جاڭا زاڭ قابىلداندى

1576
0
بولىسۋ:

ەل پارلامەنتى جاۋىنگەرلەردىڭ تاماعىنا بولىنەتىن قاراجاتتى ارتتىراتىن زاڭ جوباسىن قابىلدادى. قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن كەشەگى جالپى وتىرىستارىندا سەناتورلار قورعانىس جانە اسكەري قىزمەت ماسەلەلەرى بويىنشا قولدانىستاعى زاڭناماعا تۇزەتۋلەردى قۇپتادى. 

«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە قورعانىس جانە اسكەري قىزمەت ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن سەنات بىردەن ەكى وقىلىمدا ماقۇلداپ, ەلباسىنىڭ قول قويۋىنا جولدادى.
– اسكەري قىزمەت جانە اسكەري قىزمەت­شىلەر تۋرالى زاڭىنا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر ماڭىزدى. اسكەريلەردىڭ جانە ونىڭ وتباسى مۇشەلەرىنىڭ مارتەبەسى قوعام مەن ەكونوميكا دامۋىنىڭ دەڭگەيىنە سايكەس كەلۋگە تيىستى. زاڭنىڭ جاڭا جوباسىندا كىشى وفيتسەرلىك قۇرامنىڭ جانە كەلىسىمشارت بويىنشا جۇمىس جاسايتىن اسكەريلەردىڭ مەملەكەت ەسەبىنەن تاماقتانۋىن جانە تۇسكى اسىن قامتاماسىز ەتۋ ۇسىنىلادى. بۇعان قوسا, ازىق-تۇلىكتىك پاەك قۇنىن 1 005 تەڭگەدەن 1 225 تەڭگەگە دەيىن كو­تەرۋ ماسەلەسى پىسىقتالۋدا, – دەدى سەناتورلار الدىندا بايانداما جاساعان قورعانىس مينيسترىنىڭ ورىنباسارى تالعات مۇحتاروۆ.
ول اسكەري قىزمەتتىڭ الەۋمەتتىك قىرلارى وسى زاڭ ارقىلى قولدانىستاعى تۇرعىن ۇي قاتىناستارى تۋرالى زاڭناماعا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەردە كورىنىس تاباتىنىن جەتكىزدى. بۇل اسكەري قىزمەتشىلەرگە جانە ارنايى مە­مورگاندار قىزمەتكەرلەرىنە قاتىستى بولادى. «اتاپ ايتقاندا, قىزمەتتى وتكەرۋ كەزىندە جانە ودان تىس ۋاقىتتا قازا تاپقان اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ جەسىرلەرىنە قىزمەتتىك باسپانا ۇسىنۋ قاراستىرىلۋدا. بۇل رەتتە وتەماقى مولشەرىن جاڭا باسپانا قۇنىنا قاراي ەسەپتەۋ ۇسىنىلادى» دەدى قورعانىس مينيسترىنىڭ ورىنباسارى.
جالپى, بۇل زاڭ جوباسىنىڭ ماقساتى – قۇقىقتىق ولقىلىقتاردى, ارتۇرلى زاڭ­نامالىق اكتىلەردىڭ قۇقىق نورمالارى ارا­سىنداعى قايشىلىقتاردى جويۋ ارقىلى اس­كەري قىزمەت جانە قورعانىس سالاسىنداعى قولدانىستاعى زاڭنامانى جەتىلدىرۋ, سونداي-اق اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ الەۋمەتتىك جانە قۇقىقتىق قورعالۋىن قامتاماسىز ەتۋ. اتاپ ايتقاندا, تۇزەتۋلەر قورعانىس مينيسترلى­گىنىڭ, قارۋلى كۇشتەر باس شتابىنىڭ, اسكەري باسقارۋ ورگاندارىنىڭ فۋنكتسييالارىن ناقتىلايدى جانە تولىقتىرادى. ماتەريال­دىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋ اسكەرلەرىن جانە اۋماقتىق اسكەرلەردى قوسۋ ەسەبىنەن قارۋلى كۇشتەردىڭ جالپى قۇرامى كەڭەيتىلىپ وتىر.
ازاماتتاردى كەلىسىمشارت بويىنشا اس­كەري قىزمەتكە ىرىكتەۋگە ارنالعان سيپات­تامالار بەلگىلەنگەن. ماسەلەن, كەلىسىمشارت بويىنشا اسكەري قىزمەتكە زاڭدا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن وتەلمەگەن نەمەسە الىپ تاستالماعان سوتتىلىعى بار ادام قابىلدانبايدى, تىزبەسىن ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ باسشىسى بە­كىتەتىن لاۋازىمدارعا ورنالاسۋ ۇشىن ادامنىڭ پسيحوفيزيولوگييالىق نەمەسە پوليگرافو­لوگييالىق (ياعني, حالىق اراسىندا «جالعاندىق دەتەكتورى» اتالاتىن قۇرال) زەرتتەۋدەن وتۋ مىندەتى بەكىتىلدى.
