«قىز جىبەك» وپەراسى جاڭارادى

1549
0
بولىسۋ:

10-11 اقپاندا «استانا وپەرا» تەاترىندا ە.برۋسيلوۆسكييدىڭ «قىز جىبەك» سپەكتاكلى قايتا جاڭارتىلىپ ساحنالانادى. وپەرا جانرىندا العاش رەت سيمفونييالىق وركەسترمەن بىرگە قازاقتىڭ ۇلتتىق اسپاپتارى قولدانىلادى.

قويۋشى رەجيسسەر – بەلارۋس ۇل­كەن تەاترى مەن سامارالىق وپە­را­­لىق تەاتردىڭ باس رەجيسسەرى مي­­حايل پاندجاۆيدزە, جاڭا مۋ­زى­كالىق رە­داكتسييانىڭ اۆتورى, قويۋ­شى ديري­جەر – قازاقستاننىڭ ەڭ­بەك سىڭىرگەن قاي­راتكەرى ابزال مۇ­حيتدينوۆ. كوس­تيۋم جانە ستسە­نوگ­رافييا سۋرەتشىلەرى – سوفيا تاس­ماعامبەتوۆا جانە پاۆەل درا­گۋ­نوۆ. رەجيسسەردىڭ اسسيستەنتى – ەرەن تويكەنوۆ, كەڭەسشى – PھD دوك­­تورى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىر­­گەن قايراتكەرى اسقات مايە­مە­روۆ.
قازاقتىڭ تۇڭعىش وپەراسى
ە.برۋ­­سيلوۆسكييدىڭ «قىز جىبەگى» 1934 جى­لى قويىلعان. ليبرەتتوسىن اسا كور­نەكتى حالىق جازۋشىسى
ع.مۇ­سى­رە­پوۆ حالىقتىڭ اتتاس ليرو-ەپوستىق پوە­ماسىن نەگىزگە الا وتى­رىپ جازدى.
ايتا كەتەرلىگى, باستاپقىدا سپەك­­تاكل قازاقتىڭ بەلگىلى كۇي­لە­رى مەن اندەرىنىڭ مۋزىكالىق تسي­تا­تاسىمەن قاتار, وپەرا انشىلەرى درا­مالىق جانر ىسپەتتى ساحنادا تۇ­رىپ اڭگىمە تۇ­رىندە جۇرگىزەتىن ديالوگتاردان قۇ­رالدى. سول سەبەپ­تى, اتالعان شىعارما وپە­راعا ەمەس, كو­بىنە مۋزىكالىق-درا­مالىق جانر­عا كەلەتىن. جاڭا مۋ­­­زىكالىق رە­داكتسييادا ماەسترو اب­زال مۇحيت­دينوۆ اڭگىمە تۇرىندەگى ديا­لوگتى مۋزىكالىق رەچيتاتيۆپەن اۋىس­تىرىپ, ە.برۋسيلوۆسكيي سيياقتى قا­­زاقتىڭ بەلگىلى اندەرى مەن كۇي­لە­­رى­نىڭ مۋزىكاسىن پايدالانا وتى­رىپ, تاعى بىرنەشە ەپيزود قوستى.
– ە.برۋسيلوۆسكييدىڭ مۋزىكا­سى پري­نتسيپتىك تۇرعىدا وزگەرگەن جوق. مۇنىمەن قاتار, بىز سپەك­تاكل­­دىڭ بۇعان دەيىنگى بەلگىلى قويى­لىمداردا قول­دانىلماعان بىر­نەشە مۋزىكالىق نومىرىن قايتا قوس­تىق. جاڭا رەداك­تسييا­داعى وپەرا فور­ماسى جاعىنان دا, ما­ع­ىناسى جاعىنان دا وتە سەرپىندى. ەن­دى مۋزىكالىق رەچيتاتيۆ پايدا بول­عان­نان كەيىن, سوليستەر, سايك­ە­سىن­شە, وزدەرىن جايلى سەزىنەدى. نەگە دە­­سەڭىز, انشىلەرگە وزىن-وزى كور­سەتۋ­­دىڭ مۇلدەم باسقا ادىس-تاسىل­دە­رىن قول­داناتىن درامالىق اكتەردىڭ كەي­پىن كييۋدىڭ قاجەتتىلىگى جوق. قازاق­تىڭ سوز ورامىنىڭ ىرعاعى مەن ەك­پىنى وپەرادا نوتامەن بەل­گىلەن­دى, سون­دىقتان ونى كەز كەلگەن كاسىبي ۆو­كالشى, تىل بىلمەيتىن ادام دا ورىن­­داي الادى. وپەرانىڭ پار­تي­تۋرا­سى دا ايتارلىقتاي