دى: «بۇۇ-نىڭ تۇراقتى دامۋىنىڭ ماقساتى جانە قازاقستان» بولىمىندە بۇۇ-نىڭ قا­زاق­­ستانداعى قىزمەتىنە 25 جىل تولۋىنا وراي جانە مەملەكەتتەر مەن حالىقتاردىڭ بىلىم, عىلىم جانە مادەنيەت سالالارىن­دا­عى ىنتىماقتاستىعىن دامىتۋ ارقىلى الەم­دە­گى بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋعا بايلانىستى ارتۇرلى باسىلىمدار بار.
«يۋنەسكو جانە قازاقستان» بولىمىنىڭ ماق­ساتى – مادەني جانە رۋحاني يگىلىكتە تا­جى­ري­بە الماسۋعا مۇمكىندىك جاساۋ. وندا ەۋروپا, ازييا جانە قازاقستان حالىقتارى اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى نىعايتۋعا بايلانىستى باسىلىمدار قويىلعان.
وقىرماندار تۇركىتىلدەس ەلدەردىڭ ما­دە­نيە­تى مەن ادەبيەتىنىڭ وزارا ارەكەتتەستىگى تۋرالى كورمەنىڭ تاعى بىر ايشىقتى بولىمى ارقىلى كەڭىنەن تانىسادى. تۇركسوي حا­لىق­­­ارالىق ۇيىمىنا مۇشە ەلدەر اقىن-جازۋ­شى­لارىنىڭ كىتاپتارى – مادەني جانە ادەبي قا­رىم-قاتىناستى نىعايتا تۇسەتىن يگى شا­را­لار­دىڭ بىرى. تۇركى حالىقتارىنىڭ تاريحىن, تىلى مەن ادەبيەتىن, مادەنيەتى مەن ونەرىن دا­م­ى­تىپ, ورتاق مادەني مۇرالاردى الەمدىك دەڭ­گەيدە كوتەرۋ ماقساتىندا جانە بولاشاق ۇرپاقتارعا ماڭگىلىك ماقسات تۇتاتىن حالىق­ارا­لىق تۇركسوي ۇيىمىنىڭ اتقارىپ جات­قان ماڭىزى زور قىزمەتتەرىن ەرەكشە ايتۋعا بولادى. تۇركسوي-دىڭ قاجىرلى جۇمىس­تا­رى­نىڭ بىر ايعاعى جانە ونىڭ دالەلى رەتىندە قا­زاقستاننىڭ بەلگىلى اقىن-جازۋشىلارىنىڭ كى­تاپتارى تۇرىك تىلىنە اۋدارىلىپ, تۇركى الە­مى­نىڭ رۋحاني مۇراسىنا قوسىلدى. ونىڭ ىشىندە ر.وتارباەۆ, ب.شاحانوۆ, س.ەلۋباي, ن.ورازالين, ب.نۇرجەكەۇلى, ت.ابدىك, م.باي­عۇت, ن.قاپالبەكۇلى, و.سۇلەيمەنوۆ, ۇ.ەس­داۋ­لە­­توۆ, ت.ب. شىعارمالارىن اتاۋعا بولادى.
سونىمەن قاتار كورمەگە كىتاپحانا قورىنا باي شىعىس ادەبيەتتەرىنىڭ كوللەكتسيياسىنان اراب, پارسى, ۇندى تىلدەرىندەگى قۇندى كىتاپتار قو­يىلسا, فرانتسۋز, فين, اعىلشىن, پولياك, قى­­تاي, كورەي, ورىس تىلدەرىندەگى سيرەك كىتاپ­تار مەن قازىرگى زامانعى بەلگىلى اقىن-جازۋ­شىلاردىڭ تاڭداۋلى شىعارمالارى قويىلعان.