جاڭا زاڭ بويىنشا ەندى اۋماقتىق اسكەر­لەر «داعدارىستى جاعدايلاردى شەشۋمەن» اينالىسادى جانە توتەنشە جاعدايلار مەن ولاردىڭ سالدارلارىن جويۋعا تارتىلادى.
سەنات سونداي-اق قازاقستان مەن قىر­عىزستان ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى رەادميسسييا تۋرالى كەلىسىمدى جانە ونى ىسكە اسىرۋ تارتىبى تۋرالى اتقارۋ حاتتاماسىن راتيفيكاتسييالادى. بۇل قۇجاتتار ەكى مەملەكەت اراسىنداعى زاڭ­سىز كوشى-قونعا قارسى ىس-قيمىل سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى جەتىلدىرۋگە ىقپال ەتەدى.
بۇل كۇنى قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى تەمىرجول كولىگى كاسىپورىندارىنىڭ, مەكە­مەلەرى مەن ۇيىمدارىنىڭ قىزمەتىن قۇقىقتىق رەتتەۋدىڭ ەرەكشەلىكتەرى تۋرالى ۇكىمەتارالىق كەلىسىمگە وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حاتتاما دا راتيفيكاتسييالاندى. ناتيجەسىندە, ەندى مىسالى, استانادان ورالعا ساپارلاعان جولدا رەسەي جەرىن باسىپ وتەتىن بىزدىڭ پويىزدار, ەگەر رەسەي اۋماعىندا ايالداماسا, رەسەيلىك كەدەن جانە شەكارا قىزمەتتەرى تاراپىنان تەكسەرىلمەيدى. بۇل ەكى ورتاداعى جولدىڭ ۇزاق­تىعىن ون ساعاتقا دەيىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى ەكەن.
سەنات دەپۋتاتتارى قولدانىستاعى زاڭ­ناما­عا وسىمدىكتەر مەن جانۋارلار دۇنيەسى ماسەلەلەرى بويىنشا تۇزەتۋلەر ەنگىزەتىن زاڭ جوباسىن بىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى. بۇل جوبا ورمان شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگانعا – اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە باسقا ساناتتاعى جەردى ورمان قورى جەرىنە اۋىستىرۋ قاعيداسىن ازىرلەۋ جانە بەكىتۋ بويىنشا قۇزىرەت بەرەدى.
زاڭ جوباسى قابىلدانسا, بۇدان بىلاي قازاقستاندا «ۇزاق مەرزىمدى ورمان پايدالانۋ تەندەرلەرىنە» تەك قازاقستان ازاماتتارى جانە شەتەلدىكتەردىڭ ۇلەسى جوق زاڭدى تۇلعالار عانا جىبەرىلەتىن بولادى.
سونىمەن قاتار زاڭ جوباسى بالىق رە­سۋرستارىن جانە باسقا دا سۋ جانۋارلارىن قورعاۋدى, وسىمىن مولايتۋدى جانە ورنىقتى پاي­دالانۋدى جۇزەگە اسىرۋ ۇشىن «يحتيو­لوگييا­لىق بايقاۋ» ەنگىزۋگە, جانۋارلار الەمىن قورعاۋدى, وسىمىن مولايتۋدى جانە ورنىقتى پايدالانۋدى جۇزەگە اسىرۋ ۇشىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا «مامانداندىرىلعان ۇيىمداردى قۇرۋعا» مۇمكىندىك بەرەدى.
جالپى وتىرىستا سەناتورلار كونستي­تۋتسييا­لىق كەڭەستىڭ مۇشەسى ۇبايدوللا ستام­قۇلوۆتىڭ وكىلەتتىگىن توقتاتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. سەنات توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆ كونستيتۋتسييالىق كەڭەستىڭ مۇشەسى قىزمەتىنە راحمەت مۇقاشەۆتى تاعايىنداۋ تۋرالى ۇسىنىس جاسادى جانە پالاتا كاندي­داتۋرانى قولدادى.
وتىرىس بارىسىندا سەناتورلار وز ساۋال­دا­رىن جارييا ەتتى. اراسىندا د.نازارباەۆا, ي.ادىربەكوۆ, م.التىنباەۆ, ن.ابىقاەۆ,
م.باقتييارۇلى, ل.قيىنوۆ بار بىر توپ سەناتور پرەمەر ب.ساعىنتاەۆقا دەپۋتاتتىق ساۋال جولداپ, «وسىمدىكتەر الەمىن قورعاۋ تۋرالى» زاڭ قابىلداۋدىڭ قاجەتتىگى جانە ەمدىك شوپتەردى قورعاۋدىڭ كەشەندى شارالارى تۋرالى ماسەلە كوتەردى. ا.بەكتاەۆ كەنتاۋ قالاسىنىڭ جانە قالا ماڭىنداعى ەلدى مەكەندەردىڭ ەكولوگييالىق احۋالى تۋرالى دەپۋتاتتىق ساۋال باعىتتادى.

 

ايحان شارىپ

 

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*