«ايقىن» – وتاۋ يەسى

2578
0
بولىسۋ:

«ايقىن» گازەتىنىڭ شىر ەتىپ جارىق دۇنيەگە كەلگەنىنە – 13 جىل. قازاقشا ولشەممەن العاندا بىر مۇشەل. وسى بىر مۇشەلگە تولعانشا گازەتىمىز تالاي تار جول, تايعاق كەشۋدەن وتتى… دۇبىرى جەر جارعان كەزەڭى دە بولدى. دۇبىرىنەن كۇبىرى كوبەيگەن كۇندەردى دە وتكىزدى… وي مۇجىگەن جۋرناليستەرىمىز از ەمەس: ولاردىڭ بارىنىڭ اتى-جونىن سانامالاۋ مىندەتتى بولماس, دەگەنمەن «ايقىننىڭ» قابىرعاسىندا قىزمەت ىستەيتىن قالامگەرلەردىڭ ونشاقتى كىتابى شىقتى; سول كىتاپتىڭ ارقايسىسىندا گازەت بەتىندە جارييالانعان مىڭ سان ماقالانى قايتا ۇشىراتۋعا بولادى, بۇل – «ايقىندىقتاردىڭ» كىلەڭ ومىرشەڭ تاقىرىپتاردى قوزعاعانىنىڭ ايقىن دالەلى. «گازەتتىڭ وزى – بىر كۇندىك, سوزى – مىڭ كۇندىك» دەگەن قاناتتى تىركەس بار. سول مىڭ كۇندىك سوزدى جازۋ ۇشىن ويدىڭ كەنىن قازۋ كەرەك. ال بۇل وڭاي شارۋا ما?