وزگەرىسكە ۇشى­رادى. قولجازبا كەزىندەگى قا­تە­لەر سوزسىز تۇزەتىلدى, وركەسترگە انا­­عۇر­لىم ىڭعايلاستىرىلدى. كلاۆيرى مەن پارتيتۋراسى تولىق ساي­كەس­تەن­دى­رىلدى, ەندى وپەرا وپە­رالىق جانر­دىڭ بارلىق تالابىنا ساي كەلەدى, – دەيدى قويۋشى ديري­جەر, قا­­زاق­ستاننىڭ ەڭ­بەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ابزال مۇ­حيت­دينوۆ.
ماەسترو بۇرىن-سوڭدى بولما­عان با­لا­لار حورىن دا قوسىپ وتىر. سو­نى­مەن قاتار ۇلتتىق اسپاپتاردى جە­كە ھام «استانا وپەرا» سيمفو­نييا­لىق وركەسترىمەن بىرگە ويناي­تىن­­داي ەتىپ پايدالاندى. وسى­لاي­شا, كلاس­سيكالىق اسپاپپەن قاتار, تىڭ­دار­مان حالىق اسپاپتارى – دوم­بى­را­نى, قىلقوبىزدى, شاڭ­قو­بىز­دى, جە­تىگەن مەن كەرنەيدى تا­ما­شالايدى.
وزىنىڭ بىرەگەي ستيليستيكا­سى­مەن جا­نە وپەرالىق ماتەريالمەن وزگەشە جۇ­مىس جاسايتىندىعىمەن ەرەكشە­لە­نەتىن قويۋشى رەجيسسەر ميحايل پان­دجاۆيدزە كورەرمەندى بۇل جولى دا تاڭعالدىرماق نيەتتە.
– تۋىندىنىڭ تۇپنۇسقادان ايىر­­ماشىلىعى بار, ول جاڭاشا قويى­لا­دى. وزگەرىس مۋزىكالىق فور­ماسىنا, كەيىپ­كەرلەردى سومداۋ­عا ەنگىزىلدى, ەندى ولار پسيحولوگيزم تۇرعىسىنان ال­عان­دا بۇرىنعىدان دا قانىعا تۇسەدى. اي­تالىق, باس كەيىپ­كەردىڭ بەينەسى ميس­تيكالىق كۇيگە ەنەدى, ەندى ول جىل مەز­گىلىنىڭ اۋى­سۋى­نا ۇستەمدىك ەتەدى. تىپ­تى جى­بەك­تىڭ ولىمى فيزيكالىق تۇر­عى­داعى ولىم رەتىندە ەمەس, جىل مەز­گىلى­نىڭ اۋىسۋى – قىس تۇسىپ, ودان كەيىن جاڭا جىلدىڭ باستالۋى – ماڭ­گى­لىك جاڭارۋ تۇرىندە قاراس­تىرى­لا­دى. ماحابباتتىڭ كۇشى جايلى بايان­داي­تىن شىعارما, وتە تەرەڭ. بۇل وتە كە­رە­مەت ارى تىم قاتىگەز سە­زىم, ادام تاع­دىرىن جايناتىپ تا تاس-تالقان ەتۋگە قاۋقارلى. بىز كو­رەرمەننىڭ سپەك­تاكلدى تاماشالا­عان سوڭ, قازاق حال­قىندا وسىنداي ۇلى شىعارما با­رىن ماقتان تۇت­قا­نىن قالار ەدىك, – دەپ اتاپ وتتى قويۋ­شى رەجيسسەر مي­حايل پاند­جاۆيد­زە.
قازاق حالقىنىڭ داستۇرىمەن, ما­­دەنيەتىمەن ھام تۇرمىسىمەن جى­تى تانىسقان بەلارۋس ەلىندە جۇ­مىس جاسايتىن رەسەيلىك رەجيسسەر, «قىز جىبەك» وپەراسىنا قىزىعا كى­رىسىپ, دايىنداۋ ۇستىندە. بۇل ونىڭ قازاقستاندا ۇلتتىق وپەرا قويۋ­داعى العاشقى جۇمىسى بول­عان­مەن, پاندجاۆيدزە ەلوردالىق كو­رەرمەنمەن جانە قازاقستاندىق وپەرا انشىلەرىمەن الدەقاشان تا­نىس. ول 2010 جىلى ك. بايسەيىتوۆا اتىنداعى تەاتردا ج. وففەن­باح­تىڭ «گوفمان ەرتەگىلەرى» وپەراسىن قوي­عان.

امىرلان ماۋلەن

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*