جەڭىل ومىر جارعا يتەرەدى

1430
0
بولىسۋ:

«قار قىلاۋمەن وسەدى, بالا سىلاۋمەن وسەدى» دەگەن دانا حالقىمىز دۇنيەگە كەلگەن قىزىلشاقانى قالاي وسىرۋدىڭ جولىن جاقسى بىلگەن. «بەسىك جىرىنىڭ» وزى بەسىكتەگى بالانىڭ جادىن وزگەرتكەن. اناسىنىڭ الديىمەن اينالاداعى دىبىسقا قۇلاق قويىپ, قيمىل-ارەكەتكە نازار اۋدارا باستاعاننان نارەستەنىڭ عۇمىرلىق ادەپتەرى قالىپتاسادى. سوندىقتان ۇلتىمىزدىڭ ۇلىلارى «انا سۇتىمەن بىتپەگەن قاسيەت تانا سۇتىمەن سىڭبەيدى» دەگەندى بەكەر ايتپاعان.
يا, «تاياقتاۋ وڭاي, تاربيەلەۋ قيىن» ەكەنىن جۇرت جاقسى بىلگەن. بۇگىنگى ۇرپاققا دەيىن بارشامىزدىڭ بويىمىزدا قالعان تاعىلىمدى دۇنيەنىڭ بارى تاماشا تاربيەنىڭ ارقاسى. ۇرپاقتان-ۇرپاققا مۇرا بولىپ قالعان قاسيەتتى نارسەلەردىڭ بارلىعىن بۇگىنگى بايلىعىمىز دەۋگە بولادى. وكىنىشكە قاراي, وسى رۋحاني قۇندىلىقتارىمىزدى وز قولىمىزبەن وزگەرتە باستاعاندايمىز. وسىلايشا, «قامىستى بوس ۇستاساڭ, قول كەسەر» دەگەن دانالىق «بالاڭدى بوس ۇستاساڭ, جۇرەگىڭدى تەسەر» دەپ وزگەرتىلگەندەي اسەر قالدىرادى.
جاسىراتىنى جوق, اتا-انالاردىڭ بىر بولىگى باياعىداي بالانى باقىلاپ, قاتاڭ قاداعالاۋدى قويعان سەكىلدى كورىنەدى ماعان. بالاسى مەكتەپ بىتىرگەنشە اتا-انالار جينالىسىنا بارماعاندار كەزدەسىپ جاتسا, وعان ەش تاڭعالۋعا بولمايدى. ۇيدەگى بالا باسىن اۋىرتپاۋ ۇشىن قولىنا قالتا تەلەفونىن بەرىپ, قاتىپ ۇيىقتاپ قالعانشا قالعىپ وتىرا بەرەتىندەر تىپتى كوپ. اكە-شەشەسىمەن ۇلاعاتتى اڭگىمە قۇرۋ, پىكىرلەسۋ, سىرلاسۋ دەگەن ەكى بالانىڭ بىرىنىڭ دە باسىنان وتپەگەن جاعداي. ۇيالى تەلەفون ۇستاعانىنا ماز بولعان ۇل-قىزداردىڭ بىرازىن باقىتقا قول جەتكىزۋدىڭ امالدارى مۇلدە ويلاندىرمايتىنى ويلاناتىن ماسەلە. اينالاداعى قۇبىلىستارعا عانا قىزىعاتىندار جەڭىل ويلاۋعا تىم اۋەس بولىپ كەتتى. «اعاشتان اعاش سانىن الادى, ادامنان ادام تالىم الادى» دەگەندى نەگە ەستەن شىعارىپ الدىق?!
تىپتى تاماشا تاربيەنىڭ قالىپتاسۋىنا ورتامىزدىڭ ىقپال ەتە الماۋى دا وكىنىشتى. ماسەلەن, بىلىم وردالارىندا وتەتىن تۇرلى شارالار مەن سىنىپ ساعاتتارىنداعى اڭگىمەدەن بالالار قانشالىقتى تاعىلىم الىپ جۇر? كۇنى ەرتەڭ قوعامنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوساتىن ستۋدەنتتەردىڭ ورەسى قانداي? بۇل سۇراقتىڭ بارى باس قاتىرادى.