نەگە تاكسيست وتىرا قالىپ, ولەڭ جازبايدى? نەگە شاح­تەر قايلاسىن تاستاپ, قولىنا قالام المايدى? نەگە ەتىكشى بىزىن تاستاي سالىپ, كوركەمسوزدى كەستەلەمەيدى?
قولىنا قالام ۇستاعان جانداردىڭ كەۋدەسىنە اللا تاعالا سوزدىڭ نۇرىن سەپكەن: ايتپەسە سان جەتپەس ساۋلەلى سوز قايدان شىعادى? تالايدىڭ تىل ۇشىنا ىلىنەتىن تولايىم تىركەس قايدان تۋادى? كوكىرەكتە سوزدىڭ ساۋلەسى بولماسا – اق قاعازعا قاز-قاتار تۇسكەن تالاي سويلەمدە جان دا, جىلۋ دا, قۋات تا بولماس ەدى عوي!
«ايقىن» – وتاندىق جۋرناليستيكانىڭ وزىق جام­پوزدارى جينالعان رەداكتسييا. رەداكتسييا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جۇرەگىندە وتانشىلدىق, مەملەكەتشىلدىك, ۇلتشىلدىق سەزىم بار. قازاق ەلىنىڭ تاۋەلسىزدىگى – باستى قۇندىلىق سانالادى; ال ەلدىك, ۇلتتىق مۇرات باستى قاپەردە تۇرادى, حالىقتىڭ مۇڭى مەن مۇقتاجىن, ارمانى مەن اڭسارىن قاۋزاپ جازۋدان قالىسپايدى; جاڭا تاقىرىپ, جاقسى باستامالار مەن تىڭ يدەيا توڭىرەگىندە توپتاسا قيمىل­دايدى. گازەت جۋرناليستەرىنىڭ وزىندىك ىزدەنىسى جىل سايىن قاتارى تولىعىپ وتىراتىن وقىرمان قاۋىمنىڭ قول­داۋىنا ۇلاسادى. جاھاندىق جۋرناليستيكا كوشىنەن قالىس قالماي, وسى زامانعى تالاپتار ۇدەسىنەن شىعۋدى ماقسات تۇتادى.
حالقىمىزدا «ون ۇشتە – وتاۋ يەسى» دەگەن مەرزىم ولشەمى بار عوي. «ايقىن» دا سول جاسقا جەتىپتى. ەجەلگى جىر-داستاندارداعى اي مەن اپتا سايىن ەمەس, كۇن ھام ساعات سايىن وسەتىن باتىرلارشا «ايقىن» دا سات ساناپ, ساعات ساناپ ەرتە وستى. جارىققا شىققان كۇنىنەن باستاپ قازاق­ستاننىڭ اقپارات نارىعىندا وز ورنىن الۋعا ۇمتىلدى. گازەتتىڭ قاز باسىپ تۇرۋىنا, از ۋاقىتتا قالىپتاسىپ كەتۋىنە ەرلان بەكحوجين, سايىن ەسماعي, سەرىك جانبولات سەكىلدى ازاماتتار بەلسەنە اتسالىستى. سەرىكتەن كەيىن باۋىرجان وماروۆ سەكىلدى سوز زەرگەرى باسشىلىق تىزگىنىن ۇستادى. باسپاسوز بايگەسى مەن باسەكەسىندە وزا شاۋىپ, توسكە ورلەگەن كۇندەرى كوپ; اپتىعى باسىلىپ, سولىعى كوبەيگەن كەزەڭدەردىڭ وزىندە ايتار سوزىن ايتىپ-اق كەلەدى; «ايت­قىزباسىم – ايتقىزباس» دەگەندەي, قۇرىق باسىنا سىرىق جالعانعان ۋاقىتتا دا ۇلت مۇددەسى جولىنداعى ايقىن باعىتىن ساقتاپ وتىر; ايبارىنان جەل ەسپەسە دە ايدارىنان ايىرىلماۋعا تىرىسىپ كەلەدى…
قازاق باسپاسوزىنىڭ ۇلت پەن ۋاقىت الدىنداعى ۇشتاعان ايقىن باعدارى وزگەرمەك ەمەس. ول – اقپاراتتىق, اعارتۋشىلىق جانە تانىمدىق باعىتتار. اقپاراتتىق جاعىنان قازىر الەۋمەتتىك جەلىگە ەڭ جىلدام دەگەن تۆ-نىڭ وزى ىلەسە الماي قالادى; سول سەبەپتەن دە باسىلىم بەتىندە اعارتۋشىلىق جانە تانىمدىق باعىت-باعدارعا ساي دۇنيەلەر كوبىرەك بولادى.
كەز كەلگەن باسىلىمنىڭ ارقا سۇيەرى – قالىڭ وقىرمان قاۋىم. «ايقىننىڭ» العاشقى نومىرىنەن باستاپ, بۇگىنگى كۇنگە دەيىن شىققان بارلىق سانىن جەپ وتقان نانىن قويا ساپ, تۇتاس ساقتاپ وتىرعان شىن جاناشىر, شىنايى تىلەكتەس وقىرمان قاتارى جەتكىلىكتى. «ىقىلاس – حالاس» دەگەن, بىز دە سول مارتەبەلى وقىرمان قاۋىمنىڭ كوڭىل كوكجيەگىنەن الىستاپ قالماۋ قامىندامىز. تاۋەلسىز ەلمەن بىرگە وسىپ, ازات ۇرپاقپەن قاتار ەل ەگەمەندىگىن, تاۋەلسىزدىك تۇعىرىن باياندى ەتۋگە بار كۇش-جىگەرىمىزدى جۇمساۋعا ەرىكتىمىز.
«ايقىننىڭ» مۇشەل جاسى قۇتتى بولسىن!


العاشقى نومىرگە «ليتەر مەديا» جشس ديرەكتورى ەرلان بەكحوجين: «قادىرلى وقىرمان! بيىلعى ناۋرىزدىڭ ايتۋلى جاڭالىعىنىڭ بىرى قولىڭىزداعى – «ايقىن». ەلىمىزدىڭ اقپارات سالاسىندا قازىرگى زامانعى وقىرمان تالعامىنا ساي كەلەتىن, قازاق تىلىندەگى وبەكتيۆتى گازەتتى شىعاراتىن ۋاقىت باياعىدا كەلگەن. كەز كەلگەن كۇردەلى ماسەلەنى حالىققا تۇسىندىرىپ وتىرۋ, قاراما-قايشى پىكىر تۋعىزعان پروبلەماعا وبەكتيۆتى اقپارات بەرۋ, ەلەڭ ەتكىزەرلىك جاڭالىقتى بۇرىن جەتكىزۋ – كوكتەممەن بىرگە كەلگەن «ايقىن» گازەتىنىڭ باستى ماقساتى», – دەيتىن قۇتتىقتاۋ سوزىن جازىپتى. «ايقىننىڭ» مۇشەل جاسقا كەلگەن تۋعان كۇنى قارساڭىندا گازەتتىڭ بۇگىنگە دەيىن جارىق كورگەن ساندارىن بىر پاراقتاپ شىقتىق. باسىلىمنىڭ بۇگىنگە دەيىن تۇرلى فورماتتا, ارتۇرلى ايدارمەن كوتەرگەن ماسەلەلەرىنە توقتالساق, بىرنەشە تومدىق كىتاپ بولارى سوزسىز. دەسەك تە, «ايقىنداعى» قىزىقتى دەرەكتەرگە توقتالۋدى جون كوردىك. 


قىزىقتى دەرەك

«ايقىننىڭ» بولاشاعى قانداي بولادى?
باسىلىمنىڭ قۇرىلعانىنا بىر جىل تولعان ۋاقىتتا رەداكتسييا ۇجى­مى تاجىريبەلى جۇلدىزشى نازاربەك قوجامسەيىتكە وسىنداي ساۋال جول­داعان ەكەن. – مەنىڭ بولجامىم بويىن­شا, قاراپايىم وقىرماننان باس­تاپ جوعارى لاۋازىمدى شەنەۋ­نىكتەرگە دەيىن ا دەگەننەن وزىن مويىن­داتىپ ۇلگەرىپ, زور بەدەلگە يە بولعان «ايقىننىڭ» الداعى جىلداردا باق مايدانىندا ويىپ تۇرىپ ورىن الاتىنى سوزسىز. وعان «ايقىننىڭ» ار سانىندا جارييا­لانعان ماقالالارى تولىق دالەل بولادى دەپ ايتا الامىن. دال قازىر باسىلىمنىڭ تارالىمى دا ەڭ ىرگەلى, تاريحى تەرەڭدە جاتقان بىرقاتار گازەتتەردەن الدەقايدا جوعارى, كوش ىلگەرى. ال «ايقىننىڭ» جۇلدىزىنىڭ ورنالاسۋىنا جۇگىنسەك, ححى عاسىر – «ايقىن» گازەتىنىڭ عاسىرى بولماق. باسىلىم جۇلدىزىنىڭ جاناتىن ۋاقى­تى الىستا ەمەس. بۇل – كوك تاڭىرى, جۇلدىزدارعا سۇيەنگەندەگى جو­رامال-بولجام, – دەپتى بول­جامشى.
راس, ودان بەرى «اي­قىن» گازە­تىنىڭ جۇل­­دىزى جان­­عان ساتتەرى از بول­عان جوق. الى دە بول­سا, بىر­­قاتار باسى­لىمداردىڭ ارا­سىندا وزىق تۇراتىنى انىق.

«ايقىننىڭ» ارنايى بەتتەرى
«ايقىننىڭ» اياعىنان تىك تۇرىپ كەتۋى ۇشىن رەداكتسييا ۇجىمى كۇردەلى تاقىرىپتاردى كوتەرىپ, تىڭ اي­دارلار اشىپ, ارنايى بەتتەر دايىن­داۋدا كوپ ىزدەنەدى. سول ماقساتتا «ايقىننىڭ ديدار TV گازەتى», «عاجايىپ عالام» – باسىلىمنىڭ عىلىمي, دىني, تانىمدىق گازەتى جانە «قۇن» اتتى ارنايى بەتتەرى دايىن­دالادى. قاراپايىم گازەت نومىرى 8 بەتتەن جارىق كورسە, بۇل قوسىمشالار اپتاسىنا 1 رەت سول سەگىزدىككە 4 بەت بولىپ قوسىلىپ وتىردى. تىپتى ارقاي­سىسىنىڭ وز رەداكتورلارى دا بولعان. «ديدار TV» – سول كەزدەگى تەلەۆيزييالىق جوبالار, جۋرناليستىك ەتيكا, سوز بوستاندىعى جانە تاعى باسقا كورەرمەنگە ايتارى كوك جاشىكتىڭ پروبلەمالارىن كوتەرەدى. ال «قۇن» – قارجى, نارىق, ەكو­نوميكا جانە ادام كاپيتالىنا قا­تىستى بىرقاتار تۇيتكىلدى ماسە­لە­لەردىڭ تۇيىنىن تار­قات­قان. «عا­جايىپ عالامدا» اتى ايتىپ تۇر­عانداي, دىني جانە ميستيكالىق تاقىرىپتاردى عىلىمي, تانىمدىق تۇرعىدا جازى­لىپ وتىرعان. كەيى­نىرەك, اپتاسىنا 1 رەت ا3 فورماتىندا «ايقىننىڭ» ارنايى قوسىمشاسى جارىق كورگەن. بۇل قوسىمشا كۇنى بۇگىنگە سەنبىلىك نومىردە باسىلىپ كەلەدى.

ديزاين جايىندا…
«ايقىن» گازەتىنىڭ 13 جىلدىق تا­ريحىندا تورت رەت ستيلى مەن دي­زاينى وزگەرگەن ەكەن. العاشقى ديزايننىڭ اۆتورى سول كەزدەگى جاۋاپتى حاتشى – ماقسات ادىلحان. بۇل ۋاقىتتا باسىلىمنىڭ سىرتقى پىشىنىن كۇلگىن جانە سۇر تۇستەردى سايكەستەندىرۋ ارقىلى قالىڭ وقىرمانعا ۇسىنعان. بۇدان كەيىن 2006 جىلى گازەتتىڭ سىرتقى كەلبەتى قانىق قىزىل سارى جانە قارا تۇس­تەرمەن بەزەندىرىلگەن. «ايقىن» 9 جاس­قا تولعانعا دەيىن جاڭا ديزاين­مەن وقىرمانعا جول تارتقان. مۇن­داعى وزگەرىس اشىقتاۋ قىزىل سارى مەن قارا تۇس. ال قازىرگى ۋاقىتتا گازەت زاماناۋي تىڭ ديزاين­مەن جارىق كورۋدە. مۇندا باسىلىم اتاۋىنىڭ ديزاينى مەن شريفتى وز­گەر­گەن جانە جالپى گازەتتىڭ سىرت­قى كەلبەتىنە ۇلتتىق ويۋ-ورنەك ەلە­مەنت­تەرى قوسىلعان.


بۇگىندە «ايقىن» – اپتاسىنا 4 رەت جارىق كورەتىن رەسپۋبليكالىق قوعامدىق-ساياسي گازەت. اتالمىش باسىلىم 2005 جىلى پرەزيدەنت سىيلىعىن, 2006 جىلى «التىن جۇلدىز» سىيلىعىن جەڭىپ الدى. «ايقىن» گازەتىنىڭ نەگىزگى تاقىرىبى – ساياسات, ەكونوميكا, مادەنيەت, سپورت جانە قوعامداعى الەۋمەتتىك ماسەلەلەر. كۇندەلىكتى تارالىمى – 40 000 دانا. سەنبى كۇنى 24/32 بەتتىك «ايقىن-اپتا» قوسىمشاسى جارىق كورەدى. سونىمەن قاتار باسىلىمدا جارىق كورگەن ماقالالار aikyn.kz سايتىندا شىعادى.

ايدانا نۇرمۇحان

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*