قازىرگى كەزدە كىتاپ بارلىق الەمدە قول­جە­تىمدى, ياعني, كىتاپتا شەكارا بولمايدى. كورمە­گە بيەننالە قوناعى دارىگەر جانە قوعام قاي­رات­كەرى, فين پارلامەنتىنىڭ ەكسدەپۋتاتى يلك­كا تايپالەنىڭ ەڭبەكتەرى قويىلعان. ونىڭ ىشىندە اۆتوردىڭ «فينلياندييانىڭ 100 الەۋ­مەت­­تىك يننوۆاتسيياسى» اتتى كىتابى قازاق تىلىن­دە كورمەگە قويىلدى جانە بۇگىنگى تاڭدا قالىڭ وقىرمان قاۋىمنىڭ جوعارى سۇرانىسىنا يە. «الەم ادەبيەتى» قىزمەتىنىڭ كىتاپ قورىنداعى اعىل­شىن تىلىندەگى بىلىم سالالارى بويىنشا جانە كوركەم ادەبيەتكە دەگەن تۇراقتى وقىر­مان­داردىڭ قىزىعۋشىلىعى مەن سۇرانى­سى كۇننەن كۇنگە ارتۋدا.
«الەم ادەبيەتى» قىزمەتىنىڭ كىتاپ قورىن­دا ورىس ادەبيەتىنىڭ باي مۇراسى جيناقتالعان. وقىرماندارعا قاجەتتى كىتاپتارىن تابۋعا ىڭ­عاي­لى اشىق قورلار ۇيىمداستىرىلعان.
كورمەدە بيەننالە قوناقتارىنا تاۋەل­سىز­دىك جىلدارىندا «مادەني مۇرا» باعدارلاماسى بويىن­شا قازاقستاننىڭ تاريح جانە مادەنيەت سالا­لارىنا بايلانىستى قىتاي, ورىس, باتىس, اراب, تۇرىك, ارميان, پارسى ەلدەرىنەن اكەلىنگەن دەرەك­كوزدەردەن جيناقتالعان كىتاپتارى ۇسى­نى­­لادى. كىتاپ كورمەسىندەگى الەم ەلدەرىنىڭ كى­تاپ­تارى – بۇگىنگى مادەنيەت پەن ادەبيەتكە باي­لانىستى قازاق وقىرمانىنىڭ رۋحاني قا­جە­تىن وتەيتىن كوركەمسوز بەن كوركەمونەر يە­لە­رىنىڭ تىڭ تىنىسىن بايىتار اسىل قازىنا. جال­پى كىتاپ كورمەسىنە 250 اتالىم مادەنيەت, بىلىم, عىلىم جانە كوركەم ادەبيەت تۋرالى قازاق, اعىلشىن, اراب, پارسى, تۇرىك, فين, فران­تسۋز, پولياك, قىتاي, كورەي جانە تمد ەل­دە­رىنىڭ تىلدەرىندەگى كىتاپتار قويىلدى.
ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ «وزىنىڭ بيىك, تازا رۋحاني قاسيەتىمەن كىتاپ-مادەنيەت پەن رۋحانيياتتى قورعاۋدا تەڭدەسى جوق قارۋ بولىپ تابىلادى. كىتاپ – ادامزات بالاسىنا شەكسىز بى­لىم سىيلايدى» دەپ اتاپ ايتقانىنداي, بۇ­گىن­­گى تاڭدا كىتاپتاردى جان-جاقتى ناسيحات­تاۋ ارقىلى بىلىمدى ۇرپاق تاربيەلەۋ – كىتاپحا­نا­شى­لاردىڭ باستى ماقساتى.
وسىنداي حالىقارالىق ادەبي بيەنناليدىڭ ايا­سىندا الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن ەركىن ينتەگراتسييالىق بايلانىسقا شىعىپ, ەل مەن ەل­دىڭ اراسىن جاقىنداستىرىپ, جاڭا باعىتتا ما­دەني ىنتىماقتاستىق ورناتۋدىڭ قازاق­ستان ەلى ۇشىن ماڭىزى وتە زور.

قانشايىم يزامبەكوۆا,
قر ۇلتتىق كىتاپحاناسى
الەم ادەبيەتى قىزمەتىنىڭ توپ جەتەكشىسى

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*