ويتكەنى بىز كۇن وتكەن سايىن جەڭىل ومىر­گە بەيىمدەلىپ بارا جاتىرمىز. كى­تاپ­حا­نادان شىقپايتىن ستۋدەنتتەر جوق قا­زىر. كىتاپ وقيتىن قاۋىم ازايدى. ىزدە­گەنىمىز – توي. تەلەارنالار اتا-بابا داستۇرى مەن تاعىلىمدى تاربيەنى كوبىرەك كورسەتۋدىڭ ورنىنا, جەڭىل-جەلپى دۇنيە­لەردى تاۋلىك بويىنا كورسەتەدى, ناسيحاتتايدى. مۇنىڭ بارلىعى ساناعا سوققى بولىپ تيىپ جاتىر. كۇلكىلى باعدارلامالار كوبەيگەن سايىن كۇلكىلى وقيعالار دا جيىلەدى. ولارعا «قوي» دەيتىن قوجا دا جوق.
كۇنى كەشە كينوتەاتردان «الماس قىلىش» فيلمىن كوردىك. تۇن ورتاسىندا كينوعا كەلگەن قاۋىمعا ايتار العىسىمىز شەكسىز. ناعىز ۇلتجاندى ازاماتتار عانا ۋاقىتقا قاراماسى انىق. الايدا كينونىڭ كەيبىر تۇستارىندا اكتەرلەردىڭ ارەكەتىن اجۋالاپ, سوزدەرىن بۇرمالاپ كۇلكىگە اي­نالدىرىپ وتىرعان جاستارعا جانىمىز اۋىر­دى. قاسىنداعى قىزدار دا جىگىتتەرگە باسۋ ايتۋ ورنىنا, بىر سوزدى ەكى سوز قىلىپ وتىرىسى ۇنامادى. مىنە, زالدا سولارعا «قوي» دەيتىن ادام تابىلماۋى نەنى اڭعار­تادى?
– جاستاردىڭ ەرسى قىلىقتارىن بىز ۇدايى كورىپ جۇرمىز. ساتيرا تەاترلارىنان كورگەندەرىن قايتالاپ, كەيىپكەرلەردى كۇلكىگە اينالدىرۋ – ۇيرەنشىكتى قۇبىلىس. مۇمكىن كينو باستالاردا كورەرمەندەردى سابىر ساقتاۋعا شاقىراتىن ارنايى 5 مينۋتتىق ەسكەرتۋلەر بەرىپ تۇرعان جون شىعار, – دەيدى ايگۇل ەسىمدى قارىنداسىمىز.
بۇل وز الدىنا كينو بىتپەستەن دالاعا شىعۋعا اسىققان جۇرتتىڭ ارتىندا شاشىلعان سۋسىن بوتەلكەلەرى, جەگەن تاماقتارىنىڭ قالدىقتارى قالدى. ولار قوقىس جاشىگىنىڭ شىعا بەرىستە تۇرعانى دا بارىبىر سەكىلدى. «كۇندە وسىلاي ما?» دەدىك ەدەن جۋۋشىعا زالدى كورسەتىپ. «كۇندە وسىلاي, كينوعا كەلەتىن جاستاردىڭ كوبى تازالىق دەگەندى ۇمىتقان. تىم بولماسا «الماس قىلىشتى» سوڭىنا دەيىن كورىپ, كينودا ويناعان اكتەرلەردىڭ اتى-جونىن وقۋعا نەگە شىدامى جەتپەيتىنىنە تاڭمىن. بارلىق كينودا وسىلاي…» دەيدى كۇرسىنگەن كەلىنشەك.
ارينە, بىز جۇرتتى, جاستاردى جاپپاي كىنالاۋدان اۋلاقپىز. بىراق ومىرگە جەڭىل كورقاراسپەن قارايتىن قاراكوزدەردىڭ كوبەيگەنىنە جۇرەگىمىز اۋىراتىنىن جا­سىرمايىق. «اۋرۋىن جاسىرعان ولەدى» دەيدى دانا حالقىمىز. ودان دا شىرىلداعان شىندىقتى ايتىپ, كەمشىلىكتى بولدىرماۋعا بارىمىزدى سالۋىمىز كەرەك. «بىر ادامعا قادىرىڭ جۇرمەسە, ەكى ادامعا كۇلكى بولاسىڭ» دەگەن اتالى سوزدى دە ايتقان قازاق. كۇلكى بولماۋدىڭ قامى تاماشا تاربيە بەرۋدەن, الۋدان باستالادى. ار قازاقتىڭ بالاسى جەتى جۇرتتىڭ قامىن ويلايتىنداي دەڭگەيدە بولسا عانا قوعام تۇزەلەتىندىگى جادىمىزدا جۇرۋى تيىس.

 

جولداسبەك دۋاناباي

 

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*