تەرمين تاعدىرى –­ تىل تاعدىرى

2764
0
بولىسۋ:

تىل زاڭى – تىرلىك زاڭى, ار زاڭى. تەرميندەر – تىلدىڭ باستى بىر تىرەگى. قازاقستان قازاق تىلى ارقاسىندا ۇلتتىق سيپاتىن ساقتاپ, ەلدىك بولمىسىن نىعايتادى, وزگە ەتنوس وكىلدەرىن بىرتىلدىك ورتادا ۇيىستىرا الادى. سونىمەن بىرگە, تەرمينو­لوگيياسى وركەن جايماعان تىل تامىرى سۋالعان اعاشتاي, جاپىراعى سولادى, بۇتاقتارى قۋراپ قالادى. سوندىقتان تەرمينولوگييا وسى اپتادا ۇكىمەت ۇيىنىڭ تورىنە شىقتى. تاعدىرشەشتى شەشىمدەر دە قابىلداندى.

1990 جىلدارى تاۋەلسىزدىكپەن بىرگە تول تۇعىرىنا قونعان تۋعان تىلىمىز دە تۇلەي باستاعان ەدى. جاڭا تەرميندەر تىلىمىزدىڭ بويىنا قان جۇگىرتتى, بۇلا كۇش, تىڭ قۋات بەردى. ەلباسى ايتقانداي, قازاق تىلى قا­زاقستاننىڭ مەملەكەتتىك تىلى عانا ەمەس, تۇركى الەمىنىڭ جەتەكشى تىل­دەرىنىڭ بىرىنە اينالا باستادى: تىپتى تۇركىتىلدەس بىراز حالىق قازاق تىلىنە جاڭادان ەنگەن «تاستاي باتىپ, سۋداي سىڭگەن» قازاقى تەرميندەردى وزدەرىن­دە قابىلداپ, سول ارقىلى كىرمە سوزدەردى ىعىستىرۋعا تالپىناتىنى دا وسى كەز. سەبەبى, تۇركى تۇبىمىزگە جاقىن, تىل­ماشسىز-اق تۇسىنىكتى تول سوزدەر وزارا اڭگىمەگە ارلى رەڭكتەر مەن اسەمدىكتى ۇندەستىكتەر بەرەتىن ەدى.
دەگەنمەن تەرمين جاساۋ پروتسەسى­نىڭ بۋىرقانعان ارى باقىلاۋسىز سي­پات العانى سونشا, وعان قاتىستى وزىمىزدىڭ زييالى قاۋىم وكىلدەرى اراسىندا قور­قىنىش پايدا بولعانى جاسىرىن ەمەس. ول ۇرەيلەر ارتۇرلى باسىلىم بەتتەرى­نەن دابىل-ماقالا بولىپ وربىپ, سان ا­لۋان جيىن-كەزدەسۋلەردە وتىز ەكى تىستىڭ اراسىنان جيى سىعالاي باستاعان. اقىرى بۇل سالانى رەتتەۋگە ەل ۇكىمەتى بىلەك سى­بانا كىرىستى. بۇل سالادا اعىم­داعى جاعدايعا ۋاكىلەتتى ورگان – ما­دەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى تالداۋ جاساپ, قورىتىندىسىن ۇكىمەت مۇشە­لەرىنىڭ نازارىنا ۇسىندى.

– قازاقستاندىقتار تىل ما­دەنيەتى دەڭگەيىن ارتتىرۋدا تەر­مينولوگييا ماسەلەلەرىنىڭ ورنى ەرەكشە. بۇل باعىتتا ماقساتتى جۇ­مىستار جۇرگىزىلدى. 2014 جىلى ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىنا ساي­كەس, حالىق اراسىندا اركەلكى قولدا­نىلىپ, قوعامدا كەلەڭسىزدىكتەر تۋ­دىرعان بىرقاتار تەرميندى تەر­مي­نو­لوگييا كوميسسيياسى قاراپ, قاي­تا بەكىتتى. مىسالى, 2014 جىل­دىڭ جەلتوقسانىندا اۋىزەكى تىل قول­دانىسىنداعى شاپتىرما, بۇر­قاق, سۋبۇرقاق سوزى حالىقارالىق قولدانىستاعى فونتان سوزىنە قاي­تا وزگەرتىلدى. كۇيساندىق – فور­تە­پيانو, كۇيساندىق – پيانينو, وتا­شى – حيرۋرگ, مۇراجاي – مۋ­زەي, قيسىن – لو­گيكا, سازگەر – كوم­پوزيتور, عالامتور – ينتەرنەت بو­لىپ بەكىتىلدى, – دەدى مادەنيەت جانە سپورت مينيسترى ارىستانبەك مۇحامەديۇلى.
سونداي-اق تەرمينكوم­نىڭ وزى بەكىتىپ, قازىر جارىسپالى تۇردە قول­دانىلىپ جۇرگەن بىرقاتار تەرمين دە قايتا قارالىپ, رەتتەلگەن. مىسالى, بۇدان بىلاي رەسمي ىس قاعازداردان «مۇراعات», «ماسەلە», «ۇدەرىس» سەكىلدى سوزدەر جوعالۋى مۇمكىن: مينيستردىڭ اي­تۋىنشا, ولار تيىسىنشە «ارحيۆ», «پروبلەما», «پروتسەسس» بولىپ قايتا بەكىتىلگەن.
ا.مۇحامەديۇلى اعىمداعى جىلى تەرمينكومدا تاعى دا باسقا كوپتەگەن حالىقارالىق تەرمين تۇپكىلىكتى قاي­تا قاراستىرىلىپ جاتقانىن مالىم­­دەدى. ونىڭ بارىسىندا پايىز ور­­نىنا – پروتسەنت, انۇران ورنىنا – گيمن, يەگەر ورنىنا – لاۋرەات تەر­­­ميندەرىن بەكىتۋ ۇسىنىلاتىن بولادى.
«نەگە دەسەڭىز, ماسەلەن, «لاۋرەات مەجدۋنارودنوگو كونكۋرسا» دە­گەن­دى «حالىقارالىق بايقاۋ يە­گە­­رى» دەپ الساق, بۇل جەردە يەگەر – «سوبس­تۆەن­نيك», ياعني بايقاۋ قوجايىنى بو­لىپ شىعادى. سوندىقتان لاۋرەات حالىقارالىق ۇعىمىن قايتا قالپى­نا كەلتىرۋ كوزدەلۋدە. قۇرمەتتى باقىتجان ابدىرۇلى, ەندىگى جەردە تىكەلەي سىزدىڭ باقىلاۋىڭىزبەن, مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسە وتىرىپ, تەرميندەردى ستان­دارت­تاۋ ماسەلەسىن پىسىقتاۋعا كىرى­سەمىز!» دەدى پرەمەرگە قايىرىلعان مادەنيەت جانە سپورت مينيسترى.
ول مەملەكەتتىك تىلدىڭ قولدانىلۋ اياسىن كەڭەيتۋ, مەملەكەتتىك تىلدى ۇيرەتۋدىڭ تيىمدى ادىستەرىن تاراتۋ, تىلدى قاشىقتىقتان وقىتۋعا مۇم­كىندىك تۋعىزۋ ماقساتىندا Tilalemi.kz پورتالىن جانە Emle.kz ور­فوگرافييالىق ەلەكتروندىق با­زاسىن, Atau.kz ونوماستيكالىق, Termincom.kz تەرمينولوگييالىق ەلەك­تروندىق بازالارىن اشىپ, كوپشىلىك قاۋىمعا ۇسىنعاندارىن قوستى.
جاۋاپتى ورگان ۇكىمەتكە جاڭا ۇسىنىستارمەن دە شىقتى: ونىڭ ارا­سىندا «مەم­لە­كەت­تىك الەۋمەتتىك تاپ­­­سىرىس ارقى­لى قا­­زاق تىلىن ناسي­حات­تاۋ­دى جۇزەگە اسىرۋدى ودان ارى ارتتىرۋ», «ونىڭ كو­لەمىندە مەملەكەتتىك تىلدى ۇي­رەتەتىن ادىستەمەلەرگە ەرەكشە نا­زار اۋدارىپ, ونىڭ ىشىنەن تيىمدى نۇسقالارىن انىقتاۋ», سونداي-اق «ا.بايتۇرسىنۇلى اتىنداعى تىل بىلىمى ينستيتۋتىمەن بىرلەسە وتى­رىپ, ۇكىمەت جانىنداعى رەس­پۋبليكالىق تەرمينولوگييا كوميس­سيياسى بەكىتكەن تەرميندەردى ستان­دارتتاۋدى ىسكە اسىرۋ» بار.
پروفەسسور, اكادەميك عاري­فوللا ەسىم حالىقارالىق تەرمين­دەر­گە قاتىستى مينيسترلىكتىڭ ۇستا­نى­مىن قولداپ شىقتى.
– وسى جىلدارى تەرمينجا­سام­نىڭ ەرەكشەلىكتەرى, تەرمينتانۋ تا­ريحى مەن كەلەشەگى جانە باسقا دا تەرمينولوگييا سالاسىنداعى وزەكتى ماسە­لەلەر جۇيەگە تۇسۋدە. قازاق تەر­مينو­لو­گيياسىنىڭ ۇلتتىق ەرەك­شە­­لىكتەرىن جاڭعىرتۋ جۇمىستارى قولعا الىن­دى. ناتيجەسىندە, وسى جىلدارى 18 مىڭ تەر­مين بەكىتىلدى. قوعامدا تەر­مين­دەرگە قا­تىستى سىندار اي­تىلىپ تا جۇر. شىنىندا, بىز قازاق تىلىنىڭ سوز بايلىعىنا جاڭادان سوز جاساپ ەمەس, الەمدە بار تەرميندەردى پايدالانىپ جەتۋىمىز كەرەك. بۇل بىزدىڭ ينفور­ما­تسييالىق قوعامعا قوسىلۋى­مىزعا اسا قاجەتتى ماسەلە, – دەدى ع.ەسىم ۇكىمەت مۇشەلەرىنە.
ۇكىمەت باسشىسى باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ پايىمداۋلارى دا حالىقارالىق قوعامداستىق قابىل­داعان تەرميندەر تارجىمانى قاجەت ەتپەيدى دەگەنگە سايدى.
«الەمدە 50 مىڭنان استام اعىل­شىن تىلىندەگى سوز حالىقارالىق اينالىمدا قولدانىلادى ەكەن. ياعني, ولاردى اۋدارماساق, قازاقستاندىق ازامات بىردەن ەلۋ مىڭ اعىلشىن سوزىن بىلە الادى. دەمەك, ولاردى ورىسشاعا دا, قازاقشاعا دا اۋدارۋدىڭ قاجەتى جوق. قازاق تىلىندە دە سولاردى پايدالانۋعا, سوزدىك قورىمىزعا كىر­گىزۋگە بولادى. سوندىقتان وسى با­عىتتاعى ىس-شارالاردى ارى قاراي جۇزەگە اسىرۋدى مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنە جۇكتەيمىن!» دەدى پرەمەر ب.ساعىنتاەۆ.
قازاق تىلىن ۇيرەتۋ باعدار­لا­ماسىن ازىرلەۋ بويىنشا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىمەن بىرگە جۇمىس جا­ساعان جانە ادىستەمەسىن تۇزەگەن رەسەيلىك بەلگىلى تىلتانۋشى, پوليگلوت دميتريي پەتروۆ ب.ساعىنتاەۆتىڭ نەنى ايتىپ وتىرعانىن جاقسى بىلەدى.
«بىر مينۋت ىشىندە اعىلشىنشا مىڭداعان سوزدى جاتتاپ الا الاسىز دەسەم, سەنەسىز بە? سەنبەۋىڭىز مۇمكىن, بىراق شىنى سولاي! ول ۇشىن قازاق تىلدىلەرگە دە تۇسىنىكتى حالىقارالىق تەر­ميندەردىڭ سوڭعى «-اتسييا», «-ي­تسييا» جۇرناقتارىن «-ەيشان» مەن «-ۋشانگە» اۋىستىرساڭىز بول­­­دى. مىسالى, كونستيتۋتسييا اعىل­شىن تىلىندە «كونستيتۋشان», مو­دەرنيزاتسييا – «مودەرنيزەيشان», پريۆاتيزاتسييا – «پريۆاتيزەيشان» دەپ كەتە بەرەدى. بىراق كۇندەلىكتى ومىردە, اۋىزەكى تىلدەسۋدە بۇل بىلىم اعىلشىن تىلدى شەتەلدىكپەن تىلدەسۋگە جاراماۋى دا مۇمكىن. ايتالىق, سىز ودان قالاداعى كورنەكتى ورىنعا, قوناقۇيگە قالاي بارۋعا بولا­تى­نىن بىلگىڭىز كەلىپ, جول سۇراساڭىز, «-شانمەن» بىتەتىن بىر سوزدى تاپپاي قالارىڭىز سوزسىز» دەيدى تىل مامانى.
ۇكىمەت وتىرىسىنان كەيىن وت­كەن باسپاسوز ماسليحاتىندا قازاق تىلىنە «ەلۋ مىڭ كىرمە سوزدىڭ قۇيى­لاتىندىعىنا» قاتىستى قاۋىپ­تە­رىن تىلشىلەر قاۋىمى سۇراققا وراپ ۇسىندى. «نەگە «قىلتيما», «شاپ­تىرما» سيياقتى سوزدەرگە جا­بىسىپ قالدىڭىزدار? قازاق تىلى وت­كەن جىلداردا قانشاما ساتتى اۋ­دارىلعان تەرميندەرمەن تولىقتى. كەزىندە ىسلام جارىلعاپوۆتىڭ «وس­تانوۆكانى» – ايالداما, «مورو­جەنوەنى» بالمۇزداق دەپ اۋ­دار­عاندارى قولدانىسقا ەمىن-ەركىن ەندى. ەندى ونداي اۋدارمالارعا قول­داۋ بولماي ما?» دەپ سۇرادى قاتىسۋشىلار.
– بىز قازاق سوزدەرىنىڭ تەرمين رەتىندە بەكىتىلۋىنە ەش قارسى ەمەسپىز. كەزىندە احمەت بايتۇرسىنۇلىنىڭ, حالەل دوسمۇحامەدۇلىنىڭ, مىرجاقىپ دۋلاتۇلىنىڭ, ەلدەس وماروۆتىڭ, كەيىندەرى ىسلام جارىلعاپوۆتىڭ, كەڭەس يۋسۋپوۆتىڭ, قانشاما جازۋشىلاردىڭ باستاعان تەرمينجاسام جۇمىستارى جالعاسا بەرەدى. بىراق بىز تالداۋ بارىسىندا تەرمينولوگيياداعى كەيبىر اعات­تىقتاردىڭ سەبەبىن تۇسىندىك: بىز تەر­مين جاساۋدا سوزبە-سوز اۋدارمامەن شۇعىلدانىپ كەتتىك. ونىڭ ورنىنا قازاقشا تەرميندە دال ۇعىم بەرىلۋى كەرەك. جوعارىدا اتالعان جانە باسقا دا تىل ماماندارى تەرمين جاساعان كەزدە, ەڭ باستىسى ۇعىمىن بەرگەن. سول سەبەپتى, بىز قازىر عالىمدارمەن بىرگە, قولدانىستاعى تەرميندەردىڭ 29 تومدىعىنا لينگۆيستيكالىق ساراپتاما جۇرگىزىپ جاتىرمىز. ەگەر ماعىناسى, ۇعىمى دال اۋ­دارىلسا, سونى قابىلدايمىز, – دەدى ش.شاياحمەتوۆ اتىنداعى تىل­دەردى دامىتۋدىڭ رەسپۋبليكالىق ۇيلەستىرۋ ادىستەمەلىك ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ەربول تىلەشەۆ.
ايتا كەتەر جايت, مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى 2016 جى­لى ىسكە قوسقان Termincom.kz تەر­مي­نولوگييالىق ەلەكتروندىق بازاسىن دال وسى ورتالىقپەن بىرگە قۇردى. دە­مەك, بازا دا وسى ۇستانىمعا نەگىزدەلسە كەرەك.
ونىڭ ايتۋىنشا, «قانداي دا بىر تەرميندى ەستىگەندە ادام ونىڭ نەنى بىلدىرەتىنىن تۇسىنبەي قالماۋى كەرەك, كەرىسىنشە, بىردەن كوز الدىنا سول ۇعىمنىڭ – زاتتىڭ, قۇبىلىستىڭ كورىنىسى, بەينەسى كەلۋگە تيىس».
«بارلىق سالادا تەك حالىقارالىق تەرميندەر عانا قالسىن دەگەن ۇس­تانىم جوق. حالىقارالىق تەر­ميندەر مەن قازاق تىلدى اۋدارما تەرميندەر ارقايسىسى قاجەتىنە ساي قابىلدانادى. بۇل الدىن الا جوسپار جۇزىندە جۇرمەيدى. بالكىم, حالىقارالىق كۇيدە قالۋى مۇمكىن, بولماسا, قازاق تىلىنە اۋ­دارىلۋى ىقتيمال» دەدى ەربول ەردەنبەكۇلى.
مادەنيەت جانە سپورت مي­نيسترلىگىنىڭ تىلدەردى دامىتۋ جانە قوعامدىق-ساياسي جۇ­مىس كومي­تەتى توراعاسىنىڭ ورىن­باسارى عالىمجان مەلدەشەۆ تەرمينولوگييا كوميسسيياسى بەكىتكەن تەرميندەردىڭ جالپى سانى 18 مىڭدى قۇرايتىنىن ايتادى. 2014-2016 جىلدار ارا­لىعىندا 8 مىڭ تەرمين بەكىتىلگەن.
جالپى, تەرمينولوگييا سەكىلدى كۇردەلى ماسەلەدە بىرجاقتى كەلۋگە بولمايدى. بارلىق قىرى ەسكەرىلگەنى ماڭىزدى. ع.مەلدەشەۆ «قازىرگى كەزدە ەڭ ماڭىزدى ماسەلە – تەرميندەردى ستاندارتتاۋ» بولىپ وتىرعانىن مالىم ەتتى. سوندىقتان ونىڭ حابار­لاۋىنشا, رەسپۋبليكالىق تەر­مينولوگييالىق كوميسسييا, مەترو­لوگييا جانە ستاندارتتاۋ جونىندەگى ۇلتتىق كوميتەتپەن بىرلەسىپ, بار­لىق تەرميندەردى بىر ستاندارتقا كەلتىرۋ جۇمىستارىن اتقارۋى كەرەك. جاڭا تەرميندى ستاندارتتاۋ بويىنشا تەرمينكومعا قاتىسۋشى تىل ماماندارىنىڭ بارى دە ورتاق مامىلەگە كەلۋگە تيىس.
– بىز حالىقارالىق ۇعىمداردى اۋدارۋمەن ەلىگىپ كەتپەۋىمىز كەرەك. راس, ولاردىڭ ىشىندە اسسيميلياتسيياعا ۇشىرايتىن سوزدەر بار, مىسالعا, «ساموۆار» – ساماۋرىن, «پوەزد» – پويىز. ەگەر بارلىق تىلدەردەن, اسىرەسە باتىستان ەنىپ جاتقان سوزدەردى تەگىس اۋدارماي قالدىرا بەرەتىن بولساق, بىرنەشە جىلدان كەيىن ۇلكەن ماسەلەگە ۇرىنارىمىز سوزسىز. بىز قازاقتاردىڭ مىنەزىنە, دىلىنە, قابىلداۋ تۇسىنىگىنە قاراي, سوزدەردى شاما كەلگەنشە اۋ­دارۋىمىز كەرەك. ماعىناسىن دۇرىس بەرمەسە, حالىقارالىق تەرميندى قا­بىلدايمىز. ماسەلەن, اۆارييا سو­زىن «اپات» دەپ اۋدارىپ جۇرمىز. بى­راق ونىڭ ماڭىناسى كەڭ. بىلە بىل­سەڭىز, «اۆارييا» – زاقىم كەلتىرۋ دەگەندى بىلدىرەتىن ارابتىڭ «اۆار» سوزىنەن شىققان. سول سەبەپتى بىز اركەز سوزدىڭ تۇپ-توركىنىنە مان بەرىپ, ماعىناسىنا ساي اۋدارما جاساۋىمىز كەرەك, – دەپ تۇيدى مينيسترلىك كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ع.مەلدەشەۆ.
بۇل رەتتە مينيسترلىك وكىل­دەرى سىناۋ ۇشىن جيى اۋىزعا الا­تىن «شاپتىرما» (فونتان), «قىل­تيما» (بالكون) سەكىلدى سوزدەردىڭ تەرمين رەتىندە ەش جەردە بەكىتىل­مەگەنىن, اۋىزەكى تىلدە, نە كوركەم ادەبيەتتە ازىل رەتىندە قولدانىلاتىنىن مويىن­دادى. «شاپتىرمانى دا, كۇيساندىقتى دا, سازگەردى دە تەرمينكوم ەشقا­شان بەكىتپەگەن. بۇلار تەك اۋىزەكى تىلدە قولدانىلادى, رەسمي قۇجات­تاردا پايدالانىلمايدى. ولار بەكىتىل­مەگەندىكتەن, جاي سوز, اتاۋ رەتىندە قالادى: ال اتاۋ بىر باسقا دا, تەرمين بىر باسقا!» دەدى ە.تىلەشەۆ. ەندەشە بۇلار بۇدان بىلاي قازاق تىلدى تەرمينجاسامدى سىناۋدا دا قول­دا­نىل­ماۋعا تيىستى.
ول «مەم­لەكەتتىك تىل تىر­شىلىك ارە­كە­تىنىڭ بارلىق سا­لا­­سىندا بەل­سەن­دى تۇردە قول­دانىستا بو­لۋى ۇشىن قا­زاق­ستاننىڭ تەر­مي­نولوگييالىق قورى ۇلعايتىلۋى كەرەك» دەگەندى ايتتى.
– ماسەلەن, قىتايدىڭ ار سا­لاسىندا شامامەن 50 مىڭ تەر­مينى بار. ياعني, جالپى العاندا ميلليوننان اسادى. قازاقستاندا تەرمينولوگييالىق عىلىم جەت­كىلىكتى تۇردە دامىعان جانە وز­گە ەلدەردەن ارتتا قالۋشىلىق باي­قالمايدى. ۇلت ۇستازى اتانعان ۇلى احمەت بايتۇرسىنۇلىنىڭ وسى ىستىڭ باس­تاۋىندا تۇرعانى – سالانىڭ زور باقىتى ارى بۇل جۇمىستىڭ كەلەشەگىنىڭ زور ەكەنىن كورسەتەدى» دەدى ەربول تىلەشەۆ.
بەلگىلى بولعانىنداي, ەل ۇكىمەتى بيىلعى 2017 جىلى termincom.kz سايتىن جەتىلدىرۋدى جوسپارلاپ وتىر. وندا حالىق ار جاڭا سوزدىڭ قايدان شىققانىن تۇسىنۋى ۇشىن سوزدەردىڭ ەتيمولوگيياسى ەنگىزىلەدى. مەملەكەت ەندىگى تەرميندەردى بەكىتۋ كەزىندە حالىقارالىق تاجىريبەگە سۇيەنەتىن, جاپونييا, كورەي جانە باسقا دا دامىعان ەلدەردە قالاي قابىلدانعانىن زەردەلەيتىن كورى­نە­دى.
انگليتسيزمدەردىڭ تەك عىلىمدا عانا ەمەس, قاراپايىم ومىردە دە ۇستەم بولا باستاۋى كورشى رەسەي عالىمدارى مەن زييالى قاۋىم وكىل­دەرىن دە الاڭداتىپ وتىر ەكەن. ەسىمى شەتەلگە مالىم رەسەيلىك فيلولوگ, ورىس-امەريكالىق فيلوسوف, جازۋشى, «دار سلوۆا. پروەكتيۆنىي لەكسيكون» سوزدىگىن قۇراستىرۋشى ميحايل ەپشتەين قازىر بىز قولدانىپ جۇرگەن تەرميندەر مەن سوزدەردىڭ كەزىندە باس­قاشا ماعىنا بەرگەنىن ەسكە سالادى.
– «ينتەرەس» دەگەن سوز مىسالى, لاتىننىڭ inter esse – «اراسىندا بولۋ» سوزىنەن شىققان. قازىر ول ماعىنادان ايىرىلعان. ويتكەنى ول ماعىناسىن ساقتاسا, ماعىناسىز بىردەڭە شىعار ەدى. ەگەر الدەنەگە ىقىلاسىڭىز اۋسا, «ماعان بۇل اراسىندا بولۋ» دەمەيمىز, «ماعان بۇل قىزىقتى» دەيمىز عوي. رەسەيدە ۆەليمير حلەبنيكوۆ ون مىڭنان استام جاڭا سوز ويلاپ تاۋىپ, باستى. ونىڭ اراسىندا كەرەمەتتەرى دە جەتەرلىك. مىسالى, «پاستبيششە» مەن «لەجبيششەگە» ۇقساستىرىپ, زاتتار جايىلا شاشىلىپ جاتقان جەردى «ۆەششبيششە» دەپ اتاۋدى ۇسىنادى. مەن دە «دار سلوۆا» جوباسى اياسىندا مىڭنان استام سوز جاسادىم. بىراق جاڭا سوزدەردىڭ بارى بىردەي وز زامانىندا ماعىنالى بولىپ كورىنە بەرمەيدى. قابىلدانۋى ۇشىن ۋاقىت كەرەك بولار. ساتتى اۋدارىلعان تەرميندەردى ۋاقىتىندا تانىپ بىلۋ – لينگۆيستەردىڭ جانە تەرمين بەكىتۋشىلەردىڭ قاسيەتتى پارىزى, – دەيدى ميحايل ەپشتەين.

ايحان شارىپ

